سفربا خطوط دیگران

اما انسان پیش از ورود این وسایل چگونه اطلاعات کسب می‏کرد؟ یکی از وسایل ارتباط جمعی و انتقال تجارب و اطلاعات در اعصار گذشته، سفرنامه‏ها بود‌ .

سفرنامه به عنوان یکی از مهم‌ترین رسانه‏های بین فرهنگی، حاصل کنجکاوی‌ و تلاش‌های شخص سفرنامه‌نویس‌ است.

به عبارت دیگر، سفرنامه‏ها یکی از مهم‌ترین منابع برای آگاهی یافتن از سایر فرهنگ‏ها بوده‏ است. سفرنامه‏ها گرچه از منابع جغرافیایی محسوب می‏شود، اما حامل اطلاعات تاریخی درخصوص جوامع بشری ‌است .

سفرنامه‏ها گذشته از ارزش تاریخی به دلیل این که منشأ تحولات اجتماعی و فرهنگی شده‏‌، حائزاهمیت است‌ .

می‌توان گفت که اگر فناوری حمل و نقل، مسافرت را ساده نکرده بود و فناوری ارتباطات بویژه سینما و تلویزیون مشاهده سرزمین‏ها و مردمان دیگر را به تجربه‏ای روزمره و همگانی تبدیل نکرده بود، سفرنامه‏ها به عنوان تنها منبع اطلاعات دست اول از سرزمین‏ها و مردمان دیگر، اهمیت بسیاری داشت‌ .

سفرنامه‌ها به انتقال تجربه‏های فردی مسافران مربوط می‌شو‌د و بیشتر سرگذشت‌نامه خودنوشت است‌.

سفرنامه، مشاهدات نویسنده را در قالب نوعی گزارش از اوضاع شهرها یا سرزمین‏هایی که به آنها مسافرت کرده است، شرح می‌دهد و نویسنده اطلاعاتی درباره بناهای تاریخی، مساجد، کتابخانه‏ها، بازارها، بزرگان، آداب و رسوم ملی و مذهبی مردم، موقعیت جغرافیایی، جمعیت، آب و هوا و زبان مناطقی که از آنها بازدید کرده است در اختیار خواننده می‌گذارد.

سفرنامه‏ها گنجینه‌ای از اطلاعات است‌ که از طریق آنها گاه می‌توان به واقعیت‌هایی از وضع اجتماعی، سیاسی و اقتصادی ادواری از تاریخ پی برد که دستیابی به آنها از طریق کتاب‌های تاریخی میسر نیست. گردشگران با خواندن سفرنامه‌ها تشویق می‌شوند برخی راه‌ها را بعد از سال‌ها دوباره بپیمایند و تأثیر گذشت زمان را بر شهرها و آثار تاریخی، طبیعی و زندگانی مردم در طول مسیر مشاهده کنند.

نامگذاری برخی مسیرها به نام سفرنامه‌نویسان معروف دلیلی بر صحت این مدعاست، از آن جمله می‌توان به مسیر‌های ‌سون هدین‌ سوئدی در کویر ایران یا ‌ اوژن فلاندن‌، ‌شاردن‌ و ‌تاورنیه‌ که سال‌ها قبل در میان ایرانیان بوده‌اند، اشاره کرد.

در دوران معاصر که مهاجرت‌های بسیاری صورت گرفته، اهمیت این سفرنامه‌ها از منظری دیگر قابل بررسی است؛ چراکه اکنون ‌ایرانیان بسیاری در اقصا نقاط دنیا زندگی می‌کنند که فرزندانشان حتی توانایی خواندن و نوشتن به زبان فارسی را ندارند، اما این سفرنامه‌ها آنها را با سرزمین آبا و اجدادی‌شان آشنا کرده و انگیزه سفر به دیاری را که در آن ریشه دارند، ‌ ایجاد می‌کند.

سید محمد برازنده