دهک‌های میانی بیشتر از 3 دهک بالا یارانه انرژی می گیرند

محمدرضا میرتاج الدینی، معاون پارلمانی رئیس‌جمهور چندی پیش گفته بود: از 70 درصد یارانه‌ها فقط 3 دهک بالا و 30 درصد بقیه یارانه‌ها 7 دهک دیگر استفاده می‌کنند پس عدالت در زمینه توزیع یارانه‌ها حاکم نیست.

وی همچنین با اشاره به سهم دهک‌ها از مصرف بنزین گفته بود: سهم دهک دهم از یارانه بنزین 34 درصد و دهک اول 5‌‌/‌‌2 درصد است که این میزان در گازوئیل 31 درصد به 9‌‌/‌‌0 درصد، گاز 15 درصد به 5 درصد و برق 3‌‌/‌‌19 درصد به 4‌‌/‌‌1 درصد می‌شود. یعنی دهک دهم 22 برابر دهک اول در بنزین و 4‌‌/‌‌34 برابر در گازوئیل، سه برابر در گاز و 4‌‌/‌‌1 برابر در برق بیشتر از دهک اول مصرف دارد.

گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس می‌افزاید: همچنین سهمیه‌بندی بنزین از تیرماه سال 1386 و کاهش سهمیه‌ها در سال‌های 1387 و 1388 و به خصوص سال 1389 و حذف سهمیه بنزین خودروهای شخصی وارداتی با ظرفیت موتور بیش از 1300 سی‌سی و خودروهای تولید داخل با ظرفیت موتور بیش از 2000 سی‌سی (که متعلق به دهک‌های بالای جامعه هستند)، ضمن کاهش مصرف بنزین نسبت به سال 1385 و فراهم کردن امکان کنترل رشد مصرف، عملا سهم دهک‌های بالای جامعه را تا حد قابل توجهی در استفاده از یارانه بنزین کاهش داده است.

از سوی دیگر باید توجه داشت که استفاده‌کنندگان از بنزین سهمیه‌خودروهای شخصی اکثراً از نوع پیکان، رنوی پی‌کی، رنوی 5، رنوی سپند، پراید و خودروهای فرسوده و پرمصرف هستند که اغلب متعلق به طبقات متوسط و پایین است و بخشی نیز توسط صاحبان بیش از 6 میلیون موتورسیکلت استفاده می‌شود که اکثراً از طبقات محروم و متوسط پایین جامعه هستند ضمن این‌که حدود 53 درصد یارانه بنزین نیز توسط خودروهای عمومی مصرف می‌شود که در خدمت کل جامعه به خصوص مردمی که از خودروهای شخصی استفاده نمی‌کنند است که با توجه به جهتگیری دولت برای گسترش حمل و نقل عمومی، نتیجه مثبتی است. بنابراین در مورد بنزین در این برهه از زمان اصلا بحث استفاده 70 درصدی یارانه آن توسط دهک‌های بالا صدق نمی‌کند و به جرئت می‌توان گفت حتی سهم یارانه دهک 10 بسیار محدودتر از سایر دهک‌ها (به خصوص دهک‌های متوسط به پایین) است.

در ضمن با اعمال سیاست سهمیه‌بندی، یارانه بنزین از 4‌/‌24 درصد کل یارانه‌های انرژی در سال 1385 به 4‌/‌18 درصد در سال 1387 کاهش یافته است و می‌توان انتظار داشت در سال 1388 و به خصوص سال 1389 با کاهش سهمیه‌ها تنزل چشمگیری را نسبت به سال 1387 پیدا کند.

گزارش این مرکز ناظر به این واقعیت است که با تصمیمات اتخاذ شده بویژه از سال 86 به بعد مصرف کنندگان عمده حامل‌های انرژی لزوما بهره‌برداران عمده از یارانه انرژی نیستند. در واقع حتی اگر 3 دهک بالای درآمدی کشور بیشترین مصرف انرژی را در کشور داشته باشند، با توجه به سیاست‌های قیمتی و سهمیه‌ای اتخاذ شده در سال‌های اخیر لزوما بیشترین بهره را از یارانه‌های غیرمستقیم پرداختی بابت حامل‌های انرژی نمی‌برند.

با این حال گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس درباره یارانه حامل‌های مهمی مثل برق و گاز خانگی که اتفاقا سهم بسیار زیادی در یارانه‌های غیرمستقیم دولت به خود اختصاص داده‌اند، چندان مستدل سخن نمی‌گوید. محمد بهزاد، معاون وزیر نیرو در امور برق تیر ماه امسال به جام‌جم گفته بود: مجموع 5 دهک اول درآمدی کشور فقط 5‌‌/‌‌24 درصد برق کشور را مصرف می‌کند. در حالی که دهک دهم به تنهایی 30 درصد مصرف برق را به خود اختصاص داده است. هرچند دولت برای مصرف بالای برق هم سیاست‌های تنبیهی اتخاذ کرده اما به نظر می‌رسد با توجه به آمار معاون وزیر نیرو، دهک‌های بالای درآمدی همچنان سهم زیادی از یارانه‌های برق را به خود اختصاص داده‌اند. از سوی دیگر سالانه بیش از 600 میلیون متر مکعب گاز طبیعی در کشور تولید می‌شود که غالب آن در مناطق شهری به مصرف می‌رسد و روستائیان کمتر از این موهبت بهره‌مند هستند.