سرعت بالا، مانع فکرکردن به نقش می‌شود

افضلی نسبت به وضع کنونی دوبله در ایران چندان خوشبین نیست و معتقد است فضای کنونی باعث شده است ما از دوبله‌های ماندگار گذشته فاصله بگیریم. با ما همراه باشید تا ادامه حرف‌ها را از زبان خودش بشنویم.

شما به جای شخصیت‌های مطرح کمدی گویندگی کردید، این امکان چگونه برای شما فراهم شد؟

ابتدای فعالیتم در دوبله، وارد کارهای جدی شدم و در بیشتر موارد گویندگی نقش‌های کوچک را به عهده داشتم و پس از مدتی با پیشرفت در این فضا، گویندگی نقش‌های بزرگ را به عهده گرفتم، اما وقتی یک فیلم کمدی را اجرا کردم و با حجم استقبال مردم مواجه شدم، ترجیح دادم بیشتر در این فضا تمرکز داشته باشم.

یکی از ویژگی‌های گویندگی در کارهای شما، بداهه‌گویی است. این عدم وفاداری به متن در دوبله به کلیت کار لطمه‌ای وارد نمی‌کند؟

تجربه گویندگی من در فضای کارهای کمدی به‌مراتب بیشتر از سایر ژانرها بوده است. از طرفی نباید این موضوع را فراموش کرد، برای این‌که یک کمدی غیرایرانی در کشور ما گل کند، باید با دقت مضاعفی آن کار ترجمه شود و دیالوگ را به نوعی ایرانیزه کرد. به‌همین علت، من در این گونه موارد، براساس شخصیتی که به جای آن حرف می‌زنم و قصه کلی کار سعی می‌کنم از کلماتی به شکل بداهه استفاده کنم که خوشبختانه معمولا این بداهه‌گویی‌ها نه تنها به کار لطمه‌ای وارد نمی‌کند، بلکه باعث می‌شود مخاطب با‌او ارتباط بیشتری هم برقرار کند.

شما تجربه دوبله کارتون را هم داشته‌اید، به نظرتان دوبله انیمیشن چه ویژگی‌ها و تفاوت‌هایی با دوبله فیلم‌ها و سریال‌های دیگر دارد؟

شاید برایتان جالب باشد، اما من شیفته کار کودک هستم و کار کردن برای آنها، به من انرژی وصف‌ناشدنی را می‌دهد. به همین علت، همواره در کنار کار کردن در سایر حوزه‌ها دوست داشته‌ام برای بچه‌ها هم کار کنم. همین موضوع باعث می‌شود نسبت به انتخاب دوبله کارتون‌هایی که به من پیشنهاد می‌شود، با وسواس بیشتری عمل کنم و کاری را انتخاب کنم که قابلیت ماندگار شدن را داشته باشد. در مورد قسمت دوم سوال شما هم باید بگویم اساسا دوبله انیمیشن با کارهای دیگر تفاوت دارد و شما برای باورپذیری صدایتان در نقش کاراکتر مورد نظر باید تلاش بیشتری داشته باشید.

یعنی بعد از دقت و نوعی دوراندیشی، به پیشنهادها فکر می‌کنید؟ به عنوان مثال زمانی که می‌خواستید کارتون «وروجک و آقای نجار» را دوبله کنید، می‌دانستید این کار مورد توجه بچه‌ها و حتی بزرگ‌ترها قرار می‌گیرد؟

وقتی با پیشنهاد دوبله این کار مواجه شدم و بخشی از آن را دیدم، حس کردم اگر دوبله آن قوی باشد، می‌تواند مخاطب را به خود جذب کند. اما نکته‌ای که در این زمینه ذهن من را به خود مشغول می‌کرد، صداسازی شخصیت وروجک بود، چون من به دنبال صدایی بودم که در عین‌جذابیت با صدای واقعی این کاراکتر هم همخوانی داشته باشد و خوشبختانه بعد از اتودهایی که زدم، در نهایت به چیزی که مد نظرم بود دست یافتم.

