بیمه ناباروری راهی برای افزایش جمعیت

اینها مواردی است که دفتر اطلاعات آمار جمعیتی سازمان ثبت احوال به عنوان دلایل تاثیرگذار کاهش جمعیت کشور بر آنها تاکید دارد؛ اما علت‌های دیگری هم وجود دارد که کارشناسان از آنها غافلند، مثل تحت پوشش نبودن هزینه‌های درمان ناباروری که باعث می‌شود زوج‌ها عطای بچه‌دار شدن را به لقایش ببخشند.

علی‌اکبر محزون، مدیر‌کل دفتر اطلاعات آمار جمعیتی سازمان ثبت احوال روز گذشته در نشستی خبری اعلام کرد: از میان 26 کشور منطقه، ایران از لحاظ باروری رتبه 25 را دارد و ممکن است تا چند دهه آینده رشد جمعیت کشور منفی شود.

او توضیح داد که جمعیت ایران در سال‌های اخیر از 1/ 2 به زیر سطح جانشینی یعنی 6/ 1 درصد برای رشد باروری رسیده است، یعنی تعداد بچه‌هایی که در کشورمان متولد می‌شوند، از تعداد فوتی‌ها کمتر شده است. در سال 1346 اولین سیاست جمعیتی با تاکید بر تنظیم خانواده تدوین شد، به طوری که سن ازدواج دختران از 15 به 18 سال و سن ازدواج پسران نیز از 18 به 20 سال افزایش یافت، اما پس از انقلاب سن قانونی ازدواج مجددا به ترتیب به 15 و 18 سال برای دختران و پسران بازگشت و همین امر باعث شد رشد جمعیت شدت بگیرد و با انفجار جمعیتی در اوایل دهه 60 یعنی از سال‌های 62 تا 65 روبه‌رو شود.

مدیر کل دفتر اطلاعات آمار جمعیتی سازمان ثبت احوال در تشریح دلایل کاهش جمعیت کشور توضیح داد: عوامل اجتماعی و فرهنگی، تغییرات و هزینه نگهداری فرزند و افزایش هزینه‌های مالی و همچنین سیاست تک فرزندی و به تاخیر انداختن فرزند اول و افزایش سن ازدواج باعث شد که جمعیت ما رو به کاهش باشد.

او درباره انبوه سالمندانی که در سال‌های آینده با آنها روبه‌رو می‌شویم، هشدار داد؛ زیرا اگر وضع به همین منوال پیش برود جمعیت جوان در آن سال‌ها بشدت کاهش پیدا می‌کند و نهایتا کشوری پیر خواهیم بود که بسختی می‌تواند در راه توسعه گام بردارد.

علاوه بر محزون، روز گذشته محمد اسماعیل مطلق، رئیس مرکز سلامت خانواده، جمعیت و مدارس وزارت بهداشت نیز درباره کاهش جمعیت بخصوص به واسطه بی‌میلی جوان‌ها به ازدواج هشدار داد و گفت: بیشترین مشکل ما در دهک‌های بالای جامعه یعنی قشر ثروتمند است که یا ازدواج نمی‌کنند یا تاخیر در فرزندآوری دارند و نهایتا یک فرزند دارند؛ به طوری که میانگین سن ازدواج در کشور هفت تا ده سال افزایش یافته است.

به گفته او، میانگین سن ازدواج به 27 سال رسیده است که باید برای حل این مشکل برای ازدواج در سنین پایین در کشور فرهنگ‌سازی شود.

آماری که محزون ارائه داد، بیانگر آن است که هم اکنون 5/23 درصد جمعیت کشور زیر 15 سال، 5/31 درصد 15 تا 29 سال، 5/39 درصد 30 تا 64 سال و 5/5 درصد نیز 65 سال به بالا هستند و او بر همین اساس پیش‌بینی می‌کند که تا سال 1405 جمعیت سالمندان به 4/7 درصد و تا سال 1425 نیز با یک شیب صعودی به 18 درصد برسد.

مدیرکل دفتر اطلاعات آمار جمعیتی سازمان ثبت احوال افزود: سالمند شدن جامعه و همچنین کاهش جمعیت نیاز به راهکارهایی دارد که بتوان کاهش نیروی کار را بر اساس آنها جبران کرد، به طوری که در کشورهای دیگر در صورت بروز این مشکل سیاست مهاجرپذیری رخ داده است.

