رقابت علمی در قاب تصویر

وقتی به استودیوی ضبط مسابقه می‌رسم همه در حال فعالیت هستند و به زحمت توانستم راهپیما (تهیه‌کننده)‌ را که از قبل با او هماهنگ کرده بودم، پیدا کنم. فضای استودیو بسیار سرد است. بالاخره پس از مدتی جستجو راهپیما را پیدا می‌کنم. گفت‌وگوی ما در همان فضای سرد استودیو شکل گرفت که به قول راهپیما شرکت‌کنندگان در مسابقه هم از آن گله‌مند هستند.

راهپیما هم باید شرکت‌کنندگان را هماهنگ می‌کرد، هم مسائل فنی و هم اتاق گریم با او چک می‌شد، اما او با رویی گشاده پاسخگوی همه سوالات ما شد.

وی می‌گوید: مسابقه 4 در4 که اکنون سری دوم آن روی آنتن قرار دارد، یک مسابقه تلویزیونی بین‌دانشگاهی است و ما هیچ‌گاه ادعا نکرده‌ایم این یک مسابقه صرفا علمی یا دانشگاهی است، چراکه ما مرجع یک مسابقه علمی نیستیم و فقط مسابقه‌ای تلویزیونی را بین‌دانشگاه‌های مختلف برگزار می‌کنیم. او ادامه می‌دهد: در واقع در این مسابقه، هم باید جذابیت‌های تلویزیونی رعایت شود و هم چون شرکت‌کنندگان دانشجو هستند سطح علمی و برنامه مناسب باشد. به همین علت سوالات را درصد‌بندی کرده‌ایم، یعنی 60 درصد از مباحث علمی خود رشته‌ها و 40 درصد هم از مسائل هنری، فرهنگی و ورزشی استفاده شده است و از این کار هدف داشتیم.

در واقع می‌خواستیم بگوییم یک دانشجو علاوه بر درس‌هایی که فرا می‌گیرد باید در عرصه‌های دیگر هنری و ورزشی نیز فعال باشد. اتفاقا به نتایج خوبی هم رسیدیم. ممکن بود یک دانشجوی مهندسی به ما بگوید چه لزومی دارد نقاشی هم جزو موارد مسابقه باشد و این آیتم باعث عقب افتادن او از رقبا شود، ولی اعتقاد ما بر این است که میان دانشجویانی که از یک دانشگاه برای مسابقه می‌آیند باید یک ورزشکار، یک هنرمند و... وجود داشته باشد.

همان‌گونه که در تمام دنیا به این موضوع اهمیت می‌دهند ما هم این مساله را مد نظر قرار داده‌ایم. موضوع دیگر این است که بخش‌های هنری و ورزشی جذابیت‌های برنامه را بالا می‌برد. مثلا بخشی که افراد برای اولین بار می‌خواهند تئاتر بازی کنند یا باید خوشنویسی کنند بسیار جالب است و جذابیت‌های تلویزیونی ما را بالا می‌برد. او در ارتباط با افراد شرکت‌کننده در مسابقه می‌گوید: سال گذشته مسابقه بین رشته‌های فنی و مهندسی بود، اما این‌بار به علوم انسانی پرداخته‌ایم. تفاوت دیگری که مسابقه امسال با سال گذشته دارد این است که دختران نیز در مسابقه شرکت می‌کنند، چون پس از برگزاری مسابقه در سال گذشته اعتراضات زیادی شد مبنی بر این که چرا دختران شرکت داده نمی‌شوند. او ادامه می‌دهد، نکته بسیار جالب حساسیت بیش از حد دختران در مسابقه است که جذابیت‌ فوق‌العاده‌ای به برنامه داده است. این که تا آخرین لحظه مشخص نیست چه کسی برنده می‌شود و همه شرکت‌کنندگان نیز با تعصب دانشگاهی‌شان می‌آیند.

در مسابقه دختران رقابت بسیار تنگاتنگ و در عین حال حساسیت بسیار بالاست. راهپیما می‌افزاید: از هر دانشگاه 4 نفر برای مسابقه می‌آیند. این که چه رشته‌ای باشند با خود دانشگاه است و حتی برای شرکت در مسابقه هم دانشگاه تصمیم می‌گیرد، اما بین رشته‌هایی که برای مسابقه فرستاده می‌شود باید پراکندگی خوبی وجود داشته باشد تا شرکت‌کنندگان بتوانند به بیشتر سوالات پاسخ دهند. سوالات از فلسفه، اقتصاد، ادبیات، عربی، علوم سیاسی و معارف است، لذا پراکندگی بین رشته‌ها باید به گونه‌ای باشد که اگر سوالی در هر کدام از این حوزه‌ها مطرح شد توانایی پاسخگویی به آن وجود داشته باشد.

او در زمینه شیوه برگزاری مسابقه می‌گوید: مسابقه چند مرحله‌ای است، البته نحوه برگزاری مسابقه پسران با دختران متفاوت است و بستگی به تعداد تیم شرکت‌کننده دارد. این که دوره‌ای باشد یا دو حذفی، اما در هر مرحله بخش‌های ورزشی عوض می‌شود.