بعضی‌ها معتقدند علت مطرح شدن کارتون‌هایی که در دهه‌های گذشته پخش شده، دوبله خوب آنها بوده است؟

حق با آن عده است! بی‌تردید اگر ما دوبله را از آن آثار بگیریم، هرگز نمی‌توانند به این توفیقی که امروز میان مخاطبان دست یافته‌اند، دست پیدا کنند. البته نکته مهم دیگر در کارتون‌های آن دوران این بود که آنها بسیار عاطفی و خانوادگی بودند و از این نظر، می‌توانستند با رده‌های مختلف سنی ارتباط برقرار کنند، اما در حال حاضر اکثر آثار، خشن و غیرخانوادگی شده‌اند و عاطفه از آنها دور است.

در جایی از قول شما خوانده‌ام از وضع دوبله در ایران راضی نیستید.

همین طور است. سال‌هاست فکر می‌کنم زنگ خطر برای دوبله ما به صدا درآمده است و برای بهبود شرایط کنونی باید به فکر یک راه‌حل کاربردی بود، اما خب ظاهرا حرف‌های ما از اثرگذاری لازم برخوردار نیست و کسی به آن گوش نمی‌دهد، چه برسد که فردی بیاید و بخواهد به پیشنهادهای ما در این مورد ترتیب اثر دهد.

این مشکلی که از آن حرف می‌زنید، چیست؟

مشکلات در دوبله آنقدر زیاد است که در یک سوال دو سوال نمی‌توان به آن پاسخ داد. اهالی دوبله برای فعالیت در این عرصه با دشواری‌های زیادی مواجه هستند که در راس آنها، مشکلات معیشتی است، شما تصور کنید فردی که بیش از نیمی از عمرش را در این عرصه پشت سر گذاشته است، هنوز بیمه نیست و نمی‌داند اگر فردا نتواند کار کند چه چیزی در انتظار او و خانواده‌اش است. جدا از این موضوع در بستر خود دوبله هم با وجود پیشرفت‌هایی که به واسطه ورود دستگاه‌های پیشرفته و دیجیتال داشتیم اشکال و ایرادهای زیادی وجود دارد.

جالب است شما از یک سو به پیشرفت‌هایی که دوبله به واسطه حضور تکنولوژی داشته است امیدوارید و از سویی دیگر حضور آنها را یک مشکل و ایراد قلمداد می‌کنید؟

خب، اگر من از پیشرفت در دوبله به واسطه حضور دستگاه‌های دیجیتال حرف می‌زنم منظور صرفا سرعتی است که این دستگاه‌ها به کار دوبله داده‌اند. خیلی‌ها این موضوع را یک برگ برنده می‌دانند و تصورشان بر این است که اگر شما در روز سه فیلم را دوبله کنید، کار عجیب و غریبی را انجام داده‌اید، در حالی که من نه‌تنها این موضوع را باعث پیشرفت دوبله نمی‌دانم بلکه یک نقطه ضعف تلقی می‌کنم و بر این باورم ما کیفیت را فدای کمیت کرده‌ایم و بی‌اعتنا به کیفیت محصولی که ارائه می‌کنیم، فقط به کثرت آن توجه می‌کنیم.

به نظر شما سرعت در این کار باعث می‌شود دوبلورها از تمرکز کافی برای گویندگی برخوردار نباشند؟

بله و جدا از این موضوع باعث می‌شود دوبلورها اصلا به نقشی که قرار است به جای آن حرف بزنند فکر نکنند چه برسد به این‌که بخواهند آن را تحلیل کنند. در گذشته اگر ما می‌خواستیم به جای یک کاراکتر حرف بزنیم، روزهای زیادی را صرف می‌کردیم تا بتوانیم خودمان را به شخصیت مورد نظر نزدیک کنیم و آن‌قدر آن فیلم را می‌دیدیم و نقش مورد نظر را مورد تحلیل قرار می‌دادیم که بعد از مدتی به بخشی از آن کاراکتر تبدیل می‌شدیم. طبیعی بود در آن شرایط گوینده می‌توانست به نقش مسلط شود و در نهایت هم، دوبله کار به دل مخاطبان می‌نشست، اما امروز افسوس و افسوس، همین.

الهام حسینی