زوال موضع امریکا در قبال حکومت عراق
در سفر اخیر ابراهیم جعفری به واشنگتن ، مقامات امریکایی بر آن شدند تا بر دولت جدید عراق فشار آورند که روابط خود با ایران را تضعیف و از مواضع امریکا در منطقه حمایت کند.
این انتظار البته از دولتی که روابط نزدیکی با ایران دارد، انتظاری دور از واقع بود؛ دولت منتخب عراق با وجود میل امریکا و به وسیله انتخاباتی که در آن نیروهای مذهبی به قدرت رسیدند، بر سر کار آمده است.
نیروهای شیعه عراق همراه با کردها که قدرت را در شمال این کشور در دست دارند و با احزاب شیعه موتلف شده اند از روابط نزدیکی با ایران برخوردارند و گرچه در شرایط حاضر مجبورند تا حدودی ملاحظه امریکایی ها را داشته باشند، اما این ملاحظه هرگز به حدی نخواهد بود که روابط دیرینه خود با ایران را فراموش کنند.
رابین رایت تحلیلگر امریکایی که حوادث خاورمیانه و عراق را دنبال می کند در مقاله ای که بتازگی برای روزنامه «واشنگتن پست» نوشته توضیح می دهد که دولت جورج بوش از لحاظ سیاسی در عراق شکست خورده است.
2سال پیش وقتی که دولت بوش تصمیم گرفت به عراق حمله کند، یک انتقال قدرت سریع را به تعدادی از نخبگان سکولار این کشور وعده داده بود؛ استقرار نظامی که در تضاد با نظام مذهبی ایران باشد و حتی بتواند آمال منطقه ای تهران را با شکست مواجه سازد.
اما وقتی مردم عراق به پای صندوق های رای رفتند و در یکی از بزرگترین طنزهای دوره پس از جنگ ، دولتی را با پایگاه مذهبی قوی و روابط نزدیک با جمهوری اسلامی انتخاب نمودند؛ وعده دولت امریکا نقش بر آب شده بود؛ این امر البته چیزی نبود که دولت امریکا از سیاست پرهزینه عراقی اش انتظار داشت.
هزینه ای که بنا به گفته تحلیلگران منطقه ای و امریکایی بالغ بر 300میلیارد دلار بوده است. دو حزب پیروز که با هم حدود 70درصد آرائ را به خود اختصاص دادند از متحدین نزدیک ایران در عراق هستند.
هزاران تن از اعضای ائتلاف عراق یکپارچه که تشکلی تحت نظر شیعیان می باشد و بیش از 5/8 میلیون رای آورده است سالهای تبعید خود را در ایران گذرانده اند و بیشتر اعضای نظامی بزرگترین جناح ائتلاف هم در ایران شیعی تعلیم دیده اند.
علاوه بر این ائتلاف ، کردهای پیروز که رئیس جمهور از میان آنها انتخاب شده است ، از ریشه هایی عمیق در سرزمین همجوار خود ایران برخوردارند؛ کشوری که سالها به منزله رگ حیات سیاسی و اقتصادی کردها بوده است.
جان کول استاد دانشگاه میشیگان و کارشناس مسائل عراق می گوید: «این دولتی است که بهترین روابط را با ایران خواهد داشت ؛ طالبانی به تهران بسیار نزدیک است و این جریان به لحاظ ژئوپلتیک ، نتیجه ای نبود که امریکا انتظارش را داشته باشد».
رامی خوری تحلیلگر عرب و نویسنده روزنامه دیلی استار چاپ بیروت می گوید: «وقایع نشان داد این ایده که ایالات متحده بسرعت می تواند یک دولت باثبات ، مرفه و طرفدار امریکا و اسرائیل در عراق ایجاد کند، محقق نشده است و بخش عمده ای از پیش بینی های نومحافظه کاران در ارتباط با تحولات ، غلط از آب درآمده است».
به مدت چندین دهه ، هم جمهوریخواهان و هم دمکراتها، بغداد و تهران را به جان هم انداختند تا مطمئن شوند هیچ یک از آنها به یک غول منطقه ای تبدیل نمی شود؛ غولهایی که بتوانند بر متحدین امریکا، خصوصا عربستان سعودی و شیخ نشین های نفت خیز خلیج فارس غلبه کنند.
