تولید عضلات پوشالی با داروهای انرژی‌زا

شاید دانستن این نکته برایتان جالب باشد که واژه دوپینگ اصالتا از زبان آفریقایی نشات گرفته و اشاره به نوعی نوشیدنی الکلی دارد که برای مراسم رقص و آواز و بالا بردن انرژی به‌کار می‌رفته و کم‌کم پایش به دنیای ورزش نیز باز شده است. اما آن چیزی که باعث شد تا مصرف این نوع ترکیبات با نوعی چالش مواجه شود، به سال 1886 برمی‌گردد که یک دوچرخه سوار به نام لینتون به دنبال مصرف یکی از همین ترکیبات جان خود را از دست داد و آن زمان بود که محققان و به تبع آن ورزشکاران به اثرات سوء این نوع ترکیبات پی بردند. البته آمار تلفات ناشی از مواد نیروزا و دوپینگی به همین جا ختم نشد و سال‌های بعد نیز ورزشکارانی بودند که یکی پس از دیگری به دلیل ناآگاهی از پیامدهای مصرف این مواد دچار مرگ‌های دلخراش شدند. به عنوان مثال در سال 1960 دوچرخه سواری دانمارکی در المپیک رم به علت مصرف ترکیبات مت آمفتامین هنگام مسابقه جان خود را از دست داد. این موج کم‌کم آنقدر گسترش پیدا کرد که ورزشکاران مشهوری همچون دونده معروف سرعت، بن جانسون یا فوتبالیست بزرگ آرژانتینی، مارادونا نیز به مصرف این ترکیبات رو آوردند و یک عمر آبرو و حیثیت ورزشی خود را یکشبه به باد دادند. بتدریج سوداگران این صنعت به فکر افتادند که قدری نسل داروهای دوپینگی را تغییر دهند و به این شکل صنعت داروهای آنابولیک و نیروزا برای ورزشکاران پایه‌ریزی شد که تا امروز هم ادامه دارد و هر روز که می‌گذرد، شاهد ترکیبی جدید هستیم که تنها به بهانه داشتن بدنی ورزشکاری، هر چند مصنوعی جوانان ما را به ورطه نابودی می‌کشاند.

بدنسازی از دیرباز مورد توجه جوانان بوده و هست و به واقع در تمامی رشته‌های ورزشی نمی‌شود منکر اهمیت آن شد و همه ورزشکاران بر این عقیده‌اند که این رشته ورزشی پایه و اساس همه ورزش‌ها به شمار می‌رود.

حتی این رشته ورزشی در تمام دنیا آنقدر پیشرفت کرده که امروز کاملا علمی دنبال می‌شود و استادان برجسته آن حتی در کشور ما کم نیستند اما این‌که چرا امروز در معدود باشگاه‌های بدنسازی جوانان را به استفاده از ترکیبات نیروزا ترغیب می‌کنند پدیده‌ای است که باید هر چه سریع‌تر با آن مبارزه کرد و از رشد قارچ‌گونه این بی‌فرهنگی ممانعت به عمل آورد.

استروئیدهای آنابولیک پرطرفدارترین ترکیبات نیروزا هستند.

در واقع افرادی که اقدام به مصرف ترکیبات نیروزا می‌کنند، استروئیدهای آنابولیزان را ابتدا انتخاب می‌کنند و به قولی از همان اول، بدترین را برمی‌گزینند. نمونه‌های شایع هورمون‌های آنابولیزان را می‌توان به گروه‌های زیر تقسیم‌بندی کرد.

متیل تستسترون: عضله‌سازی در بدن همه ما تابع فعالیت هورمون تستسترون است و متیل تستسترون در حقیقت فرم خوراکی این هورمون به شمار می‌رود. این دارو که فرم متیل‌دار شده تستسترون است، مقاومت بیشتری نسبت به تستسترون طبیعی بدن دارد و به همین دلیل در برابر آنزیم‌های کبدی که مسوول متابولیسم آن هستند، بیشتر دوام می‌آورد و مدت طولانی‌تری در گردش خون باقی می‌ماند.

افرادی که متیل تستسترون را برای عضله‌سازی مصرف می‌کنند اگرچه در مدت کوتاهی دارای عضلاتی قوی می‌شوند اما به تناسب آن در مدتی کوتاه‌تر، دچار نارسایی شدید کبدی می‌شوند چراکه متیل تستسترون بسرعت در کبد رسوب می‌کند و سلول‌های کبدی را از بین می‌برد. متاسفانه نارسایی کبد از جمله بیماری‌های مرموزی است که در مراحل انتهایی بیماری خود را نشان می‌دهد و وقتی بیمار متوجه موضوع می‌شود که دیگر کاری از دست تیم پزشکی بر نمی‌آید.

از نکات منفی متیل تستسترون نیمه عمر کوتاه این داروست و همین نکته سبب می‌شود که فرد ورزشکار همچون نقل و نبات این قرص‌ها را مصرف کند تا سطح دارو به حد اثربخشی در خون برسد.

