گفتوگو با محمود گبرلو، عضو اتاق فکر سینما در سیما
این اتاق نوپا اثر بخش خواهد بود
زمانی به تشکیل یک شورا یا گروه فکری و اندیشهای از سوی هر سازمان یا جریانی اقدام میشود که افکار و اندیشههای موجود، خلاقیت و ابتکار لازم را نداشته و نتوانند اهداف و خواستههای مورد نظر را آنطور که باید اجرایی کنند. بهیقین سازمان صدا و سیما نیز با درک چنین نیازی تشکیل اتاق فکر سینما در سیما را در دستور کار خود قرار داده است. شورایی نوپا که قرار است مسیر درست را به سازندگان برنامههای سینمایی تلویزیون پیشنهاد کند و هدایتگر آنها باشد.
این در حالی است که سینمای پرحادثهای این روزهای کشورمان به دلیل داشتن مخاطب جدی از اهمیت ویژهای برخوردار است، به همین دلیل اتاق فکر سینما در سیما، بایدها و نبایدها و گذشته و آینده سینمای ایران را مورد بررسی قرار میدهد تا ضمن تولید برنامهای تاثیرگذار، جلب رضایت مخاطب و اهالی سینما، تریبونی هم برای ارتباط سینماگران و مدیران با یکدیگر باشد.
محمود گبرلو، به عنوان مجری ـ کارشناس یکی از اصلیترین برنامههای سینمای سیما و عضو اتاق فکر سینما در سیما معتقد است: اتاق فکر سینما در سیما در شیوه و روش سردبیر و تهیهکننده برنامهها دخالتی نکرده و اجازه میدهد برنامهسازها از نبوغ و خلاقیتشان بهره ببرند. با او درباره این اتاق فکر و مسائل مرتبط با آن به گفتوگو نشستهایم.
چرا اهمیت سینما برای تلویزیون آنقدر بالا است که برای آن اتاق فکر تشکیل شده است؟
یکی از دلایل جایگاه و اهمیت سینما در جامعه است، چراکه همه نهادها و سازمانها به آن توجه داشته و دربارهاش اظهارنظر میکنند. همچنین مخاطب جدی و فرهیخته پیگیر وضع سینماست. تلویزیون نیز به عنوان یک رسانه ملی بر آن است تا در خدمت اهداف نظام جمهوری اسلامی ایران باشد. به همین دلیل بخشی از برنامههای خود را به یک حرکت فرهنگی اختصاص داده که ما آن را سینما مینامیم. اتاق فکر سینما در سیما، سینمای ایران را از زوایای مختلف مورد بررسی قرار میدهد تا راهکار مطلوبی برای دستیابی به برنامههای سینمایی ارزشمند بیابند و درنهایت این راهکارها را در اختیار تهیهکنندهها قرار میدهد تا در راه روشنی قدم بردارد.
چه نیازی به ارائه راهکار و برنامهریزی به تهیهکنندهها از سوی این گروه است، در حالی که آنها خود دارای چنین تواناییهایی هستند؟
مثال مشخصی در این باره نمیزنم، زیرا ممکن است اختلاف نظر و شبهه ایجاد کند، اما اتاق فکر سینما در سیما معمولا طرحهایی را که قرار است در برنامههای سینمایی تلویزیون اجرا شوند، به لحاظ استراتژی فکری مورد بررسی قرار میدهد و نوعی هماهنگی و نظم را میان برنامهها ایجاد میکند. به طورمثال ممکن است دو برنامه سینمایی بخواهد سینمای قصهپرداز را بررسی کند، اما ممکن است ما نیازمان به پردازش مستند، انیمیشن، فیلمهای خارجی یا بحث تخصصی تولید در سینمای ایران، تدوین، صدابرداری و... بیشتر باشد. این اتاق فکر سعی میکند تمام نیازهای مخاطبان سینما را در برنامههای مختلف سیما پاسخگو باشد.
