ادای دین فیلمساز به تلویزیون

از نکات جالب درباره فیلم‌هایی که جلیلی تاکنون ساخته، این است که این فیلم‌ها بندرت توانسته‌اند در سینماهای داخلی، جایی برای اکران باز کنند و برخی از این فیلم‌ها در جشنواره‌های خارجی به نمایش درآمده‌اند و چندتایی از آنها هم در سینماهای فرانسه اکران محدودی گرفته‌اند. عدم اکران فیلم‌های جلیلی در سینماها تا جایی پیش رفت که چند سال پیش شبکه 2 سیما جشنواره‌ای برای فیلم‌های جلیلی برگزار کرد و فیلم‌های او را که به تهیه‌کنندگی این شبکه ساخته شده بود، به نمایش گذاشت. البته در کنار نمایش این فیلم‌ها، جلیلی نیز در کنار یک کارشناس به سوالات او درباره فیلم‌هایش پاسخ می‌داد. بعد از این جشنواره این کارگردان فیلم‌هایی مانند «گل یا پوچ» و «حافظ» را مقابل دوربین برد که آنها هم تاکنون اکران عمومی نشده‌اند.

جلیلی را می‌توان از فیلمسازانی دانست که امروزه به آنها نام کارگردانان خاص می‌دهند؛ فیلمسازانی مانند جلیلی، حرفه فیلمسازی را با ساخت فیلم کوتاه آغاز کرده‌اند و وقتی به سینمای حرفه‌ای وارد شده‌اند، بیشتر علاقه‌مند بوده‌اند تا درباره موضوعات خاص اجتماعی یا مذهبی فیلم بسازند. جلیلی این روند را با ساخت فیلم‌هایی مانند گال، رقص خاک، یک داستان واقعی، دت یعنی دختر و... در سینمای حرفه‌ای ادامه داد؛ اما در زمانی که جلیلی این‌گونه فیلم‌ها را می‌ساخت، بخش خصوصی حاضر به سرمایه‌گذاری برای ساخت چنین فیلم‌هایی نبود؛ اما تلویزیون از جلیلی حمایت کرد و فضایی را به وجود آورد تا این کارگردان بتواند دغدغه‌هایش را به فیلم تبدیل کند؛ اما اکنون فیلمسازان جوانی که روزی حسرت ساخت آثاری مانند فیلم‌های جلیلی را داشتند، وارد سینمای حرفه‌ای شده‌اند. آنها هم فیلم‌های بدون قصه و بدون شخصیت دراماتیک می‌سازند و توقع هم ندارند که این فیلم‌ها اکران وسیعی شوند. آنها به نمایش فیلم خود در چند سالن محدود یا فرهنگسراها و جشنواره داخلی یا خارجی قناعت می‌کنند و برخی اوقات هم به این دلخوش هستند که یکی از برنامه‌های سینمایی تلویزیون فیلم آنها را معرفی می‌کند؛ اما توقع ندارند که این فیلم‌ها به طور کامل از تلویزیون پخش شود. شاید به این دلیل که بخش خصوصی این فیلم‌ها را با وام‌های دولتی می‌سازد و تا زمانی‌که این فیلم‌ها اکران عمومی نشوند، تهیه‌کننده موظف به پرداخت وام نیست.

اما ساخت فیلم‌های ابوالفضل جلیلی برای تلویزیون حکایت دیگری است. آنتن تلویزیون به صورت مدام خوراک می‌خواهد و برای آنتن گرسنه، آثار نمایشی در اولویت هستند. تلویزیون چندسالی است ساخت فیلم در قالب سینمایی را تعطیل کرده و تمرکز خود را روی تولید تله‌فیلم به شکل ویدئویی برای پخش از تلویزیون متمرکز کرده است.

سال‌هاست که کارگردانان سینما در تلویزیون هم رفت‌وآمد می‌کنند و برای این رسانه فیلم و سریال می‌سازند. تلویزیون از کارگردانان سینما استفاده می‌کند تا سطح آثار خود را ارتقا بخشد و فیلم‌هایی را مقابل دوربین ببرد که به مسائل از زاویه جدیدتری نگاه می‌کنند.

بنابراین اکنون بهترین فرصت است تا تلویزیون از ظرفیت‌های جلیلی در ساخت فیلم‌های تلویزیونی استفاده کند. جلیلی با نگاه ویژه‌ای به مسائل اجتماعی نگاه می‌کند و ظرایفی را می‌بیند که شاید مردم عادی آنها را نبینند یا اگر دیدند، بسادگی از کنار آن بگذرند. فیلم یک داستان واقعی، دت یعنی دختر، گال و... را می‌توان در ردیف همین فیلم‌ها قرار داد که اگر از زاویه جدیدتر و رسانه‌ای‌تر ساخته شوند، حتما در ارتقای سلیقه مخاطب تلویزیون هم موثر خواهند بود.

تلویزیون تصمیم دارد سطح تله‌فیلم‌های تولیدی خود را ارتقا بخشد، به همین دلیل مرکز سیمافیلم که مهم‌ترین مرکز تولید تله‌فیلم در تلویزیون است، بزودی همایش تله‌فیلم استاندارد را برگزار می‌کند. در این همایش قرار است کارگردانان، نویسندگان و تهیه‌کنندگان تلویزیون درباره تولید تله‌فیلم استاندارد صحبت کنند. مسلما وقتی صحبت از استاندارد می‌شود، اثر باید در همه زمینه‌ها بی‌ایراد باشد، یعنی هم داستان خوب و جذابی داشته باشد و هم کارگردانی و بازیگری در آن در حد مطلوب و خوب باشد. یک تله‌فیلم وقتی استاندارد است که کارگردانی که سکان ساخت آن را در دست دارد، کار خود را اعم از دکوپاژ، بازیگردانی، مونتاژ، موسیقی، تیتراژ و... بدرستی بلد باشد.

مسلما کارگردانانی مانند جلیلی می‌توانند سکانداران خوبی برای یک اثر تلویزیونی استاندارد باشند. این فیلمسازان می‌توانند داستان‌های تازه‌ای را به تلویزیون بیاورند. البته طبق خبر منتشر شده جلیلی قرار است فیلم جدید خود را برای شبکه 4 سیما بسازد. این شبکه از ابتدای راه‌اندازی با عنوان شبکه‌ای برای فرهیختگان معرفی شد. فرهیختگان در تعریف رسانه به مخاطبانی اطلاق می‌شود که آثار تلویزیونی را برای تماشا با حساسیت ویژه‌ای انتخاب می‌کنند. بنابراین ابوالفضل جلیلی هم که در ردیف کارگردانان خاص قرار می‌گیرد، با ساخت فیلم برای این شبکه می‌تواند این گروه از مخاطبان را راضی کند و از طرفی دین خود را هم به نوعی به تلویزیون که سال‌ها در ساخت فیلم از او حمایت کرده، ادا کند.