موزه‌ شهدا،گنجینه‌ای که باید دید

وقوع جنگ در یک کشور اتفاق ناخوشایندی است که گاه از آن گریزی نیست و حفظ بخشی از میراث جنگ برای آیندگان تاثیر بسیاری دارد.

برای مثال در فرانسه و آلمان بخش‌هایی از شهر که بر اثر جنگ جهانی دوم آسیب‌دیده بود به همان صورت برای نسل‌های بعدی محفوظ مانده و در ژاپن نیز هر ساله مراسمی برای یادبود کشته‌شدگان بمباران هیروشیما و ناکازاکی برگزار می‌شود.

در ایران نیز با توجه به وقوع دو حادثه مهم و تاریخی انقلاب اسلامی و جنگ تحمیلی نیاز به وجود چنین مرکزی بسیار حیاتی است.

‌اولین موزه شهدا ‌سال 1359 در تهران و خیابان طالقانی و با هدف و انگیزه حفظ و اشاعه دستاوردهای معنوی فرهنگ ایثار و شهادت تاریخ اسلام و تشیع و به خصوص انقلاب اسلامی در قالب هنرهای تجسمی شروع به کار کرد و موفق شد گنجینه آثار با ارزشی را در زمینه‌های خط، نقاشی، تذهیب، مینیاتور (که بیش از هزار اثر را شامل می‌شود) گردآوری کند.

اما متاسفانه به دلیل پاره‌ای از مشکلات برای مدتی فعالیت آن متوقف شد تا این که با افتتاح موزه در پنجم مهر 1375 به شکل نوین تحول بنیادینی در روند ایجاد گنجینه شهدا به وجود آمد و حوزه مربوطه موفق شد آثار مکتوب (نامه، خاطره، وصیت‌نامه، فیلم، عکس و...) به جا مانده از شهدای شاخص و دیگر شهیدان انقلاب اسلامی را در کنار لوازم شخصی آنان (قبل از شهادت و در حین شهادت) به عنوان وسایل مرتبط با هدف‌های موزه، جمع‌آوری کرده و به نمایش عموم بگذارد.

این موزه با مساحت 3700 مترمربع در چهار طبقه و 313 غرفه با آثار بالغ بر 700 شهید در دو بخش متفاوت ساخته شده است.

ـ بخش جمع‌آورى و مستندنگارى آثار: کارشناسان این واحد مسؤولیت جمع‌آورى آثار و اسناد به جامانده از شهدا و مستندسازى آن را بر عهده دارند که این کار هم در داخل و هم در خارج از کشور تاکنون صورت گرفته است یعنى آثار شهداى لبنان، افغانستان، عراق و... را نیز جمع‌آورى کرده در قالب طرح کامل مستندنگارى تمامی این آثار به مرور مستند و موزه تأیید بازماندگان قرار مى‌گیرد تا در آینده نسبت به اصل بودن این آثار شک و شبهه‌اى در تاریخ به وجود نیاید یعنى آیندگان اطمینان داشته باشند که این اصل انگشتر یا لباس ترکش خورده کدام شهید است یا... .

ـ بخش بعدى آرشیوها و مخازن نگهدارى آثار و اسناد شهداست. در موزه شهدا تنوع این آثار و اسناد بسیار زیاد است یعنى از البسه گرفته تا کاغذ،‌ فلز،‌ چوب،‌ صوت،‌ تصویر و دیگر آثار به جامانده از شهدا در موزه نگهداری می‌شود.

‌ـ کارگاه مرمت آثار شهدا بخش دیگری از موزه است که براى اولین بار در موزه شهدا ایجاد شده و کار بسیار ظریف و خطیرى را بر عهده دارد. در این قسمت البسه خونین شهدا پس از آسیب‌شناسى و آفت‌زدایى توسط کارشناسان خبره این فن مرمت مى‌شود تا ماندگارى این آثار استمرار یافته و در طول زمان دچار نابودى آسیب‌دیدگی نگردند.

ـ کتابخانه تخصصى و سایت اطلاع‌رسانى.

کتابخانه تخصصى و سایت اطلاع‌رسانى موزه مرکزى شهدا که در قسمت انتهاى مسیر بازدیدکنندگان قرار گرفته به منظور اطلاع‌رسانى بیشتر به علاقه‌مندان ایجاد شده است.

ـ آرشیو نگهدارى آثار هنرى.

ـ آرشیو نگهدارى البسه شهدا.

ـ واحد سمعى، بصرى و تبلیغات.

ـ استودیو عکس‌هاى یادگارى شهدا.

ـ تفأل به صورت و وصایاى شهدا.

در بخش نخست دیدارکنندگان با فصل‌های شهادت آشنا می‌شوند و در بخش دوم با آثاری که تجلی یاد شهداست، ارتباط معنوی برقرار می‌کنند.

موزه در این بخش آثار شهدایی که پس از پیروزی انقلاب تا به امروز توسط منافقین کوردل در جای جای ایران زمین به خاک و خون کشیده شده‌اند، ازجمله شهیدانی چون: استاد شهید مطهری، دکتر بهشتی، دکتر مفتح و... و اسوه‌های دولتمرد مانند: محمدعلی رجایی، محمدجواد باهنر، شهیدان محراب و شهدای نماز جمعه و عاشورای حرم رضوی و سرداران و حماسه‌سازان دفاع مقدس چون صیاد شیرازی و... را به تماشا گذاشته است.

لیلی دهقانی‌پور