نبض زندگی دردندان شما می تپد

شاید در گذشته اگر می شنیدیم که عفونتها و التهابات دندانی می تواند افراد را در معرض ابتلا به بیماری های قلبی - عروقی قرار دهد، باور چنین رابطه ای برایمان مشکل بود

کد خبر: ۶۲۵۳۱

، ولی امروزه به واسطه تحقیقات صورت گرفته ، بیماری های پریودنتال ، عاملی خطرساز برای ابتلا به بسیاری از اختلالات سیستمیک شناخته شده اند.
بخصوص تاثیر این بیماری ها بر سلول های خونی و مکانیسم های خونسازی در چند سال اخیر مورد توجه جدی قرار گرفته است ، به گونه ای که محققان بیماری های پریودنتال را محرک مکانیسم های تولید گلبول های سفید و پلاکت ها دانسته اند و نقش این بیماری ها در افزایش تعداد گلبول های سفید و پلاکت های خونی نیز خود توجیه منطقی و قابل قبولی بر ارتباط عفونت های دندانی با بیماری های قلبی - عروقی تلقی می شود.
در این خصوص دکتر مژده تبارکی ، دندانپزشک و محقق جوان با مطالعه و بررسی رابطه بیماری های پریودنتال با بیماری های قلبی - عروقی به عنوان یکی از برگزیدگان پنجمین جشنواره علمی و پژوهشی دندانپزشکی شهید دکتر احمد هدایت انتخاب شده است.

دکتر تبارکی! بیماری های پریودنتال به کدام دسته از بیماری ها تقسیم می شوند و عمدتا با چه نشانه ها و عوارضی همراه هستند؛

دکتر مژده تبارکی

این بیماری ها دسته ای از بیماری ها هستند که در آن نسج حمایت کننده پیرامون دندان درگیر التهاب و عفونت می شود.
به طور کلی دندان ها در استخوان فک به وسیله بافت نرم لثه از خارج و بافت همبند ظریف دیگری به نام لیگامان پریودنتال از داخل به استخوان فک چسبیده اند.
مجموعه استخوان ، لثه و لیگامان پریودنتال ، بافتهای حمایت کننده دندان (پریودنشیم) را تشکیل می دهند. حال اگر به دلایلی این بافتها دچار التهاب و عفونت شوند، بیماری پریودنتال یا در اصطلاح عامه بیماری های لثه به وجود می آید.
عامل اصلی ایجادکننده بیماری های پریودنتال گروهی از باکتری های گرم منفی اختصاصی هستند که با تجمع زیر لثه ای در افراد مستعد ایجاد بیماری می کنند؛ عاملی که سبب تجمع و استقرار این باکتری ها می شود، جرم و پلاک دندانی است.
اگر التهاب محدود به لثه باشد، ژنژیویت نامیده می شود. ژنژیویت معمولا با تورم و قرمزی لثه ها و خونریزی از لثه ها در حین مسواک زدن یا معاینه کلینیکی و گاهی خونریزی خودبه خود مشخص می شود.

بیماری هایی نظیر ژنژیویت در چه مرحله ای قابل تشخیص و درمان آنها بر چه مبنایی استوار است؛
ژنژیویت با درمان های ساده مثل جرمگیری و دارودرمانی و بالا بردن بهداشت دهان معمولا قابل درمان است و جز در موارد حاد و پیشرفته نیاز به جراحی ندارد.
اما اگر التهاب و عفونت از لثه ها فراتر برود و به بافتهای عمقی تر پیرامون دندان نفوذ کند پریودنتیت به وجود می آید. فرآیند اصلی در تبدیل ژنژیویت به پریودنتیت از دست رفتن چسبندگی لثه به دندان و به دنبال آن تخریب استخوان اطراف دندان است.
پریودنتیت برخلاف دیگر عفونت ها در مراحل اولیه علایم و نشانه های بارزی برای بیمار ندارد و فقط از طریق معاینه کلینیکی و بررسی تصاویر رادیوگرافی قابل تشخیص است.
در مراحل پیشرفته بیماری ، بیماران ممکن است شکایت هایی مبنی بر پایین رفتن حد لثه ، بلند شدن طول دندان ها یا لقی دندان ها ابراز کنند.
درمان پریودنتیت جز در مراحل ابتدایی بیماری که ممکن است با جرمگیری دندان ها امکانپذیر باشد، در دیگر موارد علاوه بر جرمگیری ، جراحی و گاهی پیوند لثه و استخوان مورد نیاز است.