گرچه مهاجرپذیری آن‌طور که مدیرکل دفتر اطلاعات آمار جمعیتی سازمان ثبت می‌گوید، می‌تواند راهکاری برای افزایش جمعیت در کشورهای دیگر باشد، برای ایران روش مناسبی نیست و این نکته‌ای است که محزون هم بر آن اذعان دارد. او گفت: به تبع مهاجرپذیری، انواع چالش‌های سیاسی، امنیتی و فرهنگی در کشور ایجاد می‌شود و به همین دلیل نیاز است که در سیاست‌های جمعیتی کشور بازنگری صورت گیرد تا بتوانیم تعادل جمعیتی داشته باشیم.

محزون با اشاره به این‌که اولین راهکار رفع محدودیت‌های تنظیم خانواده است، تاکید کرد: تدوین سیاست‌های تشویقی برای فرزند چهارم به بعد و همچنین جایگزین کردن مفاد دیگر به سیاست‌های تنظیم خانواده قبل از جمله اقداماتی است که می‌توان برای حفظ تعادل جمعیتی کشور انجام داد.

به گفته او، 70 درصد جمعیت کشور 15 تا 64 سال دارند و این مقطع زمانی فرصت طلایی برای سیاستگذاران محسوب می‌شود تا بتوانند در جهت رشد و توسعه اقتصادی کشور و همچنین استفاده از باروری آن تلاش کنند.

یکی از عللی که محزون آن را به عنوان دلیل کاهش جمعیت مطرح نکرد و صرفا به عنوان یک خبر در نشست خبری‌اش به آن اشاره کرد، مساله طلاق‌های فوری در سال‌های اولیه زندگی مشترک زوج‌هاست.

گرچه مدیرکل دفتر اطلاعات آمار جمعیتی سازمان ثبت احوال این موضوع را عاملی تاثیرگذار در کاهش نرخ رشد جمعیت مطرح نکرد، اما وقتی به گفته خودش 15 درصد طلاق‌های صورت گرفته در کشور مربوط به ازدواج‌های کمتر از یک سال و نیمی از طلاق‌ها هم میان زوج‌هایی بوده که کمتر از پنج سال از زندگی مشترکشان می‌گذشته، طبیعی است که این زوج‌ها فرصتی برای فرزندآوری نداشته و بیشتر آنها از زمانی که طلاق گرفته‌اند، به واسطه انگ‌های اجتماعی نتوانسته‌اند دوباره ازدواج کنند و فرزندی داشته باشند.

با آن که مدیرکل دفتر اطلاعات آمار جمعیتی سازمان ثبت احوال سعی کرد در نشست خبری‌اش به همه عوامل تاثیرگذار بر کاهش جمعیت ایران اشاره کند، مواردی هم بود که او آنها را از قلم انداخت. برای مثال درباره مشکلات زوج‌های ناباروری که مایلند فرزندی داشته باشند، اما از حمایت‌های بیمه‌ای بی‌بهره‌اند، چیزی نگفت.

اما همه به این نوع مشکلات بی‌توجه نیستند، برای مثال دکتر محمدرضا نوروزی، دبیر انجمن علمی تخصصی باروری و ناباروری ایران تقریبا همزمان با نشست خبری محزون در گفت‌وگو با مهر اعلام کرد که هم اکنون 13 تا 18 درصد زوج‌های جوان کشور دچار نازایی هستند. به گفته او، هر سال از یک میلیون زوجی که با هم ازدواج می‌کنند 15درصد با مشکل نازایی مواجه هستند و اگر دولت علاقه‌مند افزایش جمعیت است، ابتدا باید فکری به حال هزینه‌های دارویی و جراحی‌های آنها کند.

به گفته این متخصص، حدود 90 درصد از زوج‌های نابارور که در حالت طبیعی امکان باروری ندارند، با استفاده از روش‌های علم پزشکی شانس بچه‌دار شدن را دارند، اگرچه در مرحله اول بارور نمی‌شوند. نوروزی با تاکید بر لزوم پوشش بیمه‌ای داروها و جراحی‌های پیشرفته برای درمان نازایی در کشور، افزود: اگر این هزینه‌ها از سوی بیمه‌ها پوشش داده شود، علاقه‌مندی زوجین برای بچه‌دار شدن بیشتر می‌شود.