واگذاری حفاری ، صنعت‌ نفت را زمین می‌زند

از چندی پیش تاکنون و با اجرای اصل 44 قانون اساسی، ستاد اجرای این اصل در وزارت نفت تصمیم به واگذاری شرکت ملی حفاری ایران گرفت که این موضوع با اما و اگرهایی مواجه شد و برخی نسبت به روند واگذاری و مباحث پیرامون آن اعتراض کردند.

آنچه در پی می‌آید حاصل گفت‌وگوی «جام‌جم» با حیدر بهمنی، مدیرعامل شرکت حفاری درخصوص واگذاری این شرکت است که به ارائه دیدگاه‌های خود در این زمینه پرداخته است.

از وقتی بحث واگذاری حفاری شروع شد دغدغه‌های زیادی در این زمینه مطرح شد. می‌خواستم دیدگاه شما را در این زمینه بدانم؟

من معتقدم حفاری پلاستیک نیست، کارخانه کودشیمیایی هم نیست که به این راحتی بتوان آن را واگذار کرد. حفاری سازمان استراتژیک و اثرگذار مستقیم بر تولید است. پاشنه تولید است. اگر کشیده شود زمین می‌خورد. چرا من به عنوان کسی که با انقلاب و جهاد بوده نباید در این باره نظر کارشناسی بدهم؟

چرا با نظر کارشناسی مخالفت می‌شود؟ بچه‌های حفاری با جان و دل کار کرده‌اند و این شرکت را تا اینجا رسانده‌اند. نظر ما این است که تصمیم‌گیری درباره نحوه واگذاری را به کارشناسان بدهند تا آنها نیز نظر بدهند حتی به من مدیرعامل هم ندهند، بلکه به کارشناسان و متخصصان اجازه دهند نظرات خود را ارائه کنند و براساس آن ارزیابی صورت گیرد.

واگذاری باید به گونه‌ای باشد که پول وارد این صنعت بشود، زیرا این صنعت روزانه در حال توسعه و رو به رشد است. الان دنیا به سمتی حرکت می‌کند که با لیزر حفاری کند تا سرعت حفاری 100 برابر افزایش یابد. بر این اساس ما معتقدیم واگذاری شرکت ملی حفاری تحقیق، مطالعه و سرمایه‌گذاری می‌خواهد و باید با مطالعه دقیق انجام شود.

بخش خصوصی می‌تواند، به شرطی که سرمایه‌گذاری مناسبی صورت گیرد. نه بخش خصوصی‌ای که از روز اول فکر کرده حفاری پول دارد و او می‌تواند بیاید آن را بردارد و خرج کند. ما می‌گوییم بخش خصوصی‌ای می‌تواند حفاری را اداره کند که با خود سرمایه همراه داشته باشد.

حفاری به سال‌های طولانی سرمایه‌گذاری نیاز دارد. با شرایط موجود باید نسبت به کشورهای حاشیه خلیج‌فارس در میادین خلیج‌فارس این سرمایه‌گذاری‌ها و فعالیت‌ها توسعه یابد،‌ولی با این روند واگذاری‌ها به نظر می‌رسد چنین برنامه‌ریزی‌ای با اهداف بلند محقق نشود.

برای این‌که از دیگر کشورها در تولید عقب نمانیم باید برویم آخرین تکنولوژی،‌ آموزش‌ها و تخصص‌ها را به دست بگیریم برای آینده دور ، خود را آماده کنیم و این‌گونه تلقی نشود که امروز پس از واگذاری حفاری می‌توان به سود رسید. الان 20 هزار نفر در حفاری کار می‌کنند. 20 هزار نفر اگر با خانواده 5 نفره حساب کنیم 100 هزار نفر از حفاری روزگار می‌گذرانند. پیش از این ما 80 نفر متخصص در حفاری نداشتیم، اما در حال حاضر بیش از 5 هزار نیروی انسانی متخصص و کارآمد در صنعت حفاری فعالیت دارند و به صورت اعتقادی کار می‌کنند که این برای نظام و کشور ارزشمند است.

