کاراته ایران در آزمایشگاهی دیگر

با هر تغییری که در راس فدراسیون انجام شده، شوکی جدید به تیم ملی وارد شده است. این بار هم پروژه‌ای مقابل ملی‌پوشان قرار گرفته که هیچ‌کس با جدیت از سرانجام آن حرف نمی‌زند. محمد صادق فرجی که با ورزش‌های رزمی بیگانه نیست و پیشتر در جودو فعالیت می‌کرد بعد از دراختیار گرفتن سکان فدراسیون کاراته به دنبال طرحی است تا نوآوری را با خود به این فدراسیون آورده باشد. این مسوول فدراسیون هم مثل دیگر روسای قبلی آن، تیم ملی را بهترین سوژه برای تحول دیده است. طرحی که او دارد به نوعی همان خرد جمعی است: «در حال بررسی کامل این طرح هستیم. نکات مثبت و منفی آن را می‌بینیم و کارها به دقت در حال انجام شدن است. به محض این که به نتیجه برسیم آن را اجرا می‌کنیم.» این حرف‌های سرپرست فدراسیون در مواجهه با پرسش ما نشان از جدیت وی در پیش بردن پروژه‌ای است که در بین جامعه کاراته واکنش‌های متفاوتی را به دنبال داشته است.

بر اساس برنامه‌ای که فرجی در دستور کار قرار داده تیم ملی در هر وزن یک مربی خواهد داشت که یک سرمربی بالای سر این مربیان فعالیت خواهد کرد. با در نظر گرفتن 6 وزن و نیز کاتای تیمی باید اذعان داشت تیم ملی در آینده‌ای نزدیک با 8 مربی کار خود را شروع خواهد کرد. کاراته ایران همواره مدعی جهانی بوده و مدال‌هایش در بازی‌های آسیایی نجات بخش کاروان ایران در جدول رده بندی بازی‌ها طی سال‌های اخیر بوده است، تجربه خوبی از شورایی اداره شدن تیم ملی ندارد. هر چند این طرح بسیار مبهم و توام با تردید است، اما فدراسیون ایران مصمم است آن را اجرایی کند.

بیش از یک‌سال پیش بود که شایعات فراوانی در خصوص دوپاره شدن تیم ملی به گوش می‌رسید و با وجود مخالفت‌هایی که صورت می‌گرفت فدراسیون کشورمان به بهانه نزدیکی مسابقات جهانی صربستان و بازی‌های آسیایی گوانگجو تصمیم خود را اجرایی کرد که در صربستان این پروژه با تک مدال نقره‌ای که زیگساری کسب کرد عملا شکست بزرگی را تجربه نمود و در گوانگجو نیز با وجود به دست آمدن 2 طلا و یک برنز، بسیاری معتقدند انتظارات برآورده نشد. اکنون شرایطی مشابه برای کاراته‌کاها به وجود آمده و تیم ملی در آزمایشگاهی دیگر باید امتحان پس دهد.

موضوعی که این روزها نقل محافل جامعه کاراته شده،ارزیابی‌های مختلفی را پیرامون خود شکل داده است. نکته جالب این که تقریبا همه اهالی کاراته روی این قضیه متمرکز شده‌اند و هرکدام بر اساس دیدگاه‌هایی که دارند به بررسی آن پرداخته‌اند.

مسعود رهنما، سرمربی پیشین تیم ملی دیدگاه‌هایش را در خصوص پروژه جدید کاراته این‌گونه مطرح می‌کند: «ما برای این که طرح فدراسیون را بررسی کنیم باید خیلی جوانب از جمله فرهنگ کاراته را مورد توجه قرار بدهیم. این طرح اگر از جایی کپی‌برداری شده باشد باید هنجاریابی شود، اما اگر بومی باشد که حتما فدراسیون کشورمان مسائل خاص و هنجارهای داخلی را بررسی کرده است. به نظر من این طرح 9 حسن دارد و 7 سوال اساسی هم در ذهنم ایجاد می‌کند که باید به آن پاسخ داده شود.