مثلا اگر بخش ورزشی در این مسابقه تیراندازی است این بخش حتما در مرحله بعدی عوض می‌شود و مثلا امکان دارد دارت باشد و اصلا مشخص نیست آیتم بعدی چه خواهد بود.

بخش‌های هنری نیز به همین شکل است. بخش‌های ورزشی شامل دوچرخه‌سواری، تیراندازی، دارت، راکت بسکتبال و آیتم‌های هنری شامل نقاشی، خوشنویسی، بازیگری و عکاسی است.

او ادامه می‌دهد: آیتم‌های علمی نیز که در آن سوالات علمی مطرح می‌شود بسیار دشوار است، چون دانشجویی که می‌آید باید منتخب دانشگاه باشد. همه شرکت‌کنندگان در این دوره از مسابقه‌ها دارای مدرک کارشناسی هستند، ولی سوالات علمی که از آنها پرسیده می‌شود در حد کارشناسی ارشد است و مسابقه به گونه‌ای طراحی شده است که همه چیز داخل استودیو باشد.

راهپیما می‌گوید: علاوه بر سوالات علمی از چند بخش دیگر هم که بر جذابیت‌ مسابقه می‌افزاید، استفاده کرده‌ایم مثلا ضرب‌المثل‌ها یا بازی با اعداد و بازی‌های هوش که تعدادی از این بخش‌ها به اطلاعات عمومی برمی‌گردد.

خوشبختانه استقبال خوبی از طرف دانشگاه‌ها شد و تیم‌های مطرحی در این دوره از مسابقه‌ها شرکت کردند.

هیچ محدودیتی هم برای شرکت در مسابقه وجود ندارد و دانشگاه آزاد هم چند تیم به مسابقه فرستاده است. درواقع فضای دانشگاهی کشور مدنظر ماست.

او تاکید می‌کند ما کنکور برگزار نمی‌کنیم، لذا فقط سوالات علمی مد نظر ما نیست. وقتی رقابت سنگین‌تر می‌شود بخش‌های هنری و ورزشی تاثیرگذار می‌شوند. تنوع شهرهای شرکت‌کننده فوق‌العاده است. 12 تیم دختران و 16 تیم پسران شرکت کرده‌اند.

از راهپیما علت تولیدی بودن مسابقه را جویا می‌شوم که او می‌گوید: زنده بودن این مسابقه یکی از آرزوهای من است و مطمئن هستم اگر روزی این مسابقه‌ها به طور زنده برگزار شود جذابیت آنها از مسابقه‌های ورزشی هم بیشتر می‌شود، چراکه بیش از 3 میلیون دانشجو در کشور وجود دارد که بیشتر آنها علاقه‌مند‌ند آن را پیگیری کنند. ولی روی آنتن بودن این مسابقه‌ها کار سختی است.

او در ارتباط با شیوه شرکت در مسابقه می‌گوید: هر سال فراخوان می‌دهیم و از دانشگاه‌ها دعوت می‌کنیم شرکت کنند. شرکت آنها هم داوطلبی است، ولی وزارت علوم از دانشگاه‌ها خواسته همکاری خوبی با ما داشته باشند. مسابقه 4در4 در ایام امتحانات برای ضبط آماده می‌شود. از راهپیما علت این مساله را جویا می‌شوم و او می‌گوید: اقتضائات تلویزیون چنین بود که برنامه در این ایام ضبط شود. اما با وجود این تنوع رشته‌ای و شهری خوبی وجود دارد. با این که بعضی دانشگاه‌ها محدودیت رشته دارند مانند دانشگاه کاشان که بعضی رشته‌ها را ندارد، اما باز هم بسیار خوب تلاش کردند و در هر مسابقه یک تیم اخلاق و یک تیم پر تلاش هم علاوه بر برندگان مسابقه انتخاب شد.

راهپیما در ارتباط با انتخاب مجریان این مسابقه می‌گوید: برای اجرای مسابقه دختران خانم روشنک عجمیان و برای اجرای مسابقه پسران آقای هومن ستوده انتخاب شدند که هر دو بسیار خوب توانستند مسابقه را اجرا کنند.

مسابقه باید جذاب و به نوعی فعال باشد، به همین دلیل از 2 مجری جوان استفاده شد که بتوانند با دانشجویان تعامل خوبی داشته باشند. ممکن بود اگر سن مجری‌ها بالاتر باشد فضای استاد و شاگردی در مسابقه حکمفرما شود که ما نمی‌خواستیم چنین شود. او می‌گوید: انتظارم از مسوولان وزارت علوم این بود که شانه به شانه ما راه بیایند و این کار می‌توانست بیش از 60 درصد باعث بهبود کمی و کیفی برنامه شود. اگر به عنوان نماینده شبکه 4 سیما به من کمک می‌شد کار بسیار بهتر پیش می‌رفت. به عنوان مثال وزارت علوم می‌توانست یک اردوی علمی برگزار کند و همه تیم‌ها را در یک مکان ساکن کند. در این صورت این همه نگرانی بابت دیر رسیدن شرکت‌کنندگان یا در راه ماندن آنها و غیره وجود نداشت یا این که می‌توانستند در طراحی سوالات یا اهدای جوایز به ما کمک کنند.