چرا گفته می شود که بیماری های پریودنتال یک عامل خطرساز برای ابتلا به بسیاری از اختلالات سیستمیک محسوب می شوند؛
برخی از انواع پریودنتیت بر حسب قدرت تهاجمی بالای میکرب ها یا ضعف سیستم ایمنی میزبان ، ممکن است مهاجم بوده و بسرعت پیشرفت کنند؛ اما شایع ترین مشکل پریودنتیت که در جوامع صنعتی حدود 15-40 درصد افراد به اشکال متوسط تا شدید آن دچار هستند پریودنتیت مزمن نامیده می شود.
بیماری بیشتر در دهه چهارم زندگی و بعد از آن آشکار می شود و پیشرفت آن به کندی صورت می گیرد؛ هرچند برخی عوامل موضعی که سبب افزایش تجمع جرم و پلاک می شوند یا عوامل سیستمیک مثل بیماری دیابت یا ضعف سیستم ایمنی یا عوامل محیطی مثل استعمال دخانیات ، ممکن است سبب تسریع روند پیشرفت بیماری شوند.
در واقع مهمترین علت ایجاد این بیماری عدم رعایت بهداشت دهان و وجود جرم و پلاک فراوان است. جرم دندانی به عنوان منبعی سرشار از میکرب های مهاجم در تماس مداوم بافتهای لثه ای قرار دارد.
این میکروارگانیسم ها با تهاجم به بافتهای حمایت کننده دندان و تحریک سیستم ایمنی میزبان ، سبب آزاد شدن یک سری واسطه های پیش التهابی به نام سیتوکین از سلولهای میزبان بویژه گلبول های سفید می شوند.
این واسطه های التهابی سبب تحریک مکانیسم های تحلیل استخوان و تجزیه بافت نرم و به دنبال آن تخریب بافتهای حمایت کننده دندان می شوند که نتیجه آن از میان رفتن چسبندگی لثه و تخریب استخوان است.
باکتری ها و محصولات آنها علاوه بر اثر موضعی در بافت های پریودنتال می توانند به جریان خون راه یابند و ایجاد باکتریمی کنند. باکتریمی در جریان فعالیت های عادی روزانه از قبیل جویدن و روشهای کنترل بهداشت دهان به طور مکرر ایجاد می شود.

در واقع باکتری ها و تولیدات سمی آنها هستند که باعث ایجاد عفونت در بافتهای دندانی و احتمالا بروز بیماری های قلبی عروقی می شوند؛
مطالعات اخیر نشان داده است عفونت های پریودنتال احتمال بروز پاره ای از بیماری های سیستمیک را افزایش می دهد یا باعث تغییر در روند طبیعی آنها می شود.
کما این که در مادران باردار مبتلا به بیماری پریودنتال به دلیل همین باکتریمی و آزاد شدن واسطه های التهابی در خون آنها، احتمال زایمان زودرس و تولد نوزاد نارس و کم وزن در آنها چند برابر مادران سالم است.
در توجیه رابطه عفونتهای پریودنتال با بیماری های قلبی عروقی می توان گفت به واسطه رویارویی مکرر دیواره عروق خونی با باکتری ها و محصولات سمی آنها ضایعات ترومبو آمبولیک (لخته زایی) و آترو اسکلروز (تصلب شرائین) رخ می دهد که این واکنش های عروقی فرد را در معرض ابتلا به بیماری های عروق کرونر و بیماری های ایسکمیک قلبی قرار می دهد.

تحقیقات انجام شده در کشور موید بروز چه تاثیراتی بر فرآیندهای خونسازی و تولید سلولهای خونی در افراد مبتلا به عفونت های دندانی است؛
در مغز استخوان سیتوکین های التهابی با تحریک سلولهای بنیادی خونساز سبب تحریک تولید گلبول های سفید بویژه نوتروفیل ها و پلاکتهای خون و احتمالا سرکوب تولید گلبول های قرمز خون می شوند.
در تحقیقاتی هم که ما در ایران روی مبتلایان به اشکال متوسط تا شدید پریودنتیت مزمن انجام دادیم ، تعداد گلبول های سفید خون بویژه نوتروفیل ها و همچنین میزان پلاکت ها در بیماران پریودنتال نسبت به افراد سالم گروه شاهد بالاتر بود که این اختلاف به لحاظ آماری معنی دار بود؛ هر چند انتظار می رفت به دلیل سرکوب فرآیند خونسازی و تولید گلبول های قرمز و غلظت هموگلوبین به طور مشخص پایین تر باشد، اما احتمالا به دلیل مکانیسم های جبرانی زیادی که در فرآیند خونسازی نقش دارد، این سرکوبی از لحاظ کلینیکی و آزمایشگاهی بارز و مشهور نبود.
بالا بودن تعداد گلبول های سفید خون بویژه نوتروفیل ها و افزایش تعداد پلاکت ها در بیماران پریودنتال می تواند از عوامل خطرساز در بروز ضایعات ترومبو آمبولیک عروق و به دنبال آن ایسکمی و بروز سکته قلبی به حساب آید.

و توصیه شما به مردم برای حفظ سلامت دهان ، دندان و البته سلامت عمومی خود چه خواهد بود؛
مطالعات جدید بر لزوم پیشگیری و درمان بیماری های پریودنتال بیش از پیش تکیه دارد، چرا که نقش سلامت دهان و دندان بر سلامت عمومی فرد مشخص شده است.
پس توجه بیش از پیش به بهداشت دهان و دندان ، یادگیری روشهای صحیح مسواک زدن ، مراقبت های بهداشتی دهان و دندان ، معاینه مرتب به وسیله دندانپزشک برای بررسی وضعیت دندان ها و در صورت لزوم درمان های پریودنتال می تواند علاوه بر تضمین سلامت دهان و دندان ، عوامل خطرساز سلامت عمومی فرد را تا حدی کاهش دهد.