فیلمسازان باید برای مردم ایران فیلم بسازند

مسعود جعفری‌جوزانی، ابوالحسن داوودی، منوچهر شاهسواری، پرویز شیخ‌طادی و اکبر نبوی، مهمانان این برنامه بودند که با اجرای مرتضی حیدری از شبکه یک تلویزیون پخش شد.

منوچهر شاهسواری، تهیه‌کننده سینما در این برنامه اظهار کرد: سینمای ایران با انقلاب اسلامی نسبت کاملا مستقیمی دارد؛ اما ما همیشه صدمه را از جایی خورده‌ایم که مخاطب محدودی را برای فیلم‌ها در نظر گرفته‌ایم.

وی افزود: جشنواره‌های خارجی در حوزه سینما به نوعی سکوی پرتاب محسوب می‌شود و چه اشکالی دارد که فیلمسازان ما از این ابزار استفاده کنند. این که از این ابزار استفاده نکنیم و نتوانیم حرف تاثیرگذار و جهانی بزنیم، قطعا اشکال و ایراد خود ماست.

شاهسواری ادامه داد: ما باید در این عرصه کنشگرانه و فعالانه حرکت کنیم نه این‌که صرفا نظاره‌گر ساخت آثار ضدایرانی علیه کشورمان باشیم. اگر ما خودمان درباره موضوعات مختلف داخلی و خارجی فیلمی نسازیم، طبیعی است که دیگران با نگاه و رویکرد خودشان این کار را خواهند کرد. ما نباید منتظر ساخت آثار ضدایرانی مانند فیلم آرگو بمانیم و بعد آن را زیر سوال ببریم. درحالی که می‌توانستیم شجاعت دانشجویان ایرانی در آن زمان را خودمان به تصویر بکشیم و به جهانیان معرفی کنیم.

این تهیه‌کننده سینما با بیان این‌که سینمای ایران وظیفه بسیار سنگینی بر دوش دارد، تصریح کرد: متاسفانه به نظر می‌رسد که برخی همکاران، فیلم‌هایی را که در جشنواره‌های خارجی موفق عمل کرده‌است بیشتر با صفاتی منفی می‌شناسند. این نگاه اصلا درست نیست. بسیاری از آثار کشورمان که در جشنواره‌های خارجی موفق به دریافت جایزه شده، دارای ارزش‌های هنری بسیاری بوده‌است و نباید تمامی این آثار را با یک نگاه زیر سوال برد.

سینمای بدون قهرمان جذابیت ندارد

پرویز شیخ‌طادی دیگر سینماگر حاضر در این جلسه نیز در سخنانی گفت: بحث این است که آیا واقعا سینمای جشنواره‌ای به ما خط می‌دهد و سینمای ملی و سینمای بومی ما چه جایگاهی دارد؟

وی افزود: بیشتر فیلم‌ها و آثارمان فاقد قهرمان است آیا سینمای ضدقهرمان جذابیت دارد؟ آیا با این ویژگی‌هایی که آنها به ما تزریق می‌کنند، می‌توانیم فیلم‌های خوبی بسازیم؟ و آیا سینمای ما با قدم زدن در سواحل اروپا می‌تواند به جایی برسد؟ اگر رسیده است که اصلا نیازمند مطرح کردن این بحث‌ها نبودیم.

شیخ‌طادی گفت: متأسفانه امروز سینمای غرب تفکر ضدقهرمان به ما تزریق کرده و مضامینی نظیر سرخوردگی، بی‌ثباتی، فرار از مبارزه، تسلیم محض شدن و شخصیت‌هایی عاری از ارزش‌های الهی در فیلم‌ها رواج دارد و این ویژگی‌هایی که به ما تزریق کرده‌اند سینمای ما را نابود کرده است.

این سینماگر تصریح کرد: باید حساب مردم جهان را از جشنواره‌ها جدا کنیم. موی ما در این جریانات سپید شده است و می‌دانیم دیپلماسی فرهنگی چگونه است و از چه طریق روی ما تأثیر می‌گذارد.