متیل هیدروکسی ناندرولون: ناندرولون برای این دسته از بدنسازان اسمی آشناست، چراکه هم اثرات عضله‌سازی دارد و هم اثرات نیروبخشی، از این‌رو طرفداران زیادی را به سوی خود جلب کرده است.

این دارو که با نام MHN معروف است، ترکیبی جدید از ناندرولون است.

ترکیبات ناندرولون را به شکل موضعی در عضلات تزریق می‌کنند و معمولا به شکل هفته‌ای یکبار در افراد آماتور و هفته‌ای چند بار در حرفه‌ای‌ها تزریق می‌شود.

متیل دینه لون: این ترکیب نیز یک استروئید خوراکی است که به اختصار MD نامیده می‌شود و فورمولاسیون آن در سال 1960 تهیه شد و در آن سال‌ها به وفور مورد استفاده قرار گرفت و بتدریج با مشاهده عوارض آن کم‌کم از سیستم دارویی ورزشی خارج شد. این ترکیب که از جمله قوی‌ترین استروئید‌ها در دنیای دوپینگ بوده، 10 بار قوی‌تر از متیل تستسترون و به همان مقدار هم عوارض هورمونی‌اش بیشتر است.

متیل 1 تستسترون: در سال‌های 1950 به عنوان استروئید تحقیقاتی تهیه شد و مورد استفاده قرار گرفت و هیچ وقت به عنوان یک ترکیب کاربردی نتوانست جایی برای خود در میان ورزشکاران پیدا کند. مصرف این نوع ترکیبات باعث عوارضی در بدن مردان ورزشکار می‌شده که در ادامه به آنها اشاره می‌کنیم.

ترکیبات تستسترونی نامتعارف: باورش کمی سخت اما واقعیت دارد که برخی ورزشکاران در حوزه بدنسازی بتازگی از ترکیباتی استفاده می‌کنند که منشا آنها هورمون‌های حیوانی است. در این بین تستسترون‌های اسبی، کرگدنی و فیلی از مهم‌ترین و متاسفانه پرطرفدارترین نمونه‌ها به شمار می‌رود.

این دسته ورزشکاران از همه جا بی‌خبر، آمپول‌های هورمونی این حیوانات را از طریق واسطه‌ها که عموما در خود باشگاه‌ها هستند، تهیه می‌کنند و هر هفته نصف ویال 4 تا 5 گرمی را داخل عضلات تزریق می‌کنند به این امید که هر روز عضلاتی فربه‌تر داشته باشند!

این دیگر یک درد ناشی از بی‌اطلاعی است که بیشتر در ورزشکاران تازه وارد دیده می‌شود.

افرادی تازه وارد که نمی‌توانند زیر فشار بیش از حد و غیر اصولی تمرینات دوام بیاورند به توصیه مربیان خود تصمیم می‌گیرند موادی مصرف کنند که انرژی‌شان هنگام تمرین صد چندان شود، غافل از این که این ترکیبات عوارض بسیار خطرناکی دارند.

در این بین آمفتامین‌ها، مت آمفتامین‌ها، افدرین، پسودو افدرین، کوکائین و پروپانولامین از شایع‌ترین نمونه‌ها هستند که با بدترین ناخالصی‌ها در محیطی کاملا غیربهداشتی تهیه می‌شوند. این ترکیبات معمولا به شکل قرص مصرف می‌شوند و به محض اعتیاد فرد، فرم‌های تزریقی آن با قیمتی کمتر در اختیار آنها قرار می‌گیرد.

عموما دیده می‌شود که این افراد پس از مدتی کوتاه ورزش را به دلیل کاهش شدید عملکرد کنار می‌گذارند و همانند یک معتاد رو به مواد مخدر می‌آورند.

از جمله پرطرفدارترین دسته‌های دارویی در بین ورزشکارانی که عموما آماتور به شمار می‌آیند، کورتون است.

استقبال از این ماده به این دلیل است که در مدت کوتاهی با پمپاژ آب به زیر پوست و لابه‌لای عضلات، ظاهری خوشایند برای فرد درست‌ می‌کند، غافل از آن‌که این افزایش حجم تنها به دلیل آبی است که در بین عضلات جمع ‌شده و به یکباره در عرض یک هفته از بین می‌رود و عوارض بسیار بدی را برای فرد ورزشکار به همراه می‌آورد.

هروئین، مورفین، کوکائین، شیشه و کراک ترکیبات مخدری هستند که براحتی در کوتاه‌ترین زمان ورزشکاران به دامش می‌افتند و دیگر راهی برای برگشت ندارند. این افراد کسانی بودند که با آرزوی داشتن بدنی ورزیده و ورزشکار پا به باشگاه‌ها گذاشتند و در مدتی کوتاه بی‌آن‌که خود بدانند در دام سوداگران مرگ افتادند و حال نه تنها ورزشکار نیستند که یک معتاد محسوب می‌شوند.در این میان نوشابه‌های انرژی‌زا هم به نوعی به عنوان مواد اعتیادآور تلقی می‌شوند. در این نوع مایعات که برای شبیه شدنشان به نوشابه‌های عادی اغلب اسانس و رنگ استفاده می‌شود افزودنی‌هایی از قبیل محرک‌های مجاز، ویتامین‌ها (بخصوص ویتامین‌های گروه B)‌ و مواد معدنی که تولید انرژی می‌کنند، به کار رفته است.

