سینماگران همیشه همراه انقلاب بوده‌اند

من هم مانند بسیاری از سینماگران، فعالیت خود را از تئاتر آغاز کردم و پس از آن، وارد این عرصه شدم. سال1351 با بازی در فیلمی از مرحوم رضا میرلوحی وارد عرصه بازیگری شدم و کم کم فیلمسازی را نیز تجربه کردم. چند فیلم قبل از پیروزی انقلاب اسلامی ساختم و پس از آن هم به فعالیت خود ادامه دادم.

سال 1358 فیلمی با عنوان «میراث من جنون» را ساختم که نگاهی انتقادی به بیماران روانی و بزهکاری اجتماعی داشت.

بله. بعد از «میراث من جنون» دیگر فیلمی نساختم تا سال 1362 که «تشریفات» را جلوی دوربین بردم. البته هنوز هم اغلب مردم این فیلم را با نام «توحید» می‌شناسند. در این فیلم، نیروهای ساواک سعی می‌کنند یک دزد را که شباهت زیادی به یکی از مبارزان دارد، جای او بگذارند و وجهه‌اش را خراب کنند. اما طی اتفاقاتی که رخ می‌دهد، همان دزد، کم کم متحول می‌شود و تبدیل به مبارزی دیگر می‌شود و در پایان مجبور می‌شوند او را اعدام کنند.

بله. گاهی به یاد آن روزها این فیلم را تماشا می‌کنم.

خاطره که نه... خیلی از آن روزها گذشته و خاطره خاصی در ذهنم نیست، اما به یاد دارم که بسیاری از افراد با ساخت این فیلم مخالف بودند، حتی مسوولان وزارت ارشاد هم جزو این گروه بودند و می‌گفتند مردم با آن ارتباط برقرار نخواهند کرد. البته خودمان هم خیلی تردید داشتیم که این فیلم بتواند نظر مردم را جلب کند، اما وقتی پخش شد، با استقبال خوبی مواجه شد و خیلی‌ها هنوز آن را به یاد دارند. اخیرا هم یکی دوبار صحبت‌هایی درباره بازسازی این فیلم شده است، اما من با این کار مخالفت کرده‌ام.

بازسازی فیلم ریسک است، چون معلوم نیست چه اتفاقی برای آن بیفتد. ممکن است تبدیل به اثری بهتر شود و شاید هم این اتفاق نیفتد. مردم با «تشریفات» یا همان «توحید» خودشان بخوبی ارتباط برقرار کرده‌اند. این کار ممکن است به فیلم لطمه بزند، به همین خاطر حاضر نیستم چنین ریسکی کنم.

در آن زمان، بیشتر تهیه‌کنندگان سینمایی از ایران رفته بودند. من، کامران قدکچیان، علیرضا داوودنژاد، مرحوم رضا میرلوحی و چند نفر دیگر یک تعاونی تشکیل داده بودیم و با هم مشغول تهیه‌کنندگی بودیم. اما اغلب فیلمسازان آن دوران بشدت از جریان‌های سیاسی روز تاثیر می‌گرفتند و سراغ ساخت فیلم‌هایی با مضمون ساواک‌کشی می‌رفتند. فیلم‌هایی مثل سرباز اسلام، فریاد مجاهد، کرکس‌ها می‌میرند، از فریاد تا ترور و... که اتفاقا اغلب آنها با مفهوم فیلم انقلابی منطبق نبودند، محصول همین دوره هستند. آن وقت‌ها مدام به خودم می‌گفتم نمی‌دانم فیلم انقلابی چیست؟ ولی قاعدتاً این فیلم‌ها نباید فیلم انقلابی باشند! در این شرایط هنوز خط مشی فرهنگی انقلاب مشخص نشده بود.

این برداشت‌های غلط از سینما ادامه داشت تا سال 62 که بنیاد فارابی و برخی بنیادهای سینمایی دیگر شکل گرفتند و با تعریف خط مشی فرهنگی انقلاب، سینما به روند درست فیلمسازی نزدیک شد و فیلمسازان جوان انقلابی به میان آمدند و آثار خوبی خلق کردند.

بله. افرادی مانند رسول ملاقلی‌پور، ابراهیم حاتمی‌کیا و بهروز افخمی وارد عرصه فیلمسازی شدند و جریان تازه‌ای را در فیلمسازی کشور آغاز کردند. می‌توان گفت این افراد به سینمای انقلاب شکل دادند و تبیین آن نقش موثری داشتند. البته این افراد در شرایط جنگ تحمیلی هم فیلم‌های بسیار خوبی ساختند.

اوایل دوران جنگ تحمیلی هم فیلمی با عنوان «فرار» ساختم و در آن بازی کردم. اما فعالیت دیگری در سینمای انقلاب و جنگ تحمیلی نداشتم، چون در فیلمسازی بیشتر به دنبال دغدغه‌های اجتماعی بودم و وقتی که دیدم نسل جوان انقلاب تبدیل به فیلمسازهای خوبی شده‌اند، ترجیح دادم این عرصه را به آنها واگذار کنم و سراغ دغدغه‌های خودم بروم. به همین علت هم ترجیح می‌دهم درباره روند سینمای انقلاب از این مرحله به بعد نظری ندهم و این کار را به صاحب‌نظران و فعالان این عرصه بسپارم.