موضوع این نیست. حرف بچه‌های حفاری این است که کار باید کارشناسی باشد و کسانی برای این موضوع تصمیم‌ بگیرند که آن را درک می‌کنند و سرنوشت حفاری مانند شرکت‌هایی نشود که پس از واگذاری دچار مشکل شدند. متخصصان حفاری دنبال پیشرفت هستند نه عقبگرد.

ما که این حرف را می‌زنیم 30 سال است در حفاری تجربه داریم و با آن آشنا هستیم و می‌دانیم حفاری یک سازمان استراتژیک است و طبیعت و ویژگی‌های خاص خود را دارد و ساختار آن به گونه‌ای است که باید بسیار ظریف با آن برخورد کرد. اگر یک روز، کوتاهی در حفاری صورت گیرد اثرات آن در تولید مناطق نفتخیز و تولید نفت ظاهر می‌شود. نزدیک به 80 درصد تولید نفت مربوط به فعالیت شرکت‌ ملی حفاری ایران است و باید با دقت درباره ‌آن تصمیم گرفته شود.

بله. کاملا مانند یک شرکت خصوصی عمل می‌کنند. در مناقصات حضور دارند، اعتبارات خود را تامین می‌کنند و اگر شرکت نفت‌ هم چیزی به آنها بپردازد به عنوان وام می‌دهد که باید بازپرداخت شود، یعنی خدمات را پیش‌فروش می‌کنند.

در مورد واگذاری هم نظر ما کاملا همین است. ما با واگذاری موافقیم. خصوصی‌سازی به نفع ماست. آزادتر عمل می‌کنیم، ولی ما معتقدیم با توجه به شرایطی که در کشور حاکم است، ابتدا سراغ شرکت‌هایی نرویم که استراتژیک و سودآورند، زیرا غفلت از آنها در تولید نفت تاثیرگذار خواهد بود.

شرکت پالایش و پخش، گاز و ... هنوز دولتی‌اند. آن وقت برای شرکتی که مستقیم در تولید و بالادستی تاثیر مستقیم دارد برنامه خصوصی‌سازی گذاشتیم. اکتشاف و تولید بدون حفاری معنا ندارد.

با این حال در نهایت وقتی دولت تصمیم گرفته ما هم سیاست‌های دولت و کشور را اجرا می‌کنیم، ولی مصریم و معتقدیم که با تامل و درایت و با نظرخواهی از کارشناسان کار جلو برود.

ما اگر بخواهیم 2 دستگاه دکل حفاری وارد کنیم با مشکل مواجه می‌شویم. 70 دستگاه دکل ما الان دچار مشکل شده‌ است. پرسنل ما با بینش و اعتقاد جهادی و ایثارگرانه بدون وابستگی‌های سیاسی با علاقه کار می‌کنند و بین متخصصان در سطح دنیا حرفی برای گفتن دارند.

من معتقدم اگر می‌خواهیم واگذاری صورت بگیرد، اولویت با کارکنان ملی حفاری باشد، زیرا خودشان این سیستم را درست کردند. اصلا به کارکنان نفت واگذار کنند. این بحثی بود که ما با آقایان هم داشتیم. ما بیشتر از همه اصل 44 را قبول داریم و واقعا باید منافع کشور در آن دیده شود. معمولا در دنیا شرکت‌هایی را واگذار می‌کنند که زیان‌ده باشند و تلاش کنند به سوددهی برسانند. ما برعکس شرکت‌هایی را واگذار می‌کنیم که سوددهی دارند و می‌خواهیم آنها را زیان‌ده کنیم.

چرا نباید شرکت‌های زیان‌ده را برای واگذاری اولویت‌گذاری کنیم؟ اگر واقعا بخش خصوصی می‌خواهد سرمایه‌گذاری کند، بیاید در سیستم‌هایی که ضعف دارند سرمایه‌گذاری کند. در سیستم‌هایی که ضعف وجود ندارد، چرا دنبال لقمه آماده هستند. این شرکت دردسری برای دولت ندارد، وابستگی‌ مالی به دولت ندارد و همه سرمایه و اعتباراتش را خودش تامین می‌کند.