در واقع اتاق فکر جنبه نظارتی بر برنامههای سینمایی دارد؟
خیر، ما نظارت نمیکنیم بلکه بر اساس دستورالعملی که معاونت سیما برای شورای سینما در سیما در نظر گرفته است، برنامههای مختلف را مورد بررسی قرار میدهیم و آنها را مطابق با سیاست مورد نظر جلو میبریم، هرچند در این مسیر با سردبیر و تهیهکننده برنامهها نیز تعامل و همفکری خواهد شد. نکته دیگر اینکه راهبرد این اتاق فکر، برنامهها را طوری پیش میبرد که شاهد بخشهای تکراری نباشیم، در حالی که پیش از این، چنین ضعفی در بیشتر برنامهها وجود داشت و برنامههای نظریهپرداز تلویزیون، راهکار مشخصی نداشت؛ مثل اینکه از چه زاویهای ورود کنند تا علاوه بر موثر بودن، تکراری هم نباشد.
به نظر میرسد اگر یک فکر مشخص بالای سر همه برنامهها باشد نه تنها مانع تکراری بودنشان نمیشود، بلکه آنها را شبیه هم خواهد کرد... اینگونه فکر نمیکنید؟
این آفتی است که احتمال دارد اتاق فکر و برنامههای تلویزیون را گرفتار کند، اما برای جلوگیری از ورود به این آسیب لازم است اتاق فکر سینما در سیما جایگاه خود را مشخص کند؛ یعنی دخالتی در شیوه و روش سردبیر و تهیهکننده نداشته باشد و اجازه دهد برنامهسازها از نبوغ و خلاقیتشان بهره برند؛ البته تاکنون که چنین بوده است. در مجموع باید کلیت برنامهها از سوی افراد صاحب نظری مورد بررسی قرار گیرند تا کارها از مسیر مورد نظر خارج نشوند و مفید باشند. به هر حال رسانه ملی نمیتواند بدون استراتژی، برنامهای را روی آنتن ببرد و باید مطابق با قوانین نظام جمهوری اسلامی و سیاستهایی که رهبر انقلاب در همه زمینهها مشخص کردهاند، حرکت کند.
رسانه ملی قبل از تشکیل اتاق فکر سینما در سیما که عمر کوتاهی هم دارد، چگونه برنامهها را هدایت میکرد؟
در گذشته مدیران شبکهها خود به تنهایی این راهبردها را تبیین و به برنامهسازها ابلاغ میکردند که به نظرم مشکلاتی به همراه داشت، اما با تشکیل اتاق فکر سینما در سیما ـ که جمعی از صاحبنظرها با حضور مدیران شبکه و متولیان برنامهها آن را اداره میکنند ـ از افکار و اندیشههای مختلف استفاده میشود تا برنامهها ضمن دستیابی به نوعی نظم و هماهنگی، پربارتر شوند. این به معنای دخالت شورا در تصمیمات برنامهساز نیست. ما حق دخالت در تولید یک برنامه را نداریم، بلکه درباره اندیشه خروجی برنامه قبل از تولید تعامل میشود تا مطابق با رویکرد کلی رسانه ملی باشد.
به طورمثال اگر انجام یک حرکت فرهنگی از طریق مدیر شبکه به برنامهساز اعلام میشد، معلوم نبود آنچه مدیر شبکه به برنامهساز ابلاغ کرده است و آنچه برنامهساز دریافت کرده، همانی باشد که مثلا مقامات ارشد کشور مورد نظر داشتهاند. اکنون این جمع صاحب فکر بهتر میتواند نظریهپردازی کند و کاربرد مجموعهای از افکار، نتیجه بهتری از تفکر یک شخص خواهد داشت.