هاله ذباحیان، کارگردان این مسابقه تلویزیونی دانش‌آموخته کارگردانی تلویزیونی است و تاکنون برنامه‌های متفاوتی را روی آنتن سیما داشته است.

او در ارتباط با این مسابقه می‌گوید: مسابقه 4 در4 برای اولین بار حدود 2 سال پیش شروع شد و یک مسابقه علمی برای دانشجویان فنی ـ مهندسی بود.

او کارگردانی این مسابقه را تجربه تازه‌ای برای خود عنوان می‌کند و می‌افزاید: کارگردانی مسابقه تلویزیونی جذابیت‌های خاص خود را دارد. دقت و سرعتی که شرکت‌کنندگان باید داشته باشند بسیار جالب است. او می‌گوید: رفاقت و دوستی‌ای که میان افراد شرکت‌کننده به وجود می‌آید بسیار جالب است. مثلا تیم دانشگاه رشت با تیم دانشگاه اهواز دوست می‌شود و این رفاقت‌ها ادامه دارد حتی کنکور ارشد را نیز باهم می‌گذرانند. او در ارتباط با کارگردانی برنامه می‌گوید: دکوپاژ ذهنی باید خیلی دقیق باشد و برنامه به گونه‌ای ضبط شود که همان دور اول مورد قبول باشد، چراکه امکان تکرار آن وجود ندارد، بنابراین هیچ خطایی نباید وجود داشته باشد.

او ادامه می‌دهد: برگزاری چنین مسابقه‌هایی بسیار خوب است و کسانی که می‌آیند می‌توانند یک ارزیابی هم از میزان اطلاعات خود داشته باشند تا هم به نقاط ضعف‌شان پی ببرند و هم اطلاعات جدیدی کسب کنند.

رفاقت مجری‌ها با شرکت‌کنندگان هم از دیگر نقاط جالب این مسابقه است که به جذابیت برنامه کمک می‌کند.

ذباحیان می‌افزاید: تنها دانشجویان پیگیر این مسابقه‌ها نیستند، بلکه خانواده‌های آنان نیز دوست دارند مسابقه‌های فرزندشان را پیگیری کنند، لذا مسابقه باید به گونه‌ای باشد که جذابیتی برای آنها داشته باشد.

او مسابقه 4 در4 را اولین مسابقه علمی عنوان می‌کند که دانشجویان می‌توانند در آن اطلاعات خود را محک بزنند و هدف از ساخت چنین برنامه‌هایی را تلنگر به دانشجوها و محک زدن اطلاعات علمی آنان می‌دانند.

ذباحیان در پایان به بخش‌های متفاوت گنجانده شده در این مسابقه اشاره می‌کند و می‌گوید: در این سری از مسابقه‌ها بازی‌های رایانه‌ای، تصاویر پازلی، قدرت دریافت اولیه، دارت، اسلحه، الاکلنگ، دوچرخه، بسکتبال، بازیگری، فیلمنامه‌نویسی، اجرای نقاشی، عکاسی و نمایش وجود دارد که البته بخش‌های ورزشی دختران با پسران متفاوت است و به نوعی سبک‌تر انتخاب شده، اما واقعا قدرت و استقامت دختران شرکت‌کننده بسیار بالا و مثال‌زدنی است. به گونه‌ای که خیلی زود بخش‌ها را فرا‌می‌گرفتند و بخوبی آنها را پشت سر می‌گذاشتند.

هومن ستوده، مجری برنامه که اجرای مسابقه پسران را بر عهده دارد، در ارتباط با این مسابقه می‌گوید: اجرای این برنامه جذابیت‌ها و حساسیت‌های خاص خود را داشت. به عنوان مثال اگر بخواهیم یک تیم را تشویق کنیم دقیقا با همان لحن هم باید تیم مقابل تشویق شود، چراکه اگر غیر از این باشد باعث ایجاد شائبه در ذهن شرکت‌کنندگان می‌شود.

او تلاش و مطالعه را 2 عامل مهم برای موفقیت بیان می‌کند و می‌افزاید: صرفا علاقه برای موفق شدن در کاری کافی نیست، بلکه باید تلاش و پشتکار زمینه هر کاری باشد تا بتوانی در آن موفق شوی. آنچه به واقع در این مسابقه دیده می‌شود تلاش مثال‌زدنی افراد شرکت‌کننده در این مسابقه است که حتی اگر بخش‌ها هم برای آنان تازگی دارد بخوبی سعی می‌کنند به نوعی آن را پشت سر بگذارند، اما این حساسیت و تعصبی که جوانان دانشجو به شهر و دانشگاهشان دارند بسیار جالب و حائز اهمیت است.