سرنوشت مبهم کارت هوشمند درمان

امروزه بسیاری از کشورهای دنیا به منظور ارائه خدمات مطلوب به بیماران، سرمایه‌گذاری‌های ریشه‌ای فراوانی در نظام سلامت خود داشته‌اند که کارت‌های هوشمند درمان و یا به عبارت بهتر پرونده سلامت الکترونیک بیمار ازجمله این طرح‌هاست.

در نظام سلامت این کشورها هر فرد دارای یک پرونده الکترونیکی است که در آن به تمام سوابق پزشکی بیمار اشاره شده است و بیمار با هر بار مراجعه به پزشک نیاز به توضیح درباره بیماری و روند درمان خود ندارد.

بر اساس پرونده الکترونیک سلامت دیگر نیاز نیست چند بار آزمایش دهید یا برای تشخیص بیماری خود بارها به پزشکان مختلف مراجعه کنید، داروهای تکراری مصرف کنید و دست آخر هم وقت و هزینه‌تان به هدر رفته و یک پروسه طولانی را طی کنید تا درمان شوید.

همچنین دیگر نیازی نیست برای تهیه داروی مورد نیازتان تمام داروخانه‌های شهر را زیر پا بگذارید زیرا به صورت الکترونیکی می‌توانید از این‌که کدام داروخانه داروی مورد نظرتان را دارد، مطلع شوید. در واقع عملیاتی شدن این پروژه در نظام سلامت بسیاری از کشورهای دنیا نه‌تنها موجب جلوگیری از اتلاف وقت و هزینه می‌شود بلکه فشارهای روانی بیماران را نیز کاهش می‌دهد.

رفع مشکل ناخوانا بودن نسخه‌ها، ارتقای خدمات سلامت، دسترسی پزشکان به اطلاعات بیماران و کاهش درمان‌های تکراری از دیگر مزایای کارت‌های هوشمند درمان است.

تجربه‌ای که بسیاری از کشورهای دنیا سال‌هاست آن را در نظام سلامت خود به اجرا گذاشته و اثرات مثبت آن را هم دیده‌اند. همین تجربه موفق موجب شد متولیان نظام سلامت در کشور ما نیز با آگاهی و بررسی این نتایج پیشنهاد اجرای صدور کارت‌های هوشمند درمان را مطرح کنند.

هرچند ارائه این پیشنهاد از سوی مسوولان سازمان‌های متولی نظام سلامت کشور امیدوارکننده بود اما بتدریج فراز و نشیب‌های پیش رو، چالش‌ها، مشکلات و اما و اگرهای مطرح شده سرنوشتی نامعلوم را برای آینده این طرح رقم زد. وضعیتی که تداوم اجرای صدور کارت‌های هوشمند درمان بیماران را در هاله‌ای از ابهام قرار داده است.

پروژه صدور کارت هوشمند درمان به جای دفترچه‌های کاغذی بیمه از آبان سال 87 توسط ضیایی مدیرعامل وقت سازمان تامین اجتماعی مطرح شد.

مسوولان وزارت رفاه و سازمان تامین اجتماعی مهم‌ترین دلیل این تصمیم را وجود 5 تا 6 میلیون بیمه شده‌ای عنوان می‌کردند که بیش از 2 دفترچه بیمه درمانی در اختیار داشتند.

آنها معتقد بودند صدور کارت هوشمند درمان، تحولی چشمگیر در نظام سلامت کشور خواهد بود زیرا از یکسو با حذف دفترچه‌های کاغذی بیمه از برخی سوءاستفاده‌ها جلوگیری خواهد شد و از سوی دیگر با جایگزینی تدریجی کارت‌های الکترونیک هوشمند درمان به جای دفترچه‌های بیمه و تجهیز تمام مراکز طرف قرارداد سازمان تامین اجتماعی به سیستم هوشمند، دسترسی به اطلاعات و سوابق بیماری بیمه‌شدگان برای پزشکان به سهولت امکان‌پذیر می‌شود و هزاران وعده دیگر که با این کارت‌ها به بیمه‌شدگان داده شد.

مسوولان سازمان تامین اجتماعی و در راس آنها وزارت رفاه از اواسط سال 87 در اظهارنظرهای متعدد در جمع خبرنگاران بارها از پیشرفت اجرای این طرح و صدور کارت هوشمند درمان برای تمام بیمه‌شدگان تا پایان همان سال خبر می‌دادند که با گذشت بیش از 2 سال از این وعده نه‌تنها هنوز از صدور کارت‌های هوشمند درمان خبری نیست بلکه به نظر می‌رسد سازمان تامین اجتماعی این طرح را مسکوت نگه داشته است.

زمزمه‌های احتمال متوقف شدن طرح کارت هوشمند سلامت هنگامی ‌به گوش رسید که ذبیحی مدیرعامل پیشین سازمان تامین اجتماعی اواخر سال گذشته در نخستین نشست خبری خود در جمع خبرنگاران پروژه صدور این کارت‌ها را به کلاف سردرگمی تشبیه کرد که هیچ سرنخی به دست مسوولان این سازمان نمی‌دهد.

وی گفته بود: از آنجا که قراردادهای این پروژه با شرکت‌های تابعه شستا که زیرمجموعه سازمان تامین اجتماعی هستند، در طول زمان دائما تغییر کرده نتوانسته‌ایم مقصر اصلی به تاخیر افتادن اجرای این پروژه را مشخص کنیم.

