شوربختی در انتظار نخلستان‌های آبادان

آبادان به علت شرایط اقلیمی و جاری بودن آب‌های فراوان در جای جای شهر و روستاهایش، همواره از نخل‌هایی بارور و انبوه برخوردار بوده است و همگان در گذشته، این شهر را به نخلستان‌های سرسبز و انبوهش می‌شناختند، اما در هر صورت جنگ رونق و آبادانی این شهر را از آن ربود و به کشاورزی و نخلستان‌های آن نیز آسیب فراوانی رساند و نخلستان‌ها به علت بمباران شدید شهر تخریب شد. هرچند این امید وجود داشت که به علت وفور آب‌شیرین این نخلستان‌ها دوباره و بسرعت احیا شود و اتفاقا احیای نخیلات در دستور کار دولت‌های بعد از جنگ نیز قرار گرفت، ولی این کار به علت سیاست‌های نادرست در برداشت بی‌رویه از آب کارون عملا ناکام ماند.

آبادان از قدیم پرآب‌ترین شهر استان خوزستان بوده است چرا که دو رودخانه اروند و بهمنشیر در آن جاری است، اما این دو رودخانه که سرچشمه آنها رود کارون است، در سال‌های اخیر و به دلیل برداشت بی‌رویه از آب کارون و انتقال آن به سایر استان‌ها،‌ بسیار کم آب شده است. از سوی دیگر اروندرود که به غیر از کارون، از دو رودخانه دجله و فرات نیز تغذیه می‌شود، در سال‌های اخیر به علت احداث سدهای فراوان در خاک ترکیه بسیار ضعیف و بی‌آب شده است. این برداشت‌های بی حساب از این دو رودخانه باعث کم آبی و بی جان شدن آنها و نفوذ آب‌شور خلیج‌فارس به این رودخانه‌ها شده؛‌ مساله‌ای که کشاورزی این شهر را هم در آستانه نابودی قرار داده است.

سرپرست جهاد کشاورزی آبادان دراین‌باره به مهر می‌گوید: با توجه به نمونه‌برداری از آب‌ رودخانه‌های اروند و بهمنشیر، متاسفانه در هنگام مد و آبیاری نخیلات شوری آب بیش از 20 هزار میکروموس است.

رضا پلنگ‌زا با بیان این‌که بالا رفتن شوری آب این رودخانه‌ها ناشی از کاهش ورودی آب کارون، دجله و فرات در عراق است، می‌افزاید: شوری بیش از 20 هزار میکروموس آب رودخانه اروند و بهمنشیر در سال‌های گذشته، تمام زیرساخت‌های کشاورزی منطقه را از بین برده است.

وی با اشاره به مشکل کشاورزان اروندکناری و بهمنشیری برای تامین آب زمین‌های زراعی خود تصریح می‌کند: سال‌های گذشته برای تامین آب نخلستان‌های حاشیه اروند از رودخانه بهمنشیر استفاده می‌شد که امسال متاسفانه آب هر دو رودخانه برای نخلستان‌ها قابل مصرف نیست و حدود سه میلیون اصله نخل در معرض از بین رفتن قرار دارد.

پلنگ‌زا آب مطلوب برای آبیاری نخیلات را در حد 2000 تا 3000 میکروموس عنوان و تاکید می‌کند: با شوری آب بیش از 2000 میکروموس، امکان آبیاری نخیلات و میانه کاری‌های منطقه ممکن نیست.

وی از بهره‌برداران می‌خواهد که برای کنترل آب شور با کارشناسان مدیریت جهاد کشاورزی و مراکز دایر در دهستان‌ها هماهنگی نزدیکی به عمل آورند.

هم‌اکنون از سه میلیون اصله نخل بارور در آبادان حدود یک میلیون اصله در اروندکنار قرار دارد که سالانه به طور میانگین 25 هزار تن خرما به ارزش بیش از 80 میلیارد ریال تولید می‌کند.

از سوی دیگر کشاورزان آبادانی معمولا در نخلستان‌ها و بین درختان نخل، از میانه‌کاری استفاده می‌کردند و در آن انواع صیفی‌جات بخصوص سبزی خوردنی معروف و خوش طعم آبادان را می‌کاشتند و بخشی از آن را روانه بازار مصرف در استان و برخی دیگر را به کشورهای همسایه صادر می‌کردند که با شور شدن آب، این فرصت نیز از آنها گرفته شده است. این مساله این روزها کشاورزی را به شغلی زیان‌ده در آبادان تبدیل کرده و باعث شده روز به روز از جمعیت کشاورزان فعال آبادانی کاسته شود و آنها ترجیح دهند به سایر مشاغل خدماتی و... در ادارات و واحدهای بازرگانی رو بیاورند.