دیگر مواد متشکله این نوشیدنی‌ها دانه قهوه، ساخارین (قند مصنوعی) و کراتین هستند و البته در برخی از آنها ممکن است مقدار زیادی گلوکز یا شکر نیز به کار رفته باشد، اما مواد اعتیادآوری که در این نوشابه‌ها وجود دارند، کافئین و گیاه گوآرانا (GUARANA) است که مصرف زیاد و طولانی مدتشان باعث می‌شود به آنها عادت کنیم (درصد این مواد در نوشابه‌های انرژی‌زا تقریبا با مقدار آنها در قهوه برابر است، البته میزان کافئین در انواع مختلف قهوه‌ها بسته به میزان برشته شدن دانه‌هایش، متفاوت است.)

طرفداران این نوع نوشیدنی‌ها بیشتر جوانان، دانش‌آموزان، افراد پر تحرک و ورزشکاران هستند. از آنجایی که ترک این مواد کار سختی نیست و سردرد از اصلی‌ترین عواقب آن است، به اعتقاد کارشناسان اعتیاد به نوشابه‌های انرژی‌زا بیشتر جنبه روانی دارد.

این تنها گوشه کوچکی از مواردی است که گریبانگیر ورزشکاران غافل می‌شود.

از نمونه‌های شایع ترکیبات نیروزا برایتان گفتیم و حال بهتر است کمی هم از عوارض این نوع ترکیبات بدانید.

عوارض استفاده از مواد نیروزا که فقط چند ماهی پس از مصرف آنها پدیدار می‌شود به دلیل به هم خوردن بالانس هورمونی در بدن فرد است که با علائم ناخوشایندی همچون بزرگ شدن نوک سینه‌ها و ترشح شیر در آقایان، زمخت شدن صدا، خشن شدن پوست بدن و پرمویی فراوان خود را نشان می‌دهد.

در این میان عوارض قلبی ـ عروقی، خطرناک‌ترین عوارض و البته شایع‌ترین آنها به شمار می‌رود. این‌که دیده می‌شود ورزشکار هنگام ورزش دچار ایست قلبی می‌شود، دقیقا به همین دلیل است. این دسته از افراد در مدت یک سال دچار هایپرتروفی و پرگوشتی عضلات قلبی می‌شوند و همین موضوع با مکانیسم اختلال در خونرسانی قلب زمینه بروز سکته‌ها و ایست قلبی را در فرد ایجاد می‌کند.

اختلالات کبدی هم در راس عوارض و جزو شایع‌ترین آنها به شمار می‌روند. به این دلیل که متابولیسم و تخریب این دسته از هورمون‌های اگزوژن در کبد است و فشار زیادی به آن وارد می‌کند. این افراد در مدت کوتاهی دچار نارسایی‌های شدید کبدی می‌شوند که البته برگشت‌پذیر نیست و فرد ورزشکار در مدتی کوتاه کبد خود را از دست می‌دهد و زندگی بدون کبد هم که امکان‌پذیر نیست.

عوارض‌ منفی جنسی هم از جمله پیامدهای مصرف این مواد هستند که گرچه بسیاری از این ورزشکاران از عقیمی و ناتوانی جنسی ناشی از آن اطلاع دارند اما از اهمیت موضوع و عمق فاجعه بی‌اطلاع هستند. مصرف این نوع ترکیبات با اعمال اثر روی بیضه‌ها سبب نارسایی برگشت ناپذیر آنها می‌شود و به تبع آن باعث کاهش تعداد و عملکرد اسپرم‌ها در آقایان و حتی تخمک‌ها در خانم‌های استفاده‌کننده می‌شود و در مدت چند ماه فرد ورزشکار را می‌تواند برای همیشه از لذت بچه‌دار شدن محروم کند.

متاسفانه مدتی است که مواد نیروزا در سالن‌های آیروبیک و تناسب اندام خانم‌ها نیز مشاهده می‌شود و با عناوینی دروغین اعم از شکل‌دهنده بدن، کاهنده و سوزاننده چربی‌های اضافی و... در اختیار آنها قرار می‌گیرد غافل از آن‌که همگی ترکیباتی محرک و مخدر هستند که در مدت کوتاهی علاوه بر معتاد کردن ورزشکار عوارض دیگری همچون رشد موهای زائد در کل بدن، کلفت شدن صدا، تحلیل شدید سینه‌ها، سرکوب شدید شیرسازی، پوست چرب و پیدایش آکنه‌های شدید در پوست صورت برایشان به همراه دارند.

دکتر کیوان رضوانی