دی‌تی‌آی؛ مفید در عملیات کلینیکی تصویربرداری مغز

یکی از روش‌های تشخیص سکته مغزی، سی‌تی‌اسکن است اما بهترین روش کمک‌کننده‌ نیست چون زمانی حدود 12 تا 24 ساعت طول می‌کشد تا سکته دیده شود. سی‌تی‌اسکن برای آشکارسازی خونریزی درون جمجمه کافی است اما درباره حمله‌های بدون خونریزی ممکن است برای 12 تا 24 ساعت اول منفی باشد؛ بنابراین ام‌آرآی به دلیل داشتن خاصیت ذاتی تشخیص مولکول هیدروژن می‌تواند ظرف زمان کوتاهی پس از سکته محل اختلال را مشخص کند. این شیوه تصویربرداری هم کاربردهای متفاوتی دارد.

شایع‌ترین کاربرد DWI در تشخیص زودرس سکته‌های مغزی است. در این روش به فاصله چند دقیقه پزشک قادر به تشخیص نوع و زمان سکته است. علاوه بر این نقاط کوچک‌تر را هم نشان می‌دهد؛ کاری که سی‌تی‌اسکن و ام‌آر‌آی سنتی قادر به انجام آن نیست. برای تمایز آبسه از تومور و تشخیص تومور لنفوم این شیوه تصویربرداری بسیار موثر است.

روش تصویربرداری دی‌تی‌آی که بتازگی معرفی شده، ممکن است در عملیات کلینیکی تصویربرداری مغز برای گروهی از بیماران مفید باشد. به نظر می‌رسد دی‌تی‌آی با به تصویر کشیدن جزئیات بیشتری از ماده سفید و ساختارهای طبیعی مغز بیماری‌های معین ماده سفید مانند ام‌اس، انواعی از افسردگی، اسکیزوفرنی، آلزایمر و سکته‌های متعدد را امکان‌پذیر می‌کند؛ برای مثال الیاف نسج سفید مغز از یک طرف به طرف دیگر می‌روند و در حالت طبیعی از دو طرف به یک شکل مشهودند. تومورها و غده‌ها باعث خرابی بافت‌های ماده سفید و آشفتگی‌های مسیر فیبر به دلیل اختلال‌های به وجود آمده توسط تومور می‌شود که در این روش تصویربرداری بخوبی قابل مشاهده است، به شرط آن‌که تصویر کیفیت لازم را داشته باشد و آنچه در عکس مشاهده می‌شود با آنچه ضمن عمل دیده می‌شود، متفاوت نباشد.

با این‌که دی‌تی‌آی آناتومی مغز را بهتر نشان می‌دهد، روش اسپکت مغزی که نوعی سی‌تی‌اسکن است و ام‌آراسپکتروسکوپی در تشخیص افتراقی تومور، ادم ونکرز و محل دقیق ضایعه تکنیکی رایج‌تر و عملی‌تر است.

شیوه دیگر FMRI است. تصویربرداری فانکشنال که یک تصویربرداری سریع ام‌آرآی است که تصاویری از مغز هنگام فعالیت یا تحریک یا حین استراحت به دست می‌دهد. از این روش بیشتر برای کارهای تحقیقاتی استفاده می‌شود تا عمل‌های جراحی. این روش نشان‌دهنده عملکرد بخش خاصی از مغز در زمان فرضی است. همان‌طور که ملاحظه شد، تکنیک‌های تصویربرداری زیاد است اما مهم این است کدام شیوه در عمل‌های جراحی کمک‌کننده‌تر است. بحث دیگر در استفاده از این شیوه‌ها هزینه‌ای است که بر دوش بیمار است.

پس باید شیوه‌ای انتخاب کرد که هم کمک‌کننده‌تر باشد و هم هزینه‌اش برای بیمار زیاد نباشد تا بتوان روزانه از آن استفاده کرد و هم در شهرهای مختلف در دسترس باشد. از طرفی از نظر کاربرد نیز ساده باشد. به نظر می‌رسد شیوه تصویربرداری دی‌تی‌آی به زمان نیاز دارد تا ارزش کاربردی آن از نظر دقت و هزینه با شرایط بیماران ما
سازگار شود.

دکتر مهرداد پازوکی

جراح مغز و اعصاب و ستون فقرات