به هر حال همین که فدراسیون این طرح را رسانه‌ای کرده تا کارشناسان و رسانه‌ها به آن بپردازند یعنی برای آنها نظرات کارشناسی مهم است که جای تقدیر دارد. ما در 4 سال گذشته یک نوع خودزنی را در کاراته شاهد بودیم و به واگرایی دچار شدیم. اکنون که می‌خواهیم به سمت همگرایی برویم با چالش‌هایی مواجه هستیم.

گاهی از این طرف بام افتادیم و گاهی هم از آن طرف! باید بگویم که این طرح در برخی رشته‌های المپیکی نتیجه خوبی داشته است و این که دوستان می‌گویند مورد مشابهی در سایر کشورها وجود نداشته، نشان از کم‌اطلاعی آنهاست زیرا فرانسه، مصر و ترکیه کشورهایی بوده‌اند که طرح‌های اینچنین را در تیم‌های ملی خود اجرا کرده‌اند؛ اما این که با توجه به فرهنگ کاراته و ورزش ما، بتواند در ایران جواب بدهد تامل برانگیز است.»

وی در ادامه حرف‌هایش به برخی نکات مثبت و منفی پروژه جدید فدراسیون اشاره کرده و به ما می‌گوید: «ممکن است استفاده از افراد ناهمگن با نظرات مختلف در تیم ملی، رقابت منفی را در بین آنها توسعه دهد، اما این طرح محاسنی هم دارد. در کوتاه‌مدت منجر به استفاده حداکثری از دانش مربیان خواهد شد.

استفاده از شیوه‌های مختلف تمرینی و استفاده از علم تمرین مربیان در کوتاه‌مدت نیز خوب خواهد بود. ایجاد زمینه رقابت بین مربیان و بهبود اوضاع آنها، کاهش حاشیه‌سازی و بومی‌سازی نیز از جمله محاسن این طرح است، ولی من سوال‌هایی هم دارم. این‌که آیا وحدت رویه را در انتخابات مربیان خواهیم داشت؟ از سوی دیگر باید گفت شاید من رهنما بخواهم فردی عضو تیم ملی باشد که مربی دیگر روی وی نظر نداشته باشد، فکر کرده‌ایم در این صورت چه پیش می‌آید؟ فرآیند آماده‌سازی تیم ملی هم نکته مهم دیگری است، چرا که مسائل روحی و روانی هم اهمیت وافری دارد و مربی‌ای که برای یک وزن در نظر گرفته می‌شود باید در آن وزن کارایی لازم را داشته باشد. آیا در برگزاری اردوها سازگاری محیطی را مورد توجه قرار داده‌ایم؟ یا این‌که برای اوزان مختلف تمام شرایط برای ارزیابی کارنامه مربیان مورد توجه قرار گرفته است یا خیر؟

برای مثال باید بگویم در یک وزن حریف شما رضازاده است که هرکاری بکنید نمی‌توانید او را شکست دهید، آیا در چنین شرایطی باید به مربی آن وزن نمره منفی داد؟! پرسش‌های دیگری هم وجود دارد که فدراسیون باید تکلیف آنها را مشخص کند.»

احمد صافی که هدایت تیم ملی کاراته کره جنوبی را در سال‌های اخیر برعهده داشته و از بدو ارائه طرح یاد شده در زمره کاندیداهای اصلی سرمربیگری تیم ملی بوده است، موافق اجرای پروژه جدید فدراسیون در تیم ملی نیست. وی در پاسخ به پرسش ما می‌گوید: «من طرح فدراسیون را طرح خوبی نمی‌دانم، چون تجربه‌ای دراین باره نداریم. شاید این طرح محاسنی داشته باشد، اما معایبش هم کم نیست. ما 7 گروه داریم که 6تای آن در مسابقات ‌آسیایی شرکت می‌کنند و یک بخش هم شامل کار تیمی است. اگر در کار تیمی با مشکلی مواجه نیستیم، ولی در انفرادی با مشکلات خاص خود مواجه هستیم. روی این اصل معتقدم اگر ورزشکاران باهم تمرین کنند بهتر است تا این که بخواهند جدا از یکدیگر تمریناتشان را دنبال کنند.

