بازارچه‌ های رشت در معرض تخریب

به گزارش مهر در رشت ، بازار و بازارچه به منزله مرکز مهم اقتصادی شهر در کنار عناصر دیگری چون مساجد جامع ، امامزاده ، مدارس ، کاخ ها یا مقر حکومتی و دروازه شهر در مرکز شهر یا ارتباط دهنده دروازه شهر با مرکز شهری از اعتبـار خاصی برخوردار است از اینرو می تواند از اولویتهای مهم احیاء و زنده سازی بافت تاریخی شهرها باشد.

تغییر کاربری بازار ، ساخت پاساژهای جدید به سبک غربی صدمه زیادی به بازارسنتی زده است کـه در برخـی موارد بازار تعطیل یا از اعتبار افتاده است.

یک کارشناس مسائل شهرسازی و معماری در این خصوص گفت: بازار بصورت همزمان یک محور مهم ارتباطی، اقتـصادی و فرهنگی شهر است و نقش و منزلت بسیار مهمی در حیات اجتماعی شهر دارد و به همین جهت اسـت کـه در مواقـع حساس بـازار تاثیر مهمی بر روند رویدادهای اجتمـاعی و سیاسـی دارد.

محمد فلاحی افزود: از ویژگی های مهم بازارچه ها و بازارهای ایران سبک معماری و نوع ساخت آن است که از نظر چشم انـداز جغرافیایی نیز قابل توجه است.همچنین بـازار را می توان بعنـوان محـور اصلی و ستون فقرات شهر نام برد که در پیوستگی بافت و وحدت سیمای شهرنقش ویژه ایفا می کند.

با این حال به نظر می رسد هر روز که می گذرد بافت تاریخی بازارچه های سنتی رشت که یکی از بافت های با ارزش شهری کشور است، بیشتر در معرض تخریب قرار می گیرد.

شهر رشت مانند دیگر شهرهای تاریخی کشور، دارای پیشینه و الگوی سنتی در ساختار فضای شهریست اما متاسفانه توسعه سالهای اخیر بافت این شهر را تحت تاثیر قرار داده است.

محمدرضا قاسمی رئیس شورای شهر رشت در این زمینه گفت: احیای بافت بازارچه های سنتی از دغدغه های مهم شهرداری و شورای رشت است. بازسازی و نوسازی بافت سنتی بازارچه ها، علاوه بر احیای ساختار سنتی شهر، جاذبه های توریستی رشت را افزایش خواهد داد.بازارچه‌ های سنتی شهر رشت از قبیل پیرسرا، سرخبنده، ساغریسازان و سایر بازارچه ها در معرض نابودی هستند در حالیکه مردم به این بازارچه‌ های سنتی نیاز دارند.

وی احیای بازارچه‌های سنتی شهر را مهم دانست و بر لزوم ایجاد بازارچه‌ های سنتی در محله‌ های قدیمی این شهر تاکید کرد.

بازارچه‌ های سنتی رشت باید احیا شود

قاسمی بازار سنتی رشت را شامل میدان بزرگ، میدان کوچک، چهارسوق ‌ها و کاروانسراها دانست و افزود: در بازار سنتی اساس مبتنی بر روابط صادقانه ناشی از وابستگی های شخصی، تجاری و سیاسی است که حل مشکلات، خصوصی و با رضایت طرفین انجام می شود و در بازار مدرن روابط غیرشخصی و بر اساس اتکا به نظام بازار است که زمینه شایسته سالاری را فراهم می آورد.

 به هر حال اطلاعات موجود درباره پیدایش نخستین مکانهای زیستی که دارای اقتصاد کشاورزی، دامداری و مکانهای که علاوه بر آن دارای اقتصادی مبتنی بر تولید صنایع دستی و کارگاهی بوده اند هنوز راه به جایی نبرده است که بتوان نظری صریح در مورد پیدایش نخستین بازارها در ایران بیان کرد.

به یقین بحث مازاد تولید کشاورزی که به عنوان نخستین هسته تولد شهرها و روابط آن محسوب می شود را نیز می توان در راستای تشکیل بازارهای ایران در عهد باستان دخیل دانست.

خرید از بازار رشت اگرچه با مشکلات عبوری روبروست اما در نوع خود از دیدنی های استان گیلان به شمار می رود، گردشگر وقتی به بازار رشت وارد می شود به دنبال خرید سوغات یا کالای مورد نظر در میان تنوعی از رنگهای زیبای محصولات کشاورزی، انواع ماهی و... ساعتها به جست وجو می پردازد و در کنار آن از کاروانسراهای قدیمی رشت و طاقی های بزرگ و کوچک آن دیدن می کند.

لزوم توجه به میراث فرهنگی بازار بزرگ رشت

آنچه که در این بین از اهمیت فوق العاده ای برخوردار است لزوم توجه به میراث فرهنگی بازار بزرگ رشت است، بازاری که از دیرباز محل داد و ستد کالاها میان ایرانیان و اروپائیان بوده است، بی تردید نقش بازار در رونق گردشگران استان گیلان بسیار پراهمیت است و نمی توان به سادگی از آن گذشت.

پس اگر بتوانیم با تهیه نقشه هر محدوده از بازار رشت کاربری های توریستی و فرهنگی آن را مشخص کنیم با یک تیر دو نشان زده ایم، اول اینکه فروشندگان کالاهای خود را به فروش می رسانند و هم اینکه توانستیم علاوه بر فروش محصولات محلی، میراث فرهنگی بازار را به گردشگران معرفی کنیم.

 با ابن وجود نقشه سراها و طاقی های بازار می تواند در نوع خود یک ایده نوین برای دستیابی به یک هدف بزرگ باشد، هدفی که شاید گردشگری گیلان را با تحولی عظیم در عرصه اقتصاد منطقه رو به رو سازد.

«فرهنگ» جاذبه اصلی گردشگری است، بدون در نظر گرفتن فرهنگ که تفاوتها را ایجاد می کند تمام نقاط دنیا شبیه هم به نظر می رسند در پایان سفر اگر در ما احساسی جدید یا متفاوت ایجاد و فایده ای حاصل نشود، چه انگیزه ای برای هر یک از ما وجود خواهد داشت که از جایی دیدن کنیم که آن را آزادانه انتخاب کرده ایم؟

اگر تفاوتی در مقصدها وجود نداشته باشد، یک سفر را به ندرت می توان سفری مطلوب تر از دیگری تلقی کرد، آنگاه صنعت گردشگری در چه وضعیتی خواهد بود؟ بنابراین تمام نقاط دنیا بدون داشتن میراث فرهنگی مختلف اندک چیزی برای ارائه خواهند داشت که مسافران را به منظور گردشگری جذب کند.

بطور کلی آنچه که یک گردشگر از یک جاذبه انتظار دارد، ویژگی متفاوت بودن آن است، متفاوت از آنچیزی است که زندگی روزانه او را تشکیل می دهد. تنوع رنگها در بازار بزرگ شهر رشت و سبک چیدن محصولات برای عرضه به خریداران و همچنین ساختار کالبدