jamejamnashriyat
نشریات روزنامه جام جم کد خبر: ۶۶۷۶۲۰ ۰۷ ارديبهشت ۱۳۹۳  |  ۱۷:۳۴

آیا ابزارهایی که می‌سازیم جدا از ما هستند؟ آیا درک عمومی ما از تکنولوژی درست است؟ آیا تجهیزات هوانوردی گونه‌ توسعه‌یافته و انسان‌ساخته‌ بال پرندگان هستند و آیا پرندگان با نوعی ابداع به بال‌هایشان دست یافته‌اند؟ آیا پرندگان هم می‌اندیشند و در دستگاه‌های خلاقانه قابلیت نوآوری دارند، چنانچه لانه‌هایشان از هم متمایز است و از مهندسی‌های متفاوتی براساس گونه‌شان بهره می‌گیرند یا این کنش‌ها صرفا غریزی است؟ و آیا ساخت هواپیما توسط انسان نیز غریزی است؟ آیا می‌توان به یک نظام تکنولوژیک خلاقانه برای دستیابی به انرژی‌های تجدیدپذیر دست یافت؟ چه ارتباطی بین هستی انسان و تکنولوژی در دوران مدرن وجود دارد؟

پرسش‌هایی از این دست در فلسفه‌ تکنولوژی مطرح است و علاقه‌مندان به موضوعات فلسفی درگیری ویژه‌ای با این پرسش‌ها دارند. براساس تعریفی که اندرو فینبرگ ارائه داده است، تکنولوژی مجموع ابزارهای عقلانی به خدمت گرفته شده در یک جامعه است. تکنولوژی در استاندارد عقلانیت علمی ـ فنی قرار می‌گیرد. عقلانیت، کاربرد مقررات معمول را به حوزه تجربه می‌برد. این مقررات آشکارا بخشی از مقولات تجربی و اصول تعادل که به واکنش اندیشه مرتبط است و به وسیله درجه‌ای از ادراک صورت می‌پذیرد را تعریف می‌کنند. از دیگر سو عقلانی‌سازی یک فرآیند است برای تولید حوزه‌ای از تجارب که با بعضی از استانداردهای عقلانی مطابقت پیدا می‌کند. طراحی ابزارهای فناورانه با عقلانیت مطابقت دارند و در مقررات و بخش‌های جامعه که به وسیله‌ باوری که عقلانی‌سازی برای هر حوزه‌ اجتماعی به کار می‌گیرد، مورد ارزیابی قرار می‌گیرند و در جامعه به کار برده می‌شوند. این امکان وجود دارد که بتوان برای عقلانیت‌های فنی جایگزین، تأکیدی بر وظیفه‌شناسی و برای انسانیت قائل شد.

با ارائه‌ این تعریف، با توجه به این موضوع که به تعبیر این فیلسوفِ تکنولوژی (اندرو فینبرگ)، هم‌اکنون در دوران مدرنیته محدود به سر می‌بریم، می‌توان یک نوع عقلانیت فنی جایگزین برای نظام حاکم تکنولوژیک متصور شد و از شرایط کنونی به یک دوره‌ جدید ورود پیدا کرد. دوره‌ای که در آن نظام‌های تکنولوژیک مبتنی بر وظیفه‌شناسی انسان در قبال خود، در قبال محیط‌زیست و به تعبیری زیست‌جهان هستند.

در زمینه‌ پژوهش و مطالعات بیشتر در این حوزه، پژوهشکده مطالعات فناوری زیر نظر نهاد ریاست جمهوری و در همکاری دائمی با معاونت علمی و فناوری ریاست‌جمهوری اسلامی ایران در حال فعالیت است. این پژوهشکده از پنج گروه پژوهشی تشکیل شده است و دارای بخش مطالعات راهبردی تکنولوژی، آینده‌‌نگاری، اقتصاد دانش‌بنیان، مطالعات فناوری در الگوی اسلامی- ایرانی پیشرفت و مطالعات اجتماعی ـ فنی فناوری است. امید که با گسترش مطالعات تکنولوژی در موسسات پژوهشی، تحول در نظام تکنولوژیک حاکم فراهم آید.

جلال نبهانی‌زاده‌ / جام‌جم

ارسال نظر
* نظر:
نام:
ایمیل:

یادداشت

بیشتر
رسانه ملی و جوانگرایی سیستمی

رسانه ملی و جوانگرایی سیستمی

یکی از سیاست‌های مهم مدیریتی سال‌های اخیر سازمان صدا و سیما، اهتمام ویژه به رشد، تربیت و به‌کارگیری ظرفیت عظیم نیروهای جوان و پرنشاط انقلابی در سطوح مختلف رسانه ملی است.

نقش قدرت بازدارندگی ایران

نقش قدرت بازدارندگی ایران

چند ماه قبل اقدام جمهوری اسلامی ایران در توقیف کشتی انگلیسی پس از توقیف محموله نفتی ایران در جبل الطارق، آن‌هم در حالی که ناوهای نظامی آمریکا و انگلیس در منطقه بودند به دشمن ثابت کرد در قبال مداخلات آنها منفعل نخواهیم بود و قاطعانه در مقابلشان خواهیم ایستاد، این درسی است که آمریکا نیز از آن عبرت گرفته است.

صد حیف ...

صد حیف ...

هر قدر به روزهای پایانی نزدیک‌تر شدیم، دلهره‌ای محکم‌تر وجودم را چنگ زد. شبیه کودکی بودم که به اضطراب جدایی دچار شده، شبیه کسی که همه عزمش را جزم کرده برای مهاجرت، اما نگاه منتظری در سالن ترانزیت فرودگاه ته دلش را خالی می‌کند ... شبیهِ شبیه هیچ کس ...

عملیات عجیب

عملیات عجیب

خاطره ای که من نقل می کنم از یکی از دوستان ما به نام امیر سرتیپ ایرج عصاره است.

گفتگو

بیشتر

پیشنهاد سردبیر

بیشتر

پیشخوان

بیشتر