ولی جان کول معتقد است که در حال حاضر این احتمال شدت یافته است که ایران و عراق در خصوص بسیاری از مسائل از قیمت نفت گرفته تا سیاست امریکا در قبال ایران - مواضع مشترکی اتخاذ کنند. وی می گوید: « 3سال پیش اگر ایالات متحده تصمیم می گرفت ایران را هدف قرار دهد با استقبال بغداد مواجه می شد، اما حالا چنین تصمیمی ممکن است اعتراض بغداد را برانگیزد.»
انتخابات عراق نشان داد دمکرات های سکولار تحت حمایت بوش در انتخابات عراق به سختی شکست خوردند؛ سال قبل بوش طی نطق وضعیت کشور از عدنان پاچه چی سیاستمدار کهنه کار سنی و رئیس شورای حکومتی سابق ، دعوت کرد که در کنار بانوی اول امریکا لورابوش بنشیند.
اما حزب پاچه چی به چنان نتیجه ضعیفی در انتخابات رسید که نتوانست هیچ کرسی ای از مجمع ملی را تصاحب کند. ایاد علاوی هم که در طول سالهای تبعید توسط سیا حمایت می شد و مدتی هم از سوی مقامات امریکایی و سازمان ملل ریاست دولت موقت را به عهده داشت ، در انتخابات عراق رتبه سوم را کسب کرد. اما میزان آرائ او به حدی نبود که بتواند به عنوان یک کاندیدا برای کسب ریاست دولت با دیگران وارد رقابت شود.
لری دیاموند از دانشگاه استانفورد معتقد است : «بزرگترین بازندگان این انتخابات ، لیبرال ها هستند».
وی که مدتی مشاور دولت امریکایی عراق پس از اشغال بوده است ، می افزاید: «این واقعیت که سه چهارم کرسی های مجمع ملی در اختیار تنها دو حزب {از میان 111 حزب} قرار گرفته است ، برای امریکا روند نگران کننده ای است.
مادامی که ائتلاف حاکم آنقدر خودش را بسط نداده که همه گروهها را در خود جای دهد، شورشها ادامه خواهد داشت و حتی ممکن است افزایش یابد.»
یک مقام ارشد وزارت خارجه امریکا می گوید: «پیروزی 48درصدی فهرست شیعیان ، آنها را از کسب یک اکثریت مطلق محروم کرد. اگر این درصد بالاتر می رفت نگرانی های بیشتری را برای امریکا به ارمغان می آورد.»
البته بسیاری از تحلیلگران امریکایی و منطقه ای اتفاق نظر دارند که احتمال این که عراق جانشین ایران شود وجود ندارد ؛ اعراب عراقی با فارسهای ایرانی گذشته ای طولانی و متزلزل داشته اند و طی سالهای جنگ ایران و عراق (1980-1988) {تنها تعداد کمی از} سربازان شیعه عراقی به ایران پناهنده شدند.
خوری می گوید: «این احتمال وجود دارد که دولت جدید عراق به ایران نزدیک یا تحت نفوذ آن باشد و این احتمال البته معقول و قوی است ، اما من گمان نمی کنم که هیچ کس حتی آیت الله علی سیستانی بداند که میان هویت مذهبی شیعی و هویت ملی عراقی ، گسلی وجود دارد.»
آیت الله علی سیستانی ایرانی الاصل و بزرگترین روحانی عراق امروز است ؛ وی رهبری است که بر انتخابات تاکید کرد آن هنگام که واشنگتن مایل بود دولت عراق توسط جمعی از نخبگان و بدون انتخابات تعیین شود. بنابراین انتظار می رود که جناح شیعه برگنجانده شدن احکام اسلامی در قانون اساسی جدید عراق پافشاری نماید.
در شرایط فعلی به نظر می رسد که امریکا نتایج را پذیرفته باشد چون چاره دیگری ندارد. اما این نتایج در حالی به وقوع پیوسته است که ایالات متحده شاهد گسترش تنش با ایران درخصوص مقولاتی نظیر تولید سلاحهای اتمی ، حمایت از افراطگرایی اسلامی است.
کاندولیزا رایس ، وزیر خارجه امریکا در نخستین سفر خارجی خود پس از آغاز دوره دوم ریاست بوش ، اظهار کرد که رفتار ایران برای امریکا تنفرانگیز است. وی مدعی شد که «روحانیون غیرمنتخب» نه برای ایران و نه برای منطقه خوب نیستند ؛ اما مردم عراق مثل او فکر نمی کنند.
رابین رایت
مترجم: احسان رازانی 
مترجم: احسان رازانی
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
پشت پرده اتاقهای دود و طلسـم