از سوی دیگر هر مربی توانایی‌های روحی و فنی خاص خود را دارد، اما وقتی این توانایی‌ها بخواهد در قالب کار گروهی خود را نشان دهد، دارای عوارض و اشکالاتی است که می‌تواند اجرای این پروژه را با چالشی اساسی مواجه سازد.»

وی با اشاره به این که در کشورهای دیگر بیش از 3 نفر درکادر فنی حضور ندارند یادآور شد: «ژاپنی‌ها 10سال است که با «کاگاوا» که فقط 2 دستیار دارد کار می‌کنند و صربستان، فرانسه، انگلیس و سایر کشورهای مطرح کاراته هم چنین شرایطی دارند.»

صافی آسیب‌شناسی این طرح را ضروری دانسته و می‌افزاید: «ما در کاراته مربیان خیلی خوبی داریم که می‌خواهند کار کنند، اما مشکل اینجاست که اگر ورزشکاری نتیجه نگیرد می‌خواهد در مقام مقایسه مربیان، مربی خود را مقصر جلوه دهد. ما سال گذشته تیم ملی را 2 بخش کردیم که لطمه خوردیم و معتقدم با اجرای این برنامه امسال بیشتر از سال گذشته ضربه خواهیم خورد.»

حامد زیگساری ستاره کنونی تیم ملی کاراته وقتی در مقابل پرسش ما قرار می‌گیرد با اشاره به این نکته که تجربه قبلی در این باره نداشته است عنوان می‌کند: «این برای اولین بار است که می‌خواهند چنین طرحی را در تیم ملی اجرا کنند. این‌طور شاید تمرکز مربی بیشتر شود، ولی باید آزمایش کنند و در عمل ببینیم چه نتایجی به دنبال خواهد داشت. من در مسابقات جهانی یا آسیایی هم چنین چیزی ندیده بودم و اکثر تیم‌ها یکی دو دستیار در کنار سرمربی‌شان دارند.»

او در پاسخ به این سوال که به عنوان یک ملی‌پوش ترجیح می‌دهد با یک مربی اختصاصی در وزن خود کار کند یا با همان روش همیشگی که سرمربی بر کار همه ورزشکاران نظارت خواهد داشت، می‌گوید: «من تا حالا این تمرینات را امتحان نکرده‌ام که ببینم خوب است یا نه. ما همیشه یک سرمربی و تعداد مشخصی مربی داشته‌ایم. البته این را هم بگویم که در فرهنگ ما کار کردن با 6 مربی خیلی سخت است. هر مربی می‌خواهد نفر اول باشد و کم پیش آمده که بخواهند با همدیگر کنار بیایند. ما مشکلات اساسی دیگری داریم. الان سالن افراسیابی را به ما نمی‌دهند. پخش مستقیم در مسابقات لیگ نداریم و به نظرم در سال‌های اخیر به جای این که شاهد رشد کاراته باشیم به نوعی با افت آن مواجه بودیم. بشخصه معتقدم کاراته ما پتانسیل زیادی دارد و در حالی که در آسیا حرف اول را می‌زند، ولی در جهانی این‌گونه نیست. در حال حاضر یک وزن از مسابقات کم شده و کشورها سرمایه‌گذاری بیشتری برای کسب مدال کرده‌اند. به نظرم یکی از برنامه‌هایی که فدراسیون باید دنبال کند اعزام تیم‌ها به مسابقات بین‌المللی است، چون شرایط ما در این زمینه چندان خوب نیست. همه ساله 4 مسابقه «گلدن لیگ» برگزار می‌شود و ضرورت دارد که به این تورنمنت‌ها اعزام شویم.»

اما با وجود تمام این تردیدها، فرجی سرپرست فدراسیون کاراته به آینده این برنامه جدید برای تیم ملی اطمینان دارد. وی مدعی است با شرایط جدید حاشیه‌ها کم می‌شود و با تعاملی که بین مربیان و سرمربی ایجاد خواهد شد اوضاع بهتری پیش روی تیم ملی کاراته قرار خواهد گرفت. شاید گذشت زمان پاسخ تمامی نکات مبهم را به فرجی و جامعه کاراته بدهد، باید صبر کرد.