نماینده آبادان در مجلس شورای اسلامی با بیان این‌که پیش از جنگ بیش از هشت میلیون اصله نخل در شهر وجود داشت که هر ساله مقدار قابل توجهی خرما، خارک و رطب از آنها برداشت و روانه بازار می‌شد، می‌گوید: جنگ بخشی از این نخل‌ها را تخریب کرد، ولی بعد از جنگ در حالی‌که مردم برای آباد‌کردن زمین‌های کشاورزی خود بخصوص نخلستان‌ها، به زمین‌ها و خانه‌های خود بازگشته بودند، نبود آب، شوری آن و نبود برنامه‌ریزی مناسب باعث شد بسیاری از نخل‌های آبادان نابود شود.

محمدسعید انصاری می‌افزاید: در شرایط فعلی کمتر از سه میلیون اصله نخل در شهرستان آبادان باقی‌مانده و بسیاری از نخلستان‌ها به علت نبود آب و شوری آن به زمین‌هایی متروکه تبدیل شده است.

وی تصریح می‌کند: این روزها شوری آب رودخانه اروند و بهمنشیر بدجور کشاورزان و نخلستان‌ها را عذاب می‌دهد، به همین دلیل خیلی راحت می‌توان پیش‌بینی کرد که همین نخلستان‌های نجات یافته از جنگ و بی‌آبی هم بزودی از بین خواهد رفت، به‌طوری که دیگر نمی‌توان گفت نخل نماد شهر آبادان است.

انصاری یکی از اصلی‌ترین دلایل نابودی نخلستان‌ها را نبود هماهنگی لازم بین وزارتخانه‌های نیرو و کشاورزی عنوان می‌کند و می‌گوید: این ناهماهنگی باعث نابودی نخلستان‌های آبادان و شهرهای اطراف مثل خرمشهر و شادگان می‌شود، به طوری که هر سال تعداد بیشتری از زمین‌ها به علت پیشروی آب شور و نبود آب مناسب به زمین‌های بایر تبدیل می‌شود.

نماینده مردم آبادان خاطرنشان می‌کند: البته چند طرح برای احیای نخیلات آبادان در مدت اخیر اجرا شد، ولی چون بدون پشتوانه کارشناسی بود، فقط باعث هدر رفتن پول بیت المال شد و هیچ دستاوردی برای آبادان، کشاورزان و نخیلات این شهر نداشت.

انصاری شوری آب را جدی‌ترین خطری عنوان می‌کند که نخیلات و کل کشاورزی آبادان را تهدید می‌کند و دراین‌باره می‌گوید: به علت برداشت بی‌رویه از سرچشمه آب در رودخانه کارون به وسیله وزارت نیرو و انتقال آن به سایر شهرها آن هم برای کشاورزی، آب‌شور خلیج‌فارس قدرت بیشتری نسبت به آب شیرین پیدا کرده، به گونه‌ای که آب‌شور تا شهرستان خرمشهر هم پیشروی و کل کشاورزی مسیر را نابود کرده است.

بخشدار اروندکنار نیز با بیان این‌که شوری بیش از حد آب اروندرود امسال کام نخلداران اروندکناری را به دلیل عدم به ثمر نشستن نخل‌های آنها تلخ کرده است،‌ می‌گوید: امسال به دلیل کمبود آب و همچنین عدم استفاده از آب رودخانه اروند، کشاورزان اروندکناری نتوانستند از نخلستان‌های خود محصول خرما برداشت کنند.

لطیف حیایی اهوازی در گفت‌وگو با فارس می‌افزاید: شوری آب اروندرود به حدی بر محصول خرما و میانه‌کاری (کاشت محصولاتی همچون سبزی و میوه‌های جالیزی در بین نخل‌ها) آنها اثر گذاشته است که امسال نخیلات اروندکنار به طور کامل هیچ محصولی را تحویل صاحبان آنها نداد.

وی با اشاره به تامین 90 درصد آب اروندرود از عراق، کاهش ورودی آب دجله و فرات را عامل اصلی شوری این رودخانه مرزی عنوان و تصریح می‌کند: عراقی‌ها حجم خروجی دجله و فرات به اروندرود را کاهش داده‌اند که این موضوع سبب پیشروی آب خلیج‌فارس به سمت اروندرود و به تبع آن شور شدن آب این رودخانه شیرین شده است.

بخشدار اروندکنار همچنین از اجرای طرح بیمه محصولات کشاورزی و خرما در منطقه خبر می‌دهد و می‌گوید: با وجود اجرای طرح بیمه محصولات کشاورزی، متاسفانه تاکنون هیچ خسارتی به کشاورزانی که از این ناحیه متضرر شده‌اند، پرداخت نشده است.