پرواز 655 نیازمند ثبت در فهرست آثار معنوی

این کشتی که ناخدای آن پیش از حرکت مدعی شده بود حتی خدا هم نمی‌تواند آن را غرق کند، به مقصد نرسید و براثر برخورد با کوه یخ در چند ساعت به‌گونه‌ای زیر دریا دفن شد که گویا هیچ‌وقت ساخته نشده بود.

صرف‌نظر از هیاهوهای تبلیغاتی غرب بر سر ثبت جهانی تایتانیک که برگرفته از دست خالی بودن آنها در داشته‌های میراثی با محتواست، باید به این نکته توجه کرد که ظرفیت‌های میراث فرهنگی دریایی کشورمان نه‌تنها کم نیست، بلکه بسیاری از آنها دارای مولفه‌های معنوی بسیار غنی و ماندگار است.

پرواز شماره 655 ایران‌ایر یکی از آثار فرهنگی دریایی است؛ هواپیمایی که 12 تیر 1367 از سوی ناو آمریکایی «یو اس اس وینسنس» هدف موشک قرار گرفت و 298 مسافری که در میان آنها کودکان و زنان نیز حضور داشتند در آسمان خلیج‌فارس جان باخته و در دریا غرق شدند.

براساس قانون کنوانسیون حمایت از میراث فرهنگی زیر آب، آثاری با قدمت بیش از 100 سال به ثبت جهانی می‌رسند و پرواز 655 به سبب فاصله زمانی حادثه نمی‌تواند در زمره این فهرست قرار گیرد، ولی ثبت ملی این اثر با تاکید بر آثار معنوی و مکان رخداد این واقعه تلخ می‌تواند آغاز راهی برای ارزش نهادن بیشتر به این حادثه غیرانسانی و ماندگار باشد.

ثبت معنوی پرواز 655 و حفظ میراث فرهنگی زیر آب که با شهادت مظلومانه مسافران این پرواز عجین است، نه‌تنها دستاوردهایی فرهنگی در سطح ملی به همراه خواهد داشت بلکه می‌تواند نقاب از چهره غرب برداشته و ماهیت آنان را که امروز در قالب حقوق بشر دستاویز قرار گرفته نمایان سازد.

حالا که سفر گروهی از ثروتمندان اروپا با تایتانیک بعد از یک قرن به قصه عشاق تغییر ماهیت داده است باید واقعیت پرواز 655 با همه معصومیت مسافرانش به ثبت معنوی برسد؛ اقدامی اثربخش که باید در اجلاس شورای سیاستگذاری ثبت ‌سال 91 به طور ویژه مورد توجه قرار گیرد.

هادی پرونده