سرمایه‌هایی که روی شاخه‌های بلوط می‌خشکد

دکتر علی مهدوی، مدیر گروه جنگل و مرتع دانشکده کشاورزی دانشگاه ایلام با بیان این‌که بررسی‌ها نشان می‌دهد جنگل‌ها در مناطق غربی کشور افزون بر ایجاد پوشش حفاظتی و زیست‌محیطی، بخش عمده‌ای از نیازهای مردم زاگرس را نیز برطرف می‌کند، تصریح کرد: مردم برای تأمین معاش خویش با طبیعت انس پیدا کرده و با جنگل سازگاری یافته‌اند و در حد مقدورات خود توانسته‌اند آن را از گزند حوادث حفظ کنند و کم و بیش در ابداع و نشر روش‌های حفظ، توسعه، احیا و بهره‌برداری از آن کوشیده‌اند، اما در برخی موارد برخلاف طبیعت حرکت کرده و خواسته یا ناخواسته جنگل‌ها و مراتع را تخریب می‌کنند. عضو هیات علمی دانشکده کشاورزی «بلوط ایرانی»، «وی‌ول» و «دارمازو» را سه گونه اصلی بلوط در رویشگاه‌های زاگرس نامید و گفت: یکی از محصولات مهم فرعی که از این درختان به دست می‌آید، گال‌های مختلفی است که توسط حشرات گال‌زا روی قسمت‌های مختلف بلوط ایجاد می‌شود. وی در تعریف گال گفت: گال برجستگی یا ناهنجاری‌ای است که در اثر رشد غیرطبیعی بافت‌های گیاهی و در اثر فعالیت پارازیت‌های گیاهی یا جانوری ایجاد می‌شود. این ناهنجاری‌ها یا تغییر شکل در گیاه میزبان واکنشی است که در بیشتر مواقع به نفع پارازیت است؛ اما برعکس گاهی در اثر واکنش گیاه ممکن است حتی عامل مولد نابود شود. گال‌ها در تمام قسمت‌های گیاه مانند گل، ریشه، ساقه و جوانه به‌وجود می‌آیند.

مهدوی درخصوص بهره‌برداری از گال‌های درخت بلوط گفت: طبق برآوردهای به عمل آمده مساحت جنگل‌های واجد گال‌های قابل بهره‌برداری و قابل مصرف در صنایع مختلف 500 هزار هکتار است و مقدار تولید در هکتار 76 کیلوگرم در سال است، بنابراین ظرفیت تولید گال‌های بلوط جنگل‌های ایران در سال تقریبا 38 هزار تن برآورد شده است و در صورت بهره‌برداری صحیح با تولید گال، می‌توان از ورود تانن و اسید تانیک که عمدتا در صنایع دباغی و چرم‌سازی به کار برده می‌شود بی‌نیاز شد. وی به آمار بالای این درخت در استان اشاره و ابراز امیدواری کرد با برنامه‌ریزی صحیح از خاصیت‌های این درخت استفاده بهتری شود.

همچنین غلامحسین پورنجف، مسئول امور بهره‌برداری اداره کل منابع طبیعی استان ایلام اظهارکرد: درخت‌های بلوطی که در استان ایلام وجود دارد از نوع «کورساکپریکا» و از نوع درختانی است که کمترین میزان تانن را دارند و به همین دلیل سابقه برداشت در استان ایلام وجود ندارد.

وی با بیان این‌که در ایلام از پوست میوه درخت بلوط «تانن» گرفته می‌شود، تصریح کرد: در چند سال گذشته یک بهره‌بردار بخش خصوصی در این زمینه وارد بازار کار شد، اما به دلایل گوناگون آن را تغییر کاربری داد.

عبدالرزاق آرمون‌پور، یک کارخانه‌دار ایلامی نیز اظهار کرد: منشا ایجاد این کارخانه یک پروژه تحقیقاتی در دانشگاه تهران بود که استان ایلام برای اجرایی کردن آن با توجه به وجود درختان انبوه بلوط، پتانسیل خوبی داشت.

وی با بیان این‌که وجود درختان سرشار از میوه بلوط به‌عنوان مواد اولیه این کارخانه ما را امیدوار می‌کرد، تصریح کرد: در این کارخانه از تانن‌های موجود در پوست میوه بلوط «اسید تانیک» تولید می‌شود که با «اسید تانیک» تولیدی آلمان برابری می‌کند و حتی بهتر است.

وی کمبود نقدینگی را مشکل اصلی این کارخانه عنوان کرد و گفت: به دلیل رونق کار حتی مجبور شدیم تا بسیاری از مایملک خود را در معرض فروش قرار دهیم و اجازه ندهیم تا این کارخانه از حرکت بازایستد.