توپ بازی در فضا

ژانیبکف برایم تعریف کرد که: تابستان 1362 من به عنوان فرمانده ناو سایوز تی ـ6 به همراه ژان لوکرتین، فضانوردی از فرانسه و الکساندر ایوانچنکف به فضا پرتاب شدیم. سفینه ما بعد از حدود دو روز به ایستگاه فضایی سالیوت ـ7 رسید و به دلیل خراب شدن سامانه ردیابی و اتصال، من آن را با استفاده از دستگاه هدایت دستی به ایستگاه متصل کردم.

کارشناسان فرانسوی برای این سفر، تدارک علمی خوبی دیده بودند که بیشتر شامل آزمایش‌های پزشکی و بررسی دستگاه مرکزی اعصاب مربوط می‌شد. یکی از این آزمایش‌های جالب، بررسی عکس‌العمل دستگاه عصبی برای گرفتن یک توپ در حال پرواز در شرایط بی وزنی بود. ظاهرا این آزمایش نباید نتیجه جذاب و جالبی داشته باشد اما نتایج آن نشان داد​ همین عمل عادی و پیش پا افتاده از نظر خیلی‌ها، چقدر پیچیدگی در خود دارد. گرفتن توپ در حال حرکت همه ماهیچه‌های بدن را به حرکت در می‌آورد. دست، پا و دیگر اعضای بدن به جنبش در می‌آیند تا دست‌ها بتواند توپ را بگیرد. مغز باید محاسبات پیچیده‌ای شامل تحلیل مسیر حرکت توپ، پیش‌بینی موقعیت آن در چند لحظه بعد و محاسبه میزان انقباض یا انبساط ماهیچه‌های مختلف بدن از سر تا نوک انگشت پا را انجام دهد. دستگاه عصبی بدن هم باید کار بسیار دشوار و همه‌جانبه در عین حال فوری را انجام دهد. به عبارت دیگر، نتیجه آزمایش نشان داد ​ بازی‌های دوران کودکی چه مکانیسم پیچیده‌ای در بدن دارد و انسان چگونه در جریان بازی‌های کودکانه خود، انجام حرکت‌های سخت را فرا می‌گیرد: هماهنگی، توازن، جهت‌یابی، حرکت مناسب و... موضوعاتی است که وقتی یک فضانورد در شرایط بی‌وزنی قرار می‌گیرد، باید از نو و مانند یک کودک، مغز خود را برای این بازی مفرح در شرایط جدید آموزش دهد. به این ترتیب او در حین همان حرکت گرفتن توپی که به طرف او در حال حرکت است، به کارگیری مناسب و بموقع، بخش‌های زیادی از بدن خود را فرا می‌گیرد و مهارت‌های لازم را به دست می‌آورد.مرکز‌های خاصی در ماهیچه‌های اصلی وجود دارد که حامل اطلاعات است و در نتیجه هر ماهیچه فقط فرمان را می‌پذیرد و بعد خودش تعیین می‌کند با چه نیرویی حرکت کند و این حرکت را با بقیه ماهیچه‌ها تنظیم نماید. در این زمان، مغز ما مشغول ساماندهی وظایف دیگر است، به عبارتی مغز علامت را به ماهیچه‌های اصلی می‌دهد و در آنجا دیگر ماهیچه‌ها خودشان تصمیم می‌گیرند پاها، دست‌ها و... حال در نظر بگیرید که این ماهیچه‌ها به شرایط زمینی عادت کرده‌اند و تجربه بی‌وزنی را ندارد. من قبلا در بی‌وزنی کار کرده بودم اما برای کرتین چنین وضعی تازگی داشت. جالب آن که در پایان هفته، سیستم جدید در او شکل گرفت و همکاری همه‌جانبه‌ای بین ماهیچه‌های بدن او در حالت بی‌وزنی برقرار شد. یعنی اعضای بدنش روایت جدیدی از شرایط زیست را درک کردند. این آزمایش از نظر علمی ارزش زیادی داشت و نتیجه آن مهم محسوب می‌شد. مخصوصا برای آن گروه از کارشناسان که روی ربات‌های بیولوژیک در آینده کار می‌کنند. از این تجربه می‌توان در جهت فناوری‌های جدید بهره‌برداری کرد.

درباره ولادیمیر ژانیبکف

تابستان 1320 در شهر اسکندر از استان تاشکند ازبکستان به دنیا آمد. پس از طی دبیرستان به یکی از آموزشگاه‌های نیروی هوایی شوروی وارد و پس از اتمام در نیروی هوایی مشغول به کار شد.

سال 1351 به جرگه فضانوردان پیوست و سال 1354 با سایوز27 به همراه ماکارف به سالیوت6 سفر کرد که طی آن یک هفته اقامت در فضا را تجربه کرد.

در جریان ماموریت سایوزـ تی12، فرماندهی ناو را برعهده داشت. در جریان این سفر به همراه استلانا ساویتسکایا به راهپیمایی فضایی دست زد. آخرین ماموریت فضایی ژانیبکف فرماندهی سایوزـ تی13 بود. این سفر خطرناک ساوینیخ وی را همراهی کرد. دو فضانورد توانستند ناو خود را به ایستگاه سالیوت ـ7 که سیستم برق آن از کار افتاده بود، متصل سازند و آن را دوباره فعال کنند.

ژانیبکف در سال 1364 از فضانوردی کناره‌گیری کرد. او فضانوردی هنرمند است که به نقاشی علاقه دارد و تابلو‌های زیبایی در زمینه فضا و فضانوردی دارد.