دام علمی یک گیاه دریایی برای ماهیان کنجکاو

گونه‌ای از گیاهان گوشتخوار آبزی موسوم به bladderworts از جمله بهترین مکنده‌های دنیا هستند و انصافا به عنوان چالاک‌ترین گیاهان گوشتخوار دام‌افکن خوانده می‌شوند. تله‌های آبدان شکل (bladder) این گیاهان ظرف کمتر از یک‌هزارم ثانیه طعمه را در خود فرو می‌کشند که در نوع خود یکی از سریع‌ترین حرکات در کل قلمرو‌ گیاهی محسوب می‌شود.

مکانیسم دام‌افکنی به این ترتیب است که ابتدا غدد مترشحه گیاه، آب را از میان یک تله بسته تخلیه می‌کنند. این عمل تورم تله را خوابانده و انرژی کشسانی را مانند انرژی پتانسیل یک کمان خمیده ذخیره می‌کند و در ضمن یک حالت فرورفتگی داخل تله ایجاد می‌شود. فاز دوم دام‌افکنی با آزاد شدن انرژی ذخیره همراه است و شلیک، زمانی شروع می‌شود که موهای حساس روی دریچه تله که حکم ماشه را دارند لمس شوند.

این حالت معکوس شدن خمیدگی در تله یک پیشامد ناگهانی و غیرمنتظره است که به عنوان پدیده خم شدن ارتجاعی شناخته می‌شود و اتفاق شایعی در زندگی روزمره به حساب می‌آید. به لطف همین پدیده معکوس شدن خمیدگی، دریچه تله‌ باز شده و مایع با شتاب به داخل برده می‌شود تا مجددا تورم تله را بخواباند. به موازات شتافتن مایع به داخل، گیاه نیز شکارش را به درون فرو می‌کشد و همین مکش موجب گشودن دریچه تله می‌شود. این نیرو بقدری قوی است که گرداب‌هایی درون تله ایجاد می‌شود و به جلوگیری از فرار طعمه پس از بسته شدن سریع دریچه تله کمک می‌کند. وقتی دریچه تله بسته شد، گیاه، لعابی را مجاور پوسته مخصوص گرداگرد دریچه دفع می‌کند که نوعی درزگیر نفوذناپذیر را بوجود می‌آورد. دانشمندان با ترکیب دقیقی از تصویربرداری سریع و مدلسازی فیزیکی برای نخستین بار توانستند از فرآیند و نحوه عمل تله این گیاه سر درآورند. در آینده و با کشف اتفاقاتی که در سطح ملکولی هنگام باز و بسته شدن تله‌های این گیاه روی می‌دهد، می‌توان شاهد پیشرفت‌های قابل توجهی در ابزاری مانند نوک چاپگرهای جوهرافشان و همچنین تراشه‌های آزمایشگاهی بود که نمونه‌های زیستی مثل خون و دی.ان.ای انسان را پردازش می‌کنند.