تا آنجا که میدانم یکی از وظایف اتاق فکر تعمیق فضای همدلی و همگرایی در سینماست. با توجه به اتفاقهای ناخوشایند پیرامون سینمای ایران در سال گذشته، سیما چه برنامههایی برای تاثیرگذاری مثبت بر این مسائل دارد؟
طی صحبتهایی با آقای دارابی تاکید شد به دور از هر گونه مسائل حاشیهای سینما، براساس استراتژی نظام جمهوری اسلامی که رونق بخشی به جریان فرهنگی سینماست، حرکت کنیم؛ یعنی از هرگونه اختلاف پرهیز کرده و اجازه مانور به افرادی که در سینمای ایران اختلاف انگیزی میکند ندهیم. از سوی دیگر بتوانیم برای دستیابی به سینمای متعالی مفید واقع شویم و در این راه ضعفهای موجود را با گفتوگو، تعامل، طرح انتقادها و پیشنهادها مطرح کنیم به شرط آنکه خروجی برنامه به جریان فرهنگی سینما کمک کند.
سینمای ایران نیاز بسیار شدیدی به جریانهای فکری و اجرایی دارد و تلویزیون رسانهای است که ارتباط نزدیکی با مردم دارد و میتواند مشکلات و دغدغههای اهالی سینما را به مسئولان برساند و فضایی برای مدیران باشد تا بتوانند با سینماگران ارتباط برقرار کنند.
سینما در بحث تولید فیلم سینمایی و پرداختن به قصههای جذاب برای مخاطب مشکلات عدیدهای دارد و این ضعف جدی سینمای ایران است که نمیتواند با مردم ارتباط برقرار کند. همچنین ما باوجود شعارها و حرفهایی که زده میشود هنوز تعریف درست و شفافی از صنعت سینما در کشورمان نداریم؛ بنابراین برای دستیابی به تعریفی درست از سینما، ضروری است بسیاری از صاحبنظران و کارشناسان دور هم آیند و در این زمینهها همفکری کنند. اتاق فکر سینما در سیما با این راهبرد تشکیل شده و به فعالیت خود ادامه میدهد.
اگر ممکن است به تاثیراتی که اتاق فکر سینما در سیما بر برنامههای تلویزیونی داشته و همچنین چشماندازهایی که برای آینده دارد، اشاره کنید.
خروجی این اتاق فکر برنامههایی است که روی آنتن میرود، از جمله برنامه سینمایی هفت و «سینما یک». خروجیها نشأت گرفته از تعامل و گفتوگوهایی است که در اتاق فکر انجام میشود. من به عنوان سردبیر برنامه سینمایی هفت از این جلسهها بهرههای بسیار میبرم و گمان میکنم تاکنون گامهای خوب و موثری هم برداشتهام. به یقین ما با آرمانهای خود فاصله بسیاری داریم، هرچند این اتاق فکر دیر شروع به کار کرده است، اما باز هم میتواند سودمند باشد.
اشارهای به برنامههای سینمایی کردید. به نظر شما این تعداد برنامه سینمایی در تلویزیون کافی است و آیا کیفیتشان رضایتبخش است؟
متاسفانه ایدهها و فکرهای نو برای ساخت برنامههای جدید کم است و سوژههای ارائه شده عموما تکراری است که از تولید چنین برنامههایی جلوگیری خواهد شد و گرنه تعداد این برنامهها کافی نیست. نکته مهم، ضعف جایگاه نظریهپردازی در برنامههای سینمایی است. متاسفانه بسیاری از صاحبنظران بدون اندیشههای قوی و مطلوب در این زمینه هستند، بنابراین نظریههای ضعیفی ارائه میکنند و نمیتوان از درون آنها، راهکاری عملی برای بهبود وضع سینمای ایران بیرون کشید و سرانجام مخاطب نمیتواند با برنامه ارتباط برقرار کند و دوستداران سینما نیز احساس میکنند پای یک برنامه کهنه و قدیمی نشستهاند. از سویی برنامهسازان هم بیشتر سعی میکنند یک برنامه سرگرمکننده را روی آنتن ببرند، در نتیجه این رویه، نمیتواند تأثیر بسزایی در سینما داشته باشد. در پایان من هم امیدوارم در آینده، ضعف این برنامهها با حضور پررنگتر اتاق فکر سینما در سیما برطرف شود.
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
پشت پرده اتاقهای دود و طلسـم