ذبیحی معتقد بود: اگر قرار است کارت سلامت هوشمند داشته باشیم باید در ابتدا زیرساخت‌های آن ایجاد شود که این موضوع نیازمند هزینه و اعتبار است و با سازوکارهای فراهم شده در حال برنامه‌ریزی هستیم تا به صورت ریشه‌ای گام‌های ابتدایی در این راستا برداشته شود.

مدیرعامل سابق سازمان تامین اجتماعی با این توضیحات زمان مشخصی را برای به سرانجام رسیدن پروژه کارت هوشمند درمان به خبرنگاران اعلام نکرد و به این ترتیب ذهن خبرنگاران و بیمه‌شدگان تامین اجتماعی را برای احتمال متوقف شدن صدور کارت هوشمند درمان به دلیل مشکلات و نواقص مذکور، آماده کرد.

اما نکته قابل تامل این است که بسیاری از متولیان نظام سلامت در کشور معتقدند اجرای پروژه کارت هوشمند درمان از ابتدا کارشناسی شده نبوده است و به همین دلیل است که با وجود سپری شدن چند سال از وعده اجرای آن، پروژه مذکور نه‌تنها از پیشرفت مورد انتظار عقب است بلکه به نظر می‌رسد وزارت رفاه و سازمان تامین اجتماعی در نحوه اجرای آن دچار نوعی سردرگمی شده‌ است.

عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس به عنوان یکی از منتقدان اجرای طرح کارت هوشمند درمان با تاکید بر این‌که اجرای این طرح تا زمان فراهم نشدن زیرساخت‌ها و بسترهای مورد نیاز آن امکان‌پذیر نخواهد بود، تصریح می‌کند: تا زمانی که تمام درمانگاه‌ها، بیمارستان‌ها و داروخانه‌های طرف قرارداد با بیمه‌ها به سیستم کارت الکترونیکی ویژه کارت‌های هوشمند درمان مجهز نشوند، حتی اگر این کارت‌ها در سطح وسیع نیز تولید و توزیع شود، کارایی خاصی نخواهند داشت.

شهریاری در حالی طرح صدور کارت هوشمند درمان را غیر کارشناسی می‌داند که معتقد است سازمان‌های بیمه‌گر و بویژه تامین اجتماعی پیش از اجرای پروژه‌هایی همچون کارت هوشمند درمان معضلات و چالش‌های مهمتری که سال‌هاست با آن دست به گریبانند را برطرف کنند.

اجرای طرح پزشک خانواده، پرداخت بدهی به داروخانه‌های طرف قرارداد و برنامه‌ریزی برای کاهش سهم پرداختی بیمه‌شدگان در هزینه‌های درمان، ازجمله مواردی است که به اعتقاد این عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس نیازمند پیگیری‌های جدی‌‌تر سازمان‌های بیمه‌گر درمانی و بویژه تامین اجتماعی است.

حالا 2 سال از زمانی که مسوولان وقت سازمان تامین اجتماعی وعده توزیع کارت‌های هوشمند درمان بین بیمه‌شدگان را داده بودند، می‌گذرد و هنوز هم بیمه‌شدگان با همان دفترچه‌های بیمه کاغذی عهد عتیق به پزشک مراجعه می‌کنند.

این‌که هر از چند گاهی اخبار ضد و نقیضی مبنی بر اجرا شدن و یا اجرا نشدن صدور کارت هوشمند درمان به گوش می‌رسد، این‌که مدیرعاملی از تصمیم جدی برای اجرایی شدن ضربتی جایگزینی کارت‌های هوشمند سلامت به جای دفترچه‌های بیمه خبر می‌دهد و چندی بعد با برکناری آن، مدیر دیگری کل پروژه را با هزارو یک ایراد و اشکال وارده زیر سوال می‌برد و اجرای آن را از اصل غیر منطقی می‌داند؛ همه اینها اتفاق ناخوشایندی است که طی 2 سال اخیر بر سرنوشت کارت‌های هوشمند درمان بیمه‌شدگان سایه انداخته بود و از همه بدتر این‌که با وجود سپری شدن زمان نه چندان کوتاهی از وعده‌های مسوولان هنوز هم اجرایی شدن یا نشدن کارت‌های هوشمند درمان نه فقط برای آنها بلکه برای بیمه‌شدگان نیز در هاله‌ای از ابهام قرار دارد.

در این مدت هیچ یک از مسوولان در حوزه وزارت رفاه یا سازمان تامین اجتماعی حتی برای یک بار از میزان بودجه‌ای که تاکنون برای به اصطلاح مطالعات کارشناسی و اجرای آزمایشی این پروژه در استان مرکزی هزینه شده است، سخنی به میان نیاورده‌اند.

اجرای پروژه کارت‌های هوشمند سلامت در کشورمان در حالی همچنان در ابهام قرار دارد که بسیاری از منتقدان معتقدند با چالش‌هایی که نظام سلامت کشور در شرایط فعلی با آن دست به گریبان است نمی‌توان چندان به آینده این طرح امیدوار بود و شاید به همین دلیل است که عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس نیز به سرانجام رسیدن کارت‌های هوشمند درمان در کشور را حداقل تا 10سال آینده بعید می‌داند. حال باید منتظر بود و دید روی کار آمدن مدیرعامل سازمان تامین اجتماعی که چندی پیش رخ داد چه تغییری در آینده این طرح بوجود خواهد آورد و آیا مدیرعامل جدید سازمان تامین اجتماعی دغدغه‌ای برای به سرانجام رساندن پروژه کارت‌های هوشمند درمان خواهد داشت یا خیر؟

پوران محمدی / گروه جامعه