الان بسیاری از پروژه‌های استراتژیک نفت دست ملی حفاری است، فاز 14، 15، 16، 17، 18، 9 و 10 پارس جنوبی. اینها خیلی مهم هستند. پروژه عظیم گازی میدان کیش را حفاری اجرا می‌کند. موضوع خودکفایی هم باید مدنظر باشد.

ما با بهترین کالا و بالاترین دانش و برترین تخصص در حال انجام کار هستیم، ولی با توجه به فشار بین‌المللی که بر ما حاکم است، تلاش کردیم برای نفت مشکل ایجاد نشود.

ما تاکنون 40 درصد از حفاری را خصوصی کردیم. بخش خدمات، مهندسی، مشاوره تا 30 تا 40 درصد دست بخش خصوصی است بدون این که تنش ایجاد شود. این است که می‌گوییم واگذاری حمایت لازم را می‌طلبد. مثلا حفاری در دریا 50 میلیارد تومان هزینه حفاری دارد، کوچک‌ترین تعلل و کوچک‌ترین اشتباه و بی‌توجهی به کار کارشناسی خسارت سنگین به دنبال دارد. قضیه نفت شهر، قضیه چاه 23 کنگان و مشکلاتی از این دست باید پیش چشم ما باشد تا درست و اصولی تصمیم بگیریم.

به بدنه کارشناسی حفاری باید اعتماد شود، زیرا این بدنه‌ دارای عقبه روشن و تخصصی است و برای واگذاری تحت فشار قرار گیرند.

افرادی که مدعی هستند بخش خصوصی می‌خواهد سرمایه‌گذاری کند ما الان 70 دکل داریم در حالی که به 100 تا 110 دکل نیاز وجود دارد. خب، بخش خصوصی بیاید 40 دکل بیاورد. الان 15 ـ 10 دستگاه جک‌آپ دریایی که هریک از آنها 200 میلیون دلار ارزش دارد نیاز داریم. تامین این تعداد دستگاه نیاز به 2 میلیارد دلار سرمایه‌گذاری دارد. چرا نمی‌روند این نیازها را تامین کنند.

حداقل 3 میلیارد دلار و البته مهم‌ترین سرمایه‌اش نیروی انسانی است که باید توجه خاص‌ به آن بشود.

اگر به این موضوع توجه نشود گرفتاری ایجاد می‌شود. باید اجازه بدهند ما حرفمان را بزنیم و ما را نترسانند. ما علیه هیچ کس نیستیم. حفاری سیاست‌های دولت و خصوصی‌سازی را قبول دارد، اما باید دید با چه ایده و دیدگاهی این کار انجام می‌شود.

فرهنگ کار در حفاری ایران جدا از فرهنگ آمریکا و اروپاست. در قضیه نفت‌شهر که همزمان خلیج مکزیک هم دچار مشکل شده بود، مدیرعامل شرکت بی پی تعطیلات می‌رفت به خانواده‌اش سر می‌زد، اما تمام بچه‌های حفاری با جان و دل کار می‌کردند جریان نفت‌شهر هر لحظه کار برای نیروهای حفاری مهم بود.

در این کشور هستند کسانی که از خودشان بگذرند و مشکلات کشور را برای منافع کشور به دوش بگیرند. ما معتقدیم باید به اینها کمک و اعتماد کرد. مطمئنا کسانی که علیه ما برنامه‌ریزی می‌کنند دنبال سازمان‌های استراتژیک و تاثیرگذار ما هستند.

وقتی آمریکا 180 ـ 170 میلیون دلار سرمایه‌گذاری می‌کند علیه نظام ایران، یعنی خرج می‌کند تا افرادی را که کارآ، توانمند و دنبال نظام هستند را از گردونه خارج کند. باید با درایت در این زمینه رفتار کرد و مسوولان حواسشان باشد.

ملی حفاری یک شرکت اعتقادی است که بنا به فتوای امام تشکیل شده و سازمانی است مانند سایر نهادهای انقلابی مثل جهاد که در آن همه با جان و دل کار و ایثارگری کردند.

زیبا اسماعیلی 
گروه اقتصاد