امارات و پایان یک فصل

شیخ زاید بن سلطان ، رئیس فدراسیون امارات عربی متحده که یکی از کهنسال ترین زمامداران جهان عرب بود، سرانجام پس از گذراندن یک دوره بیماری ، درگذشت.

کد خبر: ۵۱۳۳۴

شیخ زاید، بجز این که رئیس شورای عالی فدراسیون امارات و رئیس برگزیده این فدراسیون بود،حاکم امارات ابوظبی که بزرگ ترین امیرنشین این فدراسیون محسوب می شود نیز بود.
از لحاظ ساختار تشکیلاتی فدراسیون ، ریاست آن به طور سنتی به حاکم امیرنشین ابوظبی تعلق دارد و حاکم دبی ، قائم مقام وی تلقی می شود.
از این رو و پس از درگذشت زاید، شیخ خلیفه که ارشدترین فرزند اوست ، ریاست امیرنشین ابوظبی را به عهده می گیرد و وی ، پس از برگزاری اجلاس فوق العاده شورای عالی فدراسیون ، به طور رسمی به ریاست این فدراسیون برگزیده خواهد شد.
از این رو از لحاظ ساختار تشکیلاتی ، جای هیچ گونه رقابتی میان واحدهای سیاسی تشکیل دهنده فدراسیون برای تصدی منصب ریاست آن وجود ندارد. در عین حال نمی توان از این نکته چشم پوشید که ممکن است میان فرزندان زاید برای تصدی جایگاه پدرشان ، رقابت ایجاد شود.
از آنجا که در دوران حیات زاید، گزارش هایی از وجود رقابت نامریی میان فرزندان وی منتشر شد، از این رو به طور قطع می توان گفت زمامداری شیخ خلیفه ، توام با ثبات و آرامش نخواهد بود.
چنان که شیخ زاید نیز قبل از تشکیل فدراسیون امارات در سال 1971 - بعد از عقب نشینی قوای انگلیسی از منطقه خلیج فارس - برادر خود را که حاکم امیرنشین ابوظبی بود، برکنار کرد و خود زمام امور را به دست گرفت.
شیخ «شخبوط» برادر شیخ زاید، مانند دیگر شیوخ عرب حوزه خلیج فارس ، از دیرباز روابط مستحکمی با انگلیسی ها داشته و از طریق توافقنامه ها و معاهدات نظامی ، تجاری و بازرگانی ، تحت الحمایه انگلیس قرار داشته است.
امیرنشین های این خطه ، در اثر یک ابتکار عمل سیاسی لندن ، تشکیل فدراسیون امارات را برای پر کردن خلاؤ ناشی از عقب نشینی قوای انگلیسی از منطقه خلیج فارس اعلام کردند.
همین شیخ نشین ها در سال 1981 میلادی ، بار دیگر با ابتکار عمل واشنگتن در حوزه ای گسترده تر، شورای همکاری خلیج فارس را برای ایجاد هماهنگی و انسجام در عرصه های امنیتی ، نظامی و سیاسی تاسیس کردند.
شیخ زاید را می توان از رهبران معتدل و میانه روی اعراب تلقی کرد. کشورش در دهه 70 و 80 میلادی ، آماج عملیات کودتایی عناصر وابسته به حزب بعث عراق بود و صدام توانست از طریق فریفتن شیوخ امارات درخصوص تصرف جزایر سه گانه ایرانی و عودت آنها به امارات ، میلیاردها دلار از آنان برای تامین مالی عملیات جنگی اش علیه ایران اسلامی باج بگیرد.
پایان جنگ ایران و عراق ، فرصت طلایی برای اماراتی ها جهت تاختن در جاده رشد هیولایی اقتصادی فراهم کرد و کشورشان را به پایگاهی برای سرازیر کردن سیل کالاهای خارجی به ایران و سپس کشورهای مشترک المنافع مبدل کردند.
در حال حاضر نیز از فرصت سرنگونی حزب بعث در عراق برای تاثیر سیاسی در این کشور از طریق برخی از شخصیت های عراقی بهره می گیرند.
شیخ زاید، درخصوص روابط کشورش با ایران ، مجبور شد تحت تاثیر اراده خارجی و همچنین اختلافات داخلی در میان شیوخ امارات متعدد و رقابت های موجود میان فرزندانش تصمیم بگیرد و به همین دلیل ، موضوع جزایر سه گانه ایرانی را در محافل عرب از جمله در قطعنامه های شورای همکاری خلیج فارس و اتحادیه عرب مطرح کرد و بعلاوه به بسیج حمایت های خارجی برای این موضوع که قابل مذاکره در نشستهای دوجانبه با جمهوری اسلامی ایران بوده و هست ، مبادرت ورزید.
به هر روی اکنون اماراتی ها رئیس جمهوری موسس خود را از دست داده و با فرزندش ، شیخ خلیفه برای تصدی منصب ریاست فدراسیون و امارت ابوظبی ، بیعت کرده اند. حال باید دید آیا شیخ خلیفه می تواند سرفصل جدیدی در تحولات داخلی و خارجی امارات پی ریزی کند.