باغ‌های شیراز؛ قربانی آپارتمان‌سازی

مساحت باغ‌های قصرالدشت شیراز 3 دهه پیش، یعنی قبل از رونق بلندمرتبه‌سازی‌ها، چند برابر مساحت کنونی آن بود.

میوه‌های خوش عطر و طعم باغ‌های قصرالدشت شیراز نیز همه جا معروف بود؛ اما امروز این محصولات حتی در شیراز گم است، دیگر نباید به دنبال سیب‌های سرخ و سفید ترشش، انارهای دانه سرخش و زردآلوهای طلایی‌اش بگردی. از منطقه سجادیه که شروع بخشی از این باغ هاست اگر گذر کنیم باغ های سرسبز انگور و انجیری را بیاد می آوریم که تا دو سال پیش انگور، انجیر و گلابی های وحشی اش جان مان را تازه می کرد اما اکنون این باغ ها سوخته اند.

اگرچه مسوولان بشدت طرح ساماندهی باغ‌های قصرالدشت را دنبال می‌کنند، اما باز هم برخی آنها شبانه طعمه حریق و نیستی می‌شوند.

به گفته مهدی عظیم یکی از دوستداران میراث فرهنگی، باغ‌های قصرالدشت شیراز شناسنامه اصیل این شهرند و باید به‌عنوان میراثی گرانبها برای آیندگان حفظ شوند، ولی همه ساله شاهد ویرانی بخش زیادی از این باغ‌ها در شیراز هستیم. با این حال، سرپرست پژوهشگاه میراث فرهنگی کشور معتقد است شهرداری شیراز با اجرای طرح ساماندهی باغ‌های قصرالدشت، بخش مهمی از باغ‌ها را حفظ کرده است.

به گزارش ایرنا، محمدرضا بذرگر می گوید: براساس مصوبه هیات دولت شیراز به عنوان شهر نمونه گردشگری مطرح شده و می توان از این پتانسیل در جهت حفظ باغ ها نیز بهره گرفت.

وی ادامه می دهد، در محدوده بخشی از باغ‌ها که جنبه گردشگری دارد می‌توان اقداماتی انجام داد تا در جهت جلب گردشگر موثر باشد و از تخریب در امان بمانند. به گفته وی باغ های قصرالدشت باید به عنوان میراثی ارزشمند ثبت شود و در صورتی که متولیان امر آن را دنبال کنند این محدوده از مشکلات تعرض و تخریب دور می ماند.

مدیر ستاد آبادگری باغ‌های قصرالدشت وابسته به شهرداری شیراز در مورد وضعیت این باغ‌ها اظهار می‌کند: باغ‌های قصرالدشت، بر اساس تصویب شورای‌عالی شهرسازی و معماری کشور از سال 79 در قالب طرح حفظ باغ‌ها قرارگرفته است.

به همین خاطر یک دهه قبل شهرداری شیراز برای جلوگیری از روند رو به رشد تخریب باغ‌ها، طرح ساماندهی باغ‌های قصردشت را به اجرا درآورد.

فرزاد میرزایی می افزاید: حدود یکهزار هکتار از باغ‌ها غیر قابل ساخت و ساز، تفکیک و تغییر کاربری است و 220 هکتار از آنها پتانسیل تبدیل به منطقه گردشگری و تفریحی دارد و در صورتی که بخش خصوصی تمایل به سرمایه‌گذاری داشته باشد با آنها همکاری می‌شود. حدود 300 هکتار از این باغ‌ها نیز کم‌بازده و بی‌بازده هستند که قابلیت تغییر کاربری دارند و از درآمد آن شهرداری باغ‌های مثمر و غیرقابل تفکیک را از صاحبانش می خرد.

به گفته وی، بخش دیگری از باغ‌ها نیز که در کمربندی قرار دارد صرفا کاربری باغداری و کشاورزی دارد، لذا ایجاد جاده در آن بلامانع است.

این مسوول می‌افزاید: بخشی از باغ‌ها در 2 نقطه روستایی دینکان و مهدی‌آباد قصرالدشت واقع هستند بنابراین توسعه و ساخت و ساز در آنها ممنوع شده است.میرزایی می گوید: در بخشی از باغ‌ها که ساخت و سازهای پراکنده وجود داشته، توسعه بنا ممنوع است، اما در صورتی که مراحل قانونی طی گردد اجازه تجدید بنا و بازسازی داده می‌شود.

میرزایی در عین حال تایید می‌کند: متاسفانه آتش‌سوزی‌های عمدی در باغ‌ها اتفاق می‌افتد که این مهم از طریق دادگستری پیگیری می‌شود تا این افراد به مجازات برسند.وی می‌گوید: شهرداری شیراز برای حفظ این باغ‌ها از ورطه خشکسالی، 10 حلقه چاه حفر کرده اما نیاز آبیاری باغ‌ها بیش از این است. میزان آب دادن به باغ‌های قصرالدشت در گذشته یکهزار و 900 لیتر در ثانیه بود که هم اکنون به 400 لیتر در ثانیه کاهش یافته است، این باغ‌ها برای گذر از بحران خشکسالی نیاز به 280 حلقه چاه آب دارند و در حال حاضر شهرداری در حال ایجاد 10 حلقه چاه دیگر در باغ‌هاست.

به گفته افراد محلی، صاحبان برخی از این باغ‌ها یا در خارج از کشور به‌سر می‌برند یا فوت کرده‌اند و باغ در دست ورثه است و آنها نیز آن را به حال خود رها کرده‌اند.

برخی از افراد سودجو نیز با بهره‌گیری از صاحبان بی‌تفاوت آنها، درصدد تفکیک باغ‌ها برآمده‌اند تا سود ناچیزی نیز به صاحبانش تعلق گیرد.

مهدی خانی یکی از اعضای شورای اسلامی شهر شیراز در این مورد می‌گوید: این باغ‌ها به دلیل یافتن ارزش اقتصادی دچار گرفتاری شده‌اند و چون تعریفی برای تولید هوای سالم از طریق این باغ‌ها برای شهر نشده اسیر بورس بازی شده‌اند.

وی می‌افزاید: افرادی که درگیر تخریب باغ‌های شیراز هستند به منفعت مقطعی خود می‌اندیشند و متوجه آسیب‌هایی که به محیط‌زیست شهر وارد می‌کنند نیستند. از طرفی ساخت و سازهای غیر مجاز سال‌های قبل در این محدوده موجب بالا رفتن ارزش زمین‌ها شده و همین امر زمینه نابودی باغ‌ها را فراهم کرده است. البته شهرداری شیراز اقدام به خرید 200 هکتار از باغ‌ها کرده و در تلاش است تا با ایجاد فضای سبز شهری آنها را همچنان حفظ کند.