افطار مهمان خیابان های شهر
روزهایمان تکراری شده اند، روزها و شبانمان ، دلمان لک زده برای یک اتفاق روشن ، یک لحظه متفاوت که بیاید و غبار روزهای شبیه هممان را پاک کند و تازه شویم...
رمضان ، مهربان و نرم و باشکوه سایه می اندازد روی دلمان و مطمئنمان می کند. آراممان می کند. دغدغه هایمان را می گیرد و می گوید آسوده باشید و رها که مهمان من هستید. شروط این مهمانی بسیار ساده است ، فقط ببخشید و بگذرید. فقط دستهایتان را کمی از خودتان دورتر کنید و بالاتر ببرید.
فقط کمی مهربانتر باشید و صبورتر و سبکتر. رمضان می آید، مهمانی آغاز می شود.نکند میزبان را فراموش کنیم.
فرصتها می گذرند مثل ابرها، نکند که ما دعای باران نخوانده باشیم و در زمین هایمان بذر نپاشیده باشیم و سبز نشده باشیم . رمضان می گذرد، لذت صبوری را، طعم خوش نخوردن و نیاشامیدن را به سفره های مجلل افطار و سحر نسپریم و شرط مهمانی را فراموش نکنیم.
سادگی شرط اول است. خیابان ، شلوغی ، ترافیک همیشه نزدیک غروب ، صدای اذان و دستی که به تو خرما تعارف می کند... و این تازه آغاز ماجراست ؛ در روزهایی که عادی نیستند.
روز اگر یک روز معمولی باشد، باز هم خیابان است و ترافیک و شلوغی... صدای بوق است و چراغ قرمزی که سبز نمی شود تا چند ثانیه ، چند دقیقه زودتر به خانه برسی!
روز اگر یک روز معمولی باشد، این چند ثانیه ، چند دقیقه این طرف یا آن طرف اذان فرقی نمی کند، مهم فقط رسیدن است. اما این روزها عادی نیستند... هر چیزی فرق می کند با روزها و ماههای دیگر!
مثل ثانیه ها و دقیقه های قبل و بعد از اذان ، مثل تو، که فرق کرده ای. مثل شهر که انگار زنده شده است و زندگی را تجربه می کند با آدمهایی که می آیند و می روند و یک روز «یک افطار» را مهمان خیابان هایش می شوند و این تازه آغاز ماجراست.
ماجرایی که در دل خاکستری همین خیابان ها پا گرفته... رمضان که تمام شود، این ماجرا هم یک ماهگی اش را تجربه می کند. هرم گرمای کپسول های 90کیلویی گاز، می زند توی صورت!
می ایستیم زیر چادر برزنتی بزرگی که سقف شده روی داربست های گوشه حیاط؛ چادری که سایه اش را انداخته روی سر 35 دیگ بزرگ!
بوی آش می آید و کشک! بوی نعناع و پیازداغ.... اینجا، خیابان زنجان شمالی ، ساختمانی است که همه 100 هزار بسته افطاری طرح «افطار ساده» در آن تهیه می شود. ساعت 14:20 دقیقه بعدازظهر.
مرد آشپز می گوید: «هر دیگ تقریبا هزار نفر را آش می دهد، حدودا 9 نفر از 8 صبح دیگها را بار می گذارند تا ساعت 5/2 -3 که آش برای پخش آماده باشد».
داخل ساختمان پر است از نان و حلب های 20 کیلویی پنیر بسته های بزرگ خرما و ظرفهای یک بار مصرف. محمدی دارانی مسوول کنترل بسته بندی مواد غذایی افطاری ساده می گوید: «به طور پیوسته حدود 35 نفر در یک شیفت کاری 9 ساعته اینجا مشغول هستند، 8 نفر هم در شیفت دوم فعالیت می کنند. یعنی از 8 شب تا 3 صبح همین کار بسته بندی را انجام می دهند».
بسته بندی ، اینجا یعنی : قرار دادن 3 عدد خرما، 2عدد بامیه ، 40 گرم پنیر و یک عدد نان لواش در یک ظرف یک بار مصرف و بعد سلفون کشی.
یعنی آماده سازی یک افطاری ساده در ساختمانی که متعلق به مرکز خدمات اجتماعی رفاهی شهرداری تهران است. علی اصغر پرهیزکار، رئیس این مرکز می گوید: «هدف فقط ایجاد انگیزه است در بین مردم عادی برای افطاری دادن... یعنی تغییر نگرش مردم از سوی افطارهای تجملاتی به غذاهای ساده و سبک.
یعنی این که افطار می تواند یک لیوان آب باشد و چند عدد خرما و هر کس حتی در مقابل منزل خودش می تواند با چند عدد خرما، میزبان روزه دارانی باشد که موقع اذان در منزل خودشان نیستند.
در اصل طرح افطاری ساده ، به همین نیت طراحی شد، حداقل برای افرادی که در زمان افطار به دلیل شغلشان خارج از منزل به سر می برند.»
وی همچنین می گوید: «ما همه تلاشمان بر این است که مواد غذایی سالمی را در اختیار مردم قرار بدهیم. به خاطر همین با اتحادیه ها معامله کرده ایم و مواد غذایی را تحت نظارت کارشناسان بهداشت تهیه می کنیم.
یعنی بامیه و نان را از اتحادیه های مربوطه می گیریم ، پنیر را از بازار تهران به صورت عمده خریداری می کنیم و خرما هم که از بم تهیه شده است.»
به گفته رئیس مرکز خدمات اجتماعی رفاهی ، در بسته بندی این مواد غذایی مردم هم کمک می کنند. در مرکز ما، صبح ها از ساعت 5/8 تا 11، تعدادی از خانمهای خانه دار به بچه های ما ملحق می شوند و حدود 3-4 هزار، بسته را آماده می کنند.
