زندگی عادی با چشمان ‌کم‌سو

طاهره عبداللهی‌نیا، کارشناس ارشد اپتومتری در مورد کم‌بینایی به جام‌جم چنین توضیح می‌دهد: به کاهش قابل توجه‌ دید افراد که با استفاده از بهترین عینک یا عدسی‌های تماسی نیز قابل اصلاح نباشد، کم‌‌بینایی (Low Vision) می‌گویند. در واقع حتی ممکن است فرد کم‌بینا، تحت درمان‌های دارویی یا جراحی نیز قرار بگیرد، ولی باز هم نتیجه دلخواه حاصل نشده و دید او بهبود نیابد.

این کارشناس ارشد اپتومتری می‌گوید: سازمان بهداشت جهانی، کم‌بینایی را براساس دید بدتر از 20.60 و بهتر از 20.400 تعریف می‌کند. در واقع براساس این تعریف، فردی که در چشم بهتر و با بهترین اصلاح، دیدش کمتر از 20.60 بوده یا میدان دید او در چشم بهتر کمتر از 20 درجه باشد، کم‌‌بینا نامیده می‌شود.

عبداللهی‌نیا با اشاره به این‌که نابینایان نیز طبق تعاریف جهانی زیر مجموعه‌ای از افراد کم‌بینا هستند، یادآور می‌شود: افرادی که دید کمتر از 20.400 داشته باشند از نظر قانونی نابینا محسوب شده و در زیر مجموعه گروه کم‌‌بینایان قرار می‌گیرند. البته باید توجه داشت دید فرد کم‌بینا کاملا از بین نرفته است، ولی از دید باقیمانده هم نمی‌تواند به صورت طبیعی برای انجام فعالیت‌های روزمره استفاده کند.

به گفته وی، این افراد ممکن است علاوه بر کاهش دید با مشکلات دیگری مانند کاهش حساسیت کنتراست، کم‌شدن میدان دید، ایجاد ترس از نور، دوبینی و بروز مشکلاتی در ادراک بینایی نیز روبه‌رو شوند. البته هر یک از این مسائل می‌تواند به‌تنهایی ایجاد شود یا ترکیبی از آنها فرد را درگیر کند.

عبداللهی‌نیا می‌گوید: دلایلی که می‌تواند موجب بروز کم‌بینایی شود، بسیار گسترده بوده و در جوامع و سنین مختلف نیز متفاوت است. ‌

به گفته وی، عیوب انکساری نیز می‌تواند موجب بروز کم‌بینایی شود، ولی خوشبختانه اگر این مشکلات به تنهایی بروز کند، خیلی راحت با استفاده از عینک یا عدسی‌های تماسی قابل اصلاح است. در حالی که مشکل فرد کم‌بینا به هیچ وجه با استفاده از عینک اصلاح نمی‌شود.

همان طور که گفته شد، کم‌بینایی می‌تواند تاثیر نامطلوبی بر زندگی فرد داشته و فعالیت‌های روزمره او را با مشکل روبه‌رو کند.

تصور کنید اگر یک روز بخواهید با چنین شرایطی زندگی کنید، کارهای ساده‌ای مانند راه رفتن، خواندن، نوشتن، تماشای برنامه‌های تلویزیون و... تا چه حد دشوار خواهد شد!

عبداللهی‌نیا ضمن بیان این‌که کم‌بینایی می‌تواند موجب ایجاد اختلالاتی در زندگی روزمره شود، می‌گوید: افراد کم‌بینا ممکن است در انجام فعالیت‌های روزمره با مشکلاتی روبه‌رو شوند؛ به عنوان مثال ممکن است تشخیص لبه‌ها مانند لبه پله برای این افراد سخت باشد.

به گفته وی، چنانچه با تجویز لوازم و وسایل مناسب به این افراد کمک نشود، حتی ممکن است دچار انزوا و افسردگی شوند. در حالی که تمام این بیماران باید بدانند با استفاده از تجهیزات و وسایل کمک بینایی و کمک زندگانی می‌توانند به زندگی عادی خود ادامه دهند.

در واقع همان طور که فردی با استفاده از سمعک می‌تواند ضعف شنوایی‌اش را جبران کند، افراد کم‌بینا هم اگر از تجهیزات مناسب استفاده کنند، می‌توانند عملکرد مناسبی داشته باشند.

