اسرافکاری در اجرای پروژههای شهری
شهروندانی که طی چند روز اخیر در مسیر اتوبوسهای بی.آر.تی خط خاوران – آزادی تردد داشتهاند، حتما صحنه تعویض نردههای این مسیر توسط نیروهای شهرداری برای لحظاتی توجهشان را جلب کرده و البته باعث تعجب آنها شده است؛ هیچ علامتی از شکستگی، آسیبدیدگی یا هر مشکل دیگری را که دلیلی برای تعویض این نردهها باشد، نمیدیدند.
این نخستینبار نیست که مشاهده چنین صحنههایی در سطح شهر باعث تعجب شهروندان تهرانی میشود و همزمان با آن، این علامت سوال در ذهنشان نقش میبندد که آیا واقعا این کار ضروری است؟
به نظر میرسد واژههایی مانند اولویتبندی، نیازسنجی، صرفهجویی، عدم اتلاف منابع و مانند آن مدتهاست جایگاه خود را در اجرای پروژهها و طرحهای شهری گم کرده است.
کندهکاریهای دوباره و چندباره برخی پیادهروهای شهر، میادینی که هرچند ماه یکبار به بهانهای به هم ریخته و از نو ساخته میشوند، نردههایی که نصب و پس از چند ماه با اینکه هنوز سالماند تعویض میشوند، گاردریلهایی که از بزرگراهی جمع میشوند و جایشان را به جداول بتنی میدهند و... همگی نمونههای بارزی از چندباره کاری در اجرای برخی طرحهای شهری است که شهروندان تهرانی هیچ پاسخ قانعکنندهای برای آن نمییابند.
این موضوع علاوه بر اتلاف بودجههای شهرداری که بخشی از آن از جیب شهروندان تهرانی هزینه میشود، ایجاد مشکلات تردد برای رهگذران و خودروها و در نتیجه نارضایتی فراوان شهروندان را نیز به دنبال دارد.
یکی از مصادیق بارز آشفتگی بصری در شهر، صحنه مرمت و بهسازی چند باره میادین کوچک و بزرگ شهر است که تمامی ندارد، بهطوریکه برخی میادین اصلی مانند میدان ونک تقریبا در طول سال بههم ریخته است و شهرداری در آنها مشغول عملیات اجرایی است.
این موضوع نهتنها باعث بههم ریختگی و زشتی چهره شهر میشود، بلکه تردد عابران پیاده را در خیابانهای اطراف ونک با مشکل مواجه میکند و همچنین موجب کندی تردد خودروها و ایجاد ترافیک سنگین در مسیرهای منتهی به این محدوده میشود.
جالب اینکه بسیاری از شهروندان معتقدند پس از اتمام عملیات اجرایی چنین پروژههایی، تغییر خاصی در چهره میادینی که بعضا نیروهای شهرداری ماهها روی آن مشغول کار بودهاند، مشاهده نمیشود.
چنین اقداماتی تنها منحصر به یک منطقه شهر تهران نبوده و با کمی دقت و بررسی روی پروژههایی که از سوی شهرداریهای مناطق اجرا میشود، میتوان نمونههای فراوانی از این موارد را یافت.
میدان نبوت (هفت حوض) و میدان شکوفه در محدوده پیروزی در شرق تهران و میدان چهارباغ در غرب نمونه بارزی از بیبرنامگی و سردرگمی شهرداریهای مناطق در اولویت بندی اجرای پروژههای شهری است.
شهروندی که سالهاست در یکی از کوچههای منتهی به میدان شکوفه سکونت دارد، به نکته جالبی اشاره میکند: طی 2 سال اخیر شهرداری منطقه دستکم چندین بار دکوراسیون میدان شکوفه را که از نظر اندازه میدانی بسیار جمع و جور و کوچک محسوب میشود، تغییر داده است.
این خانم توضیح میدهد: در مرحله اول در 4 طرف این میدان کوچک ساعت نصب شد اما چندی نگذشت که شهرداری منطقه ساعتها را جمع و به جای آن در چهار طرف نمادهای کوچکی از برج میلاد نصب کرد. چندی بعد این نمادها هم جمع شدند و گلدانهای بزرگ گل جای آنها را گرفت؛ اما ای کاش کار در همین جا تمام میشد چراکه این گلدانها هم چند ماهی بیشتر مهمان ما نبودند و شهرداری آنها را هم جمع کرد و گلدانهای کوچکتری را جایگزینشان کرد.
