سماع قلم در آثار درویش عبدالمجید طالقانی

در بدو ورود به عرصه خوشنویسی، از روی خط میرعماد به‌ تمرین و تعلم پرداخت و در این تجربه به‌ کمال رسید و بعد از آن، به خط‌شکسته روی آورد. او استعداد شگرف خود را در کامل کردن این خط زیبا به کار آورد. درویش، مردی عارف و منزوی بود و عمر را به تجرد سپری کرد. دوران زندگی او مصادف با افول ام‍پراتوری صفوی و هرج و مرج‌های سیاسی و اجتماعی آن دوران بود. وی سال ۱۱۸۵ بر اثر ابتلا به بیماری مالاریا چشم از دنیا فرو پوشید و پیکرش در فضای جلوخان «تکیه میر» در تخت فولاد اصفهان به خاک سپرده شد. این مکان بعدها به «تکیه درویش عبدالمجید» شهرت یافت.

درویش اوایل کار از روی خط «میرزا حسن کرمانی» و «شفیعا» مشق می‌کرده، ولی در اندک زمانی به درجه استادی رسیده و سرآمد استادان شکسته‌نویسی شده‌است. عمر استاد کوتاه و محنت‌بار بود، ولی در همین فرصت کم توانست در خط‌شکسته تحول ایجاد کند.

او نه‌تنها قواعد خط‌شکسته‌ نستعلیق را استوار کرد، بلکه زیبایی و شیوایی آن را به حد اعلی رسانید. چنان‌که ششدانگ جلی را چون کتاب خفی و غبار، استوار و شیرین می‌نوشت. بسیاری از خوشنویسان معاصر عبدالمجید، وی را به استادی خود قبول کرده بودند و برای تصدیق و حکمیت زشت و زیبایی خط خود، او را برمی‌گزیدند. درویش عبدالمجید از ارکان چهارگانه خوشنویسان عالم و جزو خدایگان خط است و قطعاتش در حال حاضر زیوردهنده بزرگ‌ترین کتابخانه‌های دنیاست. با این که درویش در جوانی درگذشته ‌است، همتراز با آثار باقیمانده او از کمتر خوشنویسان این خط در دست است. درویش عبدالمجید طالقانی در شعر نیز دارای تبحر فراوان بود. او از اعضای انجمن ادبی مشتاق به شمار می‌رفت و از سبک بازگشت پیروی می‌کرد. در شعرهایش «خموش» و «درویش» تخلص وی بود و دیوان غزلیاتی نیز از او مانده است. افرادی چون سیدعلی‌اکبر گلستانه، میرزاغلامرضا اصفهانی در دوره قاجار و از معاصران استادان محمدحسین عطارچیان، یدالله کابلی خوانساری و رضا مشعشعی را می‌توان از شاگردان او نام برد. هرچند مستقیما محضر او را درک نکردند. در این میان میرزا غلامرضا و عطارچیان بیش از دیگران به شیوه درویش نزدیک شده‌اند. همه آثار خطوط باقیمانده از او مربوط به 15 سال آخر عمر اوست. از او آثار فراوانی شامل کتاب، قطعه و مرقع به جای مانده ‌است. از گرانبهاترین آثار وی قطعات و مرقعات متعدد نسخه کلیات سعدی است که در موزه کاخ گلستان تهران (کتابخانه سلطنتی سابق) نگهداری می‌شود و دیگری نگارش 12 بند از «ترکیب‌بند محتشم کاشانی» در رثاء و شهادت سیدالشهداست.

 طی ماه‌های اخیر، کتاب مرقع خجسته، شاهکار درویش عبدالمجید طالقانی به کوشش غلامرضا مشعشعی از سوی کتابخانه مجلس منتشر شده است. این مرقع یکی از زیباترین آثار استاد عبدالمجید طالقانی به شمار می‌رود. استاد مشعشعی، سال‌هاست مشغول گردآوری آثار عبدالمجید طالقانی است و در مقدمه این اثر زیبای هنری که یکی از شگفتی‌های خط درایران اسلامی ‌است، شرح حال کوتاهی از استاد به دست داده و شرحی درباره این مرقع آورده است. مرقع خجسته شامل 34 قطعه هنری نفیس با صفحه‌آرایی‌های گوناگون و چشم‌نواز و دلپذیر است که چشم با نگاه به آن هیچ‌گاه خسته نمی‌شود. چاپ این مرقع به شکل زیبایی و به صورت اصل عرضه شده و از جلد و محتوا سعی شده تمام ویژگی‌های آن حفظ شود.