سینما پدیده اجتماعی است

اکبر نبوی منتقد و کارشناس سینما نیز در این نشست با بیان این‌که صحبت درباره سینما برخلاف دیگر هنرها آسان نیست، اظهار کرد: سینما ابعاد و شاخص‌های زیادی دارد. سینما دارای سـه ساحت صنعتی، هنری و رسانه‌ای است و هر ساحت آن جهانی متفاوت دارد و ما نمی‌توانیم بدون توجه به آنها در این خصوص صحبت کنیم.

وی اظهار کرد: سینما یک پدیده اجتماعی است، پس نیازمند تحلیلی اجتماعی است. برخی آثار به نمایش درآمده از ایران در جشنواره‌های خارجی برایمان بیشتر نقش تخریبی داشت، زیرا عزتمندانه نبوده‌است. ولی نباید همه آثار را با این نگاه زیر سوال برد.

در ادامه این برنامه ابوالحسن داوودی نیز در خصوص لزوم حضور در جشنواره‌های خارجی گفت: اگر بخواهیم به تاریخچه حضور در جشنواره‌ها نگاه کنیم، می‌بینیم به دوره‌های مختلفی تقسیم می‌شود و تأثیرات مختلفی بر سینمای ما داشته است. سینمای ایران بعد از انقلاب حیات دوباره پیدا کرد و به یک سفیر هنری ارزان برای حیات هنری کشورمان تبدیل شد؛ اما این سفیر فرهنگی ارزانقیمت در برخی مواقع با سوء مدیریت دچار سرخوردگی شد.

داوودی تصریح کرد: اگر نتوانیم از این ابزار استفاده کنیم، این ابزار مهم ارزانقیمت را از دست داده‌ایم و اگر بخواهیم صرفا خودمان را به یک‌سری جشنواره‌ها و فیلم‌های خاص محدود کنیم، مشخص است که بازی را باخته‌ایم. حضور در جشنواره‌ها باید عرصه‌ای باشد که نگاه ملی و فراتر از تفکر جناحی بر آن حاکم باشد.

ایـــن سینماگر اظهـار کرد: جشنواره‌ها یک قالب هدایت شده با یک تفکر مشخص نیست که بخواهیم همه را در یک دسته جمع‌بندی کنیم، بنابر این اگر فیلم خوبی ساخته شود، قطعا قابلیت حضور در جشنواره‌های مختلف را خواهد داشت.

وی افزود: بزرگ‌ترین لطمه‌ای که در این سال‌ها در عرصه مدیریت سینما خوردیم، افراط و تفریط‌ها بوده است. هر مدیر در هر دوره‌ای عملا حرکات و رفتارهای دوره قبل را نقض کرده است. این رفتار غلطی است که در مدیریت سینما جاری است.

سینما کار جمعی است

مسعود جعفری جوزانی هم در این برنامه گفت: وقتی فیلمی ساخته می‌شود، فیلمساز نباید فکر کند آن را برای مخاطبان خارجی می‌سازد؛ چون حضور در جشنواره‌‌های خارجی به هیچ عنوان فضیلت نیست. البته این را نیز باید در نظر داشت که سینما ویترین یک ملت است و حضور در این عرصه، قطعا افتخار بزرگی برای سینمای کشور محسوب می‌شود و جلوگیری از این حضور غلط است.

این سینماگر تصریح کرد: باید در تعریف سینما به یک نقطه مشترک برسیم. سینما یک صنعت است و اگر بناست در بازارهای جهانی حضور داشته باشیم، نمی‌توانیم بگوییم فقط برای مملکت خودمان فیلم ساخته‌ایم.

جعفری جوزانی با بیان این‌که سینما یک فعالیت جمعی است، تاکید کرد: افتخار بزرگی است فیلمی بسازیم که علاوه بر استقبال هموطنان، توجه مردم دیگر کشورها را به خود جلب کند. بنابراین به هیچ وجه نباید بگذاریم این تریبون از بین برود.

پرسش نظرسنجی برنامه مناظره دیروز هم با این مضمون بود که کدام مخاطبان باید در اولویت فیلمسازان ایرانی باشد: جشنواره‌های خارجی یا مردم ایران؟ در پایان این نظرسنجی حدود 75 درصد شرکت‌کنندگان به گزینه مردم ایران و 25 درصد به جشنواره‌های خارجی رای دادند.