میدان نبوت نیز که از نظر شهروندان هم زیبا بود و هم سرسبز و پردرخت، چندماهی است به کارگاه عملیات ساختمانی تبدیل شده و شهروندان نمیدانند تا کی باید شاهد فعالیت خودروهای سنگین و عملیات پرسروصدای ساختمانی در میدانی باشند که به سرسبزی و درخت و آب در شرق تهران شهره است و همواره مکان مناسبی برای تفریح شهروندان، گپ و گفت بازنشستگان، بازی کودکان و شور و حال اهل ورزش به شمار میرفته است.
آنها نگران هستند که هزینههای احتمالا میلیاردی برای این میدان، جز جایگزینی سنگ و سیمان و بتن به جای سبزهها و درخت ها چیزی به ارمغان نیاورد.
خرج کردن بودجه به هر قیمتی
به نظر میرسد شهرداریهای برخی مناطق در اجرای پروژههای شهری تنها به این فکر هستند که چگونه بودجه تخصیص یافته توسط شهرداری تهران را هزینه کنند تا در نهایت هنگام ارائه گزارش، کارنامه عملکردشان پر از پروژههای ریز و درشت چند صفحهای شود که نشان میدهد این بودجه فقط هزینه شده است.
در واقع آنچه مشهود است حضور کمرنگ مطالعات کارشناسی و نیازسنجی برای اجرای پروژههای شهری در مناطق است.
اینکه واقعا شهرداران مناطق چه ملاکی برای نیازسنجی اجرای پروژهها در سطح منطقه خود دارند و آیا اعضای شورایاریهای محلات و همچنین شهروندان در تصمیمگیری برای اجرای چنین پروژههایی در منطقه سکونتشان سهیم هستند؛ پرسشهایی است که پاسخ قانعکنندهای را نمیتوان برای آنها یافت.
پیدا کنید متولی را
هیچ چیز بدتر از این نیست که بفهمیم طرحهایی که با عناوینی مانند زیباسازی، بهسازی و مناسبسازی در گوشه و کنار شهر توسط پیمانکاران شهرداری اجرا میشود، متولی مشخصی ندارد. به طور مثال وقتی برای پیگیری دلیل ساماندهیهای چند باره میادین شهر با سازمان زیباسازی تماس گرفتیم، مسوولان این سازمان با بیان اینکه بهسازی و مناسبسازی تنها 15 میدان شهر در اختیار سازمان زیباسازی است، ما را به معاونت شهرسازی و معاونت امور مناطق شهرداری تهران ارجاع دادند.
درمعاونت شهرسازی کسی پاسخگوی ما نبود و معاونت امور مناطق شهرداری تهران نیز با بیان اینکه شهرداریهای مناطق متولی اجرای چنین طرحهایی در سطح شهر هستند، ما را از سر خود باز کردند. همین دور تسلسل کافی است برای رسیدن به این واقعیت تلخ که اجرای چندین باره طرحها و پروژههای شهری که وضعیت میادین شهرمان نمونه کوچک و متداولی از آن است، هرچند به سازمانها و معاونتهای متعددی در شهرداری تهران برمیگردد اما در نهایت متولی مشخصی هم ندارد!
اولویت، فقط در حرف
اگر شهرداریهای مناطق را مسوول مستقیم اجرای طرحها و پروژههایی که در سطح هر منطقه اجرا میشود بدانیم و اگر به اعتقاد شهرداران مناطق، تمام طرحهای اجراشده یا در دست اجرا در منطقه پشتوانه کارشناسی داشته و بر اساس اولویتسنجی بوده، پس رسیدگی به وضعیت نامساعد آسفالت برخی بزرگراههای شهر مانند آزادگان و رفع چاله چولههای آنها، پستی و بلندیهای ماشینخرابکن خیابان شهید بهشتی، رفع نقاط آبگیر شهر در روزهای بارانی، فراوانی جمعیت موشهای شهر، نظارت بر جمعآوری صحیح و بموقع زبالهها از سطح محلات و.... در رده چندم اولویت کاری شهرداریهای مناطق قرار دارد؟
موضوعی که باردیگر ما و بسیاری از شهروندان را در این ارتباط که طرحها و پروژههایی که توسط شهرداریهای مناطق اجرایی میشود تا چه حد دارای پشتوانه مطالعات کارشناسی بوده و بر مبنای 2 اصل نیازسنجی و اولویتسنجی است، به شک میاندازد.