با توجه به این‌که ممکن است افراد کم‌بینا تصور کنند مشکل‌شان درمان ندارد و کاری از دست هیچ‌کس ساخته نیست، هیچ وقت به فرد متخصص مراجعه نکنند. در حالی که این بیماران باید بدانند با استفاده از لوازمی خاص می‌توانند عملکرد بهتری داشته و زندگی راحت‌تری را تجربه کنند.

عبداللهی‌نیا در این زمینه به کم‌بینایان چنین توصیه می‌کند: فردی که متوجه کاهش دیدش می‌شود، اول از همه باید تحت معاینات چشم پزشکی و اپتومتری قرار گیرد تا با بررسی‌های بیشتر و اقدامات تشخیصی در مورد مراحل درمان تصمیم گرفته شود. در مرحله بعدی ممکن است فرد کم‌بینا تحت درمان‌های دارویی یا حتی در مواردی تحت درمان‌های جراحی قرار بگیرد. ‌

وی تاکید می‌کند: اگر پس از طی این مراحل، باز هم دید بیمار کاهش یافته و قادر نبود فعالیت‌های روزمره‌اش را انجام دهد، پزشک متخصص یا اپتومتریست او را به درمانگاه‌های کم‌بینایی معرفی می‌کند تا با اقدامات دیگر، وضع‌ زندگی‌اش بهبود یابد.

در دنیای امروز که پیشرفت‌های پزشکی هر روز بیشتر از قبل در خدمت بشر قرار می‌گیرد، حیف است که افراد فقط به‌دلیل کم‌بینایی از زندگی عادی محروم شوند و نتوانند مانند سایر همسالان فعالیت داشته باشند. به همین دلیل امروزه با استفاده از تجهیزات کمک بینایی، کم‌بینایان هم می‌توانند زندگی معمول و عادی را تجربه کنند.

عبداللهی‌نیا در مورد این تجهیزات چنین توضیح می‌دهد: پیش از تجویز تجهیزات کمک بینایی باید برای بیمار توضیح داد که این لوازم فقط عملکرد او را در فعالیتی خاص که برایش مهم است، بهبود می‌بخشد و به هیچ وجه نباید انتظار داشت به کمک این لوازم همه مشکلات بینایی حل شود.

وی می‌افزاید: انواع تلسکوپ‌ها و ذره‌بین‌ها که براساس نیاز فرد نیز متفاوت است، از جمله وسایل کمک بینایی اپتیکی به حساب می‌آید. افزون بر این، انواع فیلترها که به کمک آنها حساسیت کنتراست بیمار افزایش می‌یابد و حالت خیرگی و ترس از نور را هم کمتر می‌کند از جمله وسایل کمک بینایی غیراپتیکی است که برای این بیماران تجویز می‌شود. وسایل کمک بینایی الکترونیکی نیز با ایجاد بزرگنمایی خاص به این افراد کمک می‌کند.‌

این کارشناس ارشد اپتومتری با اشاره به لوازم کمک زندگانی برای کم‌بینایان خاطرنشان می‌کند: این لوازم شاید چندان جنبه اپتیکی و تجویزی نداشته باشد، ولی می‌تواند شرایط زندگی بیمار را بهبود بخشد؛ به عنوان مثال فرد کم‌بینا می‌تواند با قرار دادن سنسورهای زنگدار داخل لیوان، قبل از سرریز شدن مایع از پر شدن لیوان آگاه شود.

به گفته وی، وسایل کمک زندگانی در حال حاضر در ایران نیز وجود دارد و در صورت لزوم افراد کم‌بینا می‌توانند از آنها استفاده کنند. ‌

عبداللهی‌نیا تاکید می‌کند: موفقیت فرد در استفاده از لوازم کم‌بینایی امری نسبی است و به رابطه‌ای دو طرفه نیاز دارد؛ به این معنی که وقتی درمانگر بهترین وسیله را برای بیمار تجویز می‌کند، او هم باید انگیزه لازم برای استفاده از این وسایل را داشته یا در خود ایجاد کند. همچنین نباید فراموش کرد این تجهیزات همراه با مزایایی که برای بیمار دارد، ممکن است محدودیت‌هایی را نیز برای او به‌وجود آورد، ولی یادتان باشد بهبود دیدی که با استفاده از این تجهیزات به دست می‌آید، با مشکلات آن قابل مقایسه نیست.

نیلوفر اسعدی‌بیگی -‌ گروه سلامت