تولید آب از رطوبت هوا و نور خورشید

سرزمین ایران با برخورداری از شرایط اقلیمی و جغرافیایی خاص،کشور کم آبی محسوب می‌شود. این محدودیت با مشکلات دیگری همچون توزیع نامتناسب مکانی و زمانی منابع آبی و بارش پیوند خورده، به‌طوری که شرایط دشواری را برای بیشتر ساکنان این آب و خاک پدید آورده است.

بی‌تردید برای رهایی از این معضل نیازمند اندیشیدن تدابیر و سرمایه‌گذاری بیشتری در این بخش هستیم.

مهدی محمدزاده محقق تبریزی که موفق شده باساخت «سیستم آبساز خورشیدی» چاره‌ای برای این معضل بیندیشد، برای به تحقق رساندن ایده‌اش بامشکلاتی روبه‌رو شد که به رهاکردن طرحش انجامید. در این گفت‌وگو، محمدزاده از ایده و طرحش برای ما می‌گوید.

چرا به فکر تولید چنین دستگاهی افتادید؟

به دلیل این‌که در هوا بین 5 تا 95 درصد رطوبت هوا وجود دارد و این پروسه براساس سیستم‌های انرژی تجدیدپذیر انجام می‌گیرد، می‌توان از این روش در مناطقی که هیچ‌گونه تاسیسات و تجهیزات الکتریکی وجود ندارد، استفاده و در کم‌ بارش‌ترین نقاط جهان هم به مقدار کافی آب تولید کرد. این سیستم را می‌توان در اندازه‌های مختلف نصب کرد و طراحی آن نیز به‌گونه‌ای است که محدودیتی در تولید آب ندارد و می‌تواند آب 90 درصد مزارع کشاورزی و آب شرب مناطق محروم و کم آب روستایی را تامین کند.

کشور‌ ایران هم یک کشور کشاورزی است، اما متاسفانه به دلیل کمبود آب و عوامل محدودکننده محیط زندگی و کشاورزی و توسعه نیافتگی برخی از صنایع در بخش تولید کشاورزی خیلی ضعیف عمل می‌کند و با وجود پهنه وسیع و پهناورش سالانه 20 میلیون تن محصول تولید می‌کند. ازطرف دیگر ما سالانه 50 تا60 میلیارد تومان نفت به کشورهای خارجی صادر می‌کنیم که اگر این منبع عظیم فسیلی تمام شود، ضربه مهلکی به اقتصاد کشورمان وارد می‌شود. در صورتی که با درنظر گرفتن کل مساحت جغرافیایی ایران و با در نظر گرفتن مراکز آفتاب‌خیز آن می‌توانیم این طرح را تقریبا در یک‌سوم مساحت ایران اجرایی و با راه‌اندازی سیستم گلخانه‌ای سالانه 500 میلیون تن محصول کشاورزی تولید کرد که ارزش افزوده آن، دو تا سه برابر نفت خواهد بود؛ یعنی می‌توانیم تا 60 برابر زیان وارده حاصل از تمام شدن نفت را جبران کنیم.

وقتی این دستگاه از وزارت کار به استانداری تبریز ارجاع داده شد از آن طریق برای اخذ اعتبار به پارک علم و فناوری تبریز رفتم. در ابتدا اعتباری بالغ بر 30 میلیون تومان برای اجرای طرح مقدماتی آن تصویب شد که در نهایت با مبلغ 25 میلیون تومان بودجه اختصاصی پارک علم و فناوری تبریز و مبلغ 25 میلیون تومانی که خود بنده سرمایه‌گذاری کردم سه فاز آن اجرایی شد، اما متاسفانه به دلیل این‌که ناظر این طرح شخصی فنی نبود و اطلاع کافی از این طرح نداشت، مانع ادامه این کار شد. به همین دلیل این طرح از آن سال تاکنون همچنان بلاتکلیف باقی مانده است. من اگر می‌دانستم چنین شرایط و بی‌برنامگی در پارک علم و فناوری است، هیچ‌وقت از جلوی آن رد نمی‌شدم. حتی شکایت من از وزیر کار و رئیس پارک علم و فناوری هم افاقه نکرد.

اما از طرفی سپردن چنین طرحی به‌دلیل زیرساخت‌های زیادی که لازم دارد به بخش خصوصی قابل اجرا نیست و دوم این‌که این طرح عظیمی است که باید دولت در راس آن دست به کار شود چون از نظر علمی و فنی اعتبار فراوانی را می‌طلبد. چنانچه سرمایه‌گذاری در آن صورت بگیرد ضمن بازخورد مثبت فراوان، کارایی زیادی هم به دنبال خواهد داشت.

واقعیت این‌که انجام چنین کارهای تحقیقاتی برای مخترعانی که علاقه‌مند به کارشان هستند، خسته‌کننده نیست بلکه شیرین و جذاب است.بارها پیش آمده که من سرگرم کار بودم، اما متوجه گذشت زمان نشده‌ام و شاید بیشتر از سه تا چهار ساعت در طول شبانه روز خواب به چشمانم نیامده باشد. گاهی اوقات نیز آنقدر ذهنم درگیر طرح‌هایم است که حتی در خواب نیز بعضی معادلات خود را حل و فصل می‌کنم. بیشتر خستگی من و برخی از مخترعان از دست مسئولان است.

بعضی از این مسئولان با وجود داشتن تحصیلات دانشگاهی، افراد کم‌تجربه‌ای بوده و علم چندانی به برخی اختراعات نداشته که باعث به تعویق افتادن برخی طرح‌های مخترعان می‌شود. بنابراین تقاضای من از مسئولانی که این گفت‌و‌گو را می‌خوانند، این است که توجهی خاص به اختراعات مخترعان داشته باشند، مخصوصا امسال که سال تولید ملی و حمایت از سرمایه ایرانی است - افرادی را به‌عنوان مسئول برگزینند که علاوه بر داشتن سواد علمی، فنی هم باشند تا تداخلی در ادامه روند این طرح‌ها به وجود نیاید.

فرزانه صدقی - جام‌جم