خسارت خشکسالی از زلزله بیشتر است

خشکسالی به نبود یا کمبود باران در یک دوره طولانی گفته می‌شود که باعث عدم توازن در میزان آب و در نتیجه آن کمبود آب، نابودی گیاهان، کم شدن شدت جریان آب (برای نیروگاه‌های برق‌آبی)، کاهش عمق آب‌های سطحی و خاک مرطوب می‌شود. این اتفاق زمانی رخ می‌دهد که تبخیر سطحی و تبخیر آب از گیاهان از حد معمول در مدت معین بیشتر شود و همین موضوع باعث می‌شود خشکسالی جدی‌ترین معضل فیزیکی برای کشاورزی در همه جای دنیا باشد. البته این موضوع روز به روز ابعاد گسترده‌تری پیدا می‌کند تا آنجا ‌که طی دهه‌های اخیر در بین حوادث طبیعی که جمعیت‌های انسانی را تحت تاثیر قرار داده‌اند، فراوانی پدیده خشکسالی از نظر درجه شدت، طول مدت، مجموع فضای تحت پوشش، تلفات جانی، خسارت‌های اقتصادی و اثرات اجتماعی درازمدت در جامعه، بیشتر از سایر بلایای طبیعی بوده است.

ابعاد گسترده خشکسالی باعث شده معاون وزیر کشور و سرپرست سازمان مدیریت بحران اعلام کند خسارت ناشی از خشکسالی در کشور 10 برابر خسارت زلزله‌های رخ داده تاکنون بوده است. حسن قدمی که در نشست شورای هماهنگی مدیریت بحران چهارمحال و بختیاری صحبت می‌کرد، تاکید کرد امسال بیش از 75 درصد مساحت کشور درگیر مشکلات خشکسالی است.

به این ترتیب بیشتر بخش‌های کشور ما با خشکسالی ـ که به لحاظ محدوده تاثیر به عنوان یکی از بلایای طبیعی با پیچیدگی بسیار زیاد محسوب می‌شود ـ درگیر هستند. البته این اثرپذیری ممکن است مستقیم به خود خشکسالی مربوط باشد و به صورت کاهش تولید محصولات کشاورزی یا کاهش تولید محصولات دامی عمل کند یا این‌که به اثرات ثانویه یا اثرات غیرمستقیم خشکسالی برگشته و به صورت کاهش درآمد کشاورزان و مهاجرت آنان جلوه‌گر شود.

در این میان نباید فراموش کرد که خسارت‌های ثانویه یا غیرمستقیم بر اثر رفتار مردم از تصمیم‌گیری غلط مدیران گرفته تا نحوه اجرای مجریان و در نهایت عکس‌العمل ذی‌نفعان ایجاد شده و شدت می‌گیرد. در واقع این رفتار خود مردم است که حوادث طبیعی را به حوادثی تبدیل می‌کند که باید آنها را بحران‌های غیرطبیعی نامید. بنابراین برای تخفیف و کاستن از این خسارت‌ها مردم هم باید به فکر چاره باشند و با طرح‌های مقابله با خشکسالی از گسترش آن جلوگیری کنند.

بهاره صفوی / گروه دانش