شورای شهر: تذکر میدهیم
اما این فقط شهروندان تهرانی نیستند که به چندبارهکاریها در اجرای برخی طرحها و پروژههای منطقهای در شهرمان اذعان دارند. نایبرئیس شورای اسلامی شهر تهران در گفتوگو با «جامجم» با بیان اینکه هرچند چنین موضوعاتی را نمیتوان به کل پروژههای شهری تعمیم داد، یادآور میشود، به هر حال نمیتوان از همین مواردی که به طور نمونه به آن اشاره شد نیز بسادگی گذشت. حسن بیادی در حالی که اجرای برخی طرحهای غیرکارشناسی یا چندبارهکاری در برخی پروژههای منطقه را رد نمیکند، تاکید دارد که نقش نظارتی شورای شهر در نحوه هزینه کرد بودجههای شهرداری تهران در اجرای پروژهها و طرحهای شهری کمرنگ نخواهد شد.
وی این قول را هم به شهروندان تهرانی میدهد که شورای شهر موضوع تعویض نردههای خط بی.آر.تی خاوران ـ آزادی را از معاونت حمل و نقل و ترافیک شهرداری تهران پیگیری کند و در زمینه نحوه اجرای پروژهها در شهرداریهای مناطق و ضرورت اولویتسنجی در این زمینه به شهرداری تهران تذکر دهد.
از سوی دیگر انوشیروان محسنیبندپی، عضو فراکسیون مدیریت شهری مجلس نیز در گفتوگو با فارس درباره برخی تغییرات غیرضروری که در مبلمان شهری انجام میشود، میگوید: در صورتی که ایجاد تغییرات در محیط و مبلمان شهری مانند تعویض نردههای خط 2 بی.آر.تی ضرورتی نداشته باشد، باعث هدر رفتن بیتالمال است.
جای خالی نظام جامع شهرسازی
یک کارشناس مسائل شهری هم در گفتوگو با «جامجم» وجود متولیان مختلف و مشخص نبودن متولی اصلی در تعیین اولویتهای اجرای پروژههای بهسازی و مناسبسازی شهری را یک نقطه ضعف برای مدیریت شهری دانسته و میگوید: هماکنون هر کس بخواهد در شهر ساختمانسازی کند باید از معاونت شهرسازی تاییدیه بگیرد اما قانونی نداریم که براساس آن باید نمای ساختمان نیز به تایید سازمان زیباسازی برسد.
امید ایمانی میافزاید: هماکنون شهرداریها در بسیاری از کلانشهرهای دنیا طرحهای خود را بر پایه مطالعات دقیق کارشناسی و نیازسنجیهای واقعی در اولویت اجرا قرار میدهند چراکه خود را در قبال هزینهای که از شهروندان برای اداره شهر میگیرند، مسوول و پاسخگو میدانند.
این کارشناس مسائل شهری به نقش تاثیر گذار مجلس و شورای شهر در نظارت صحیح بر حسن اجرای قوانین مرتبط با شهر و حقوق متقابل شهروندان و مسوولان شهری در قبال یکدیگر نیز اشاره و تصریح میکند: از زمان تصویب آخرین قوانین درباره شهرها سالها میگذرد و به نظر میرسد ضروری است تا اعضای شورای شهر و نمایندگان مجلس بازنگری مجددی بر قوانین مرتبط با حوزه شهر و زندگی شهری داشته باشند.
اینکه مسوولیت چندباره کاریها در برخی پروژهها که با عناوینی مانند بهسازی، زیباسازی و مناسبسازی اجرا میشود به عهده معاونت شهرسازی، معاونت امور مناطق، معاونت حمل و نقل و ترافیک، سازمان زیباسازی یا شهرداریهای مناطق باشد، شاید آنقدرها هم اهمیت نداشته باشد؛ چراکه مشخص نبودن یک متولی واحد معضلی است که دامنگیر دیگر مسائل شهری نیز شده است.
پوران محمدی
گروه جامعه
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
پشت پرده اتاقهای دود و طلسـم