«حسین هاتفی» مدیر کل روابط عمومی و امور بین الملل سازمان هم می گوید: «تعداد پایگاه های ما در سطح شهر تهران ، در میادین و مراکز اصلی ، ورودی متروها، پایگاه های اتوبوسرانی ، جمعا حدود 150 پایگاه است ، که البته مسوولیت برخی از آنها از همان روزهای اول به مردم واگذار شده است ؛ یعنی تبدیل شده اند به ایستگاه های مردمی.»
وی همچنین می گوید: «ما سعی می کنیم در کمترین زمان ممکن بسته ها را در سطح شهر توزیع کنیم تا ترافیک ایجاد نکند و مشکلی در رفت و آمد ماشین ها به وجود نیاید. این فعالیت از 10 دقیقه قبل از اذان شروع می شود و حداکثر تا 10 دقیقه بعد از اذان ادامه دارد.»
میدان منیریه - ساعت 5:28
پایگاه مردمی میدان منیریه شلوغ است. روزه دارها صف کشیده اند برای گرفتن آش . سید مهدی حسینی ، از مسوولان این پایگاه که خود از اهالی محل نیز هست می گوید: «ما سعی می کنیم هر روز چند دقیقه قبل از اذان ظرفها را آماده کنیم ، تا با شنیدن صدای اذان ، کاسه های آش را به دست روزه داران برسانیم ، در این منطقه ، بیشتر افرادی که مشغول کسب و کارند، اینجا افطار می کنند.»
راننده های اتوبوس از این جمله اند. هر چند دقیقه یک بار، یکی از اتوبوس های شرکت واحد، خط ولیعصر شمشیری یا ولیعصر راه آهن ، جلوی پایگاه می ایستند. راننده پیاده می شود و خارج از صف ، یک کاسه آش می گیرد و می رود تا هم افطار کند و هم مسافرهایش را به مقصد برساند.
«فرهنگ افطاری ساده در میان مردم این منطقه از تهران طرفداران زیادی دارد و حتی مردم هر شب در مسجد دارالسلام جمع می شوند و هر کسی با یک جعبه خرما، یا بامیه ، یا حتی تعدادی نان ، در این ثواب شریک می شود.»
اینها را سید مهدی می گوید که معتقد است نفس افطاری دادن هر چه ساده تر باشد، پسندیده تر است. «افطاری کامل شامل آش رشته ، شله زرد، زولبیا و بامیه ، خرما، نان و پنیر و سبزی ، چای ، شیر کاکائو و...» و بازهم همان حکایت همیشگی سفره های رنگین ، افطارهای پرخرج و سالنهای پذیرایی که برای شبهای ماه رمضان از روزهای قبل رزرو می شوند.
افطار تالارها بسته به نوع مواد غذایی ، از 1500 تومان برای هر نفر است تا 5 هزار تومان. اما این فقط افطار است و بیشتر اوقات ، مهمان ها، شام را هم در خدمت میزبان دست و دلباز خود هستند.
«مصرف نان ، پنیر، سبزی و مایعات به همراه خرما، بهترین افطار به شمار می رود.» این نظر متخصصان تغذیه است در مورد افطار ماه رمضان.
دکتر علی موسی خانی در این باره می گوید: «پرکردن معده بلافاصله بعد از افطار و با غذاهای حجیم و چرب ، بزرگترین اشتباه است. در این ماه به روزه داران توصیه می کنیم که اولا حتما افطار خود را با یک نوشیدنی گرم باز کنند و دوما حتما افطار را در یک وعده و شام را در یک وعده جداگانه مصرف کنند.»
رمضان در شهر یعنی بیداری خیابان ها نزدیک سحر، شلوغی مغازه های حلیم فروشی ، داغ بودن بازار آش رشته! یعنی هیاهوی مشتری ها در صفهای نانوایی ، خودنمایی دوباره زولبیا و بامیه پشت ویترین شیرینی فروشی ها... یعنی خوردن یک لیوان چای و یک عدد خرما، درست در لحظه افطار در بزرگراه نیایش!
اما روزه ، هدیه ای است پر از خیر و برکت و گشایش روزه بعد از ساعتها پرهیز، نوید فضل و رحمت. افطار ماه مبارک رمضان یکی از سنتهای پسندیده ای است که اولیای دین بر آن تاکید زیادی داشته اند و در برخی کشورهای اسلامی هم رواج دارد؛ اما در کشور ما، با وجود مناسک مذهبی پررونق ، افطار ماه رمضان بیشتر به صورت میهمانی های خانوادگی جلوه پیدا می کند.
در حالی که در روایات آمده است که پیامبر اکرم (ص) در آخرین جمعه ماه شعبان خطبه ای ایراد فرمودند، حمد و ثنای الهی گفتند و سپس فرمودند: ماه رمضان برای شما فرارسید، هرکس در آن روزه داری را افطار بدهد، برای او نزد خداوند ثواب آزاد کردن بنده ای می باشد، همچنین گناهانی نیز که انجام داده بخشیده می شود.
بعضی از اصحاب عرض کردند: یا رسول الله! همه ما نمی توانیم به روزه دار افطار بدهیم. ایشان فرموده اند: خداوند کریم و بخشنده است. با یک خرما یا نیمی از آن نیز می توانید افطاری بدهید و اگر آن هم نشد، مقداری آب به روزه دار بدهید که خداوند این ثواب را عطا می کند.
مینا مولایی 
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
پشت پرده اتاقهای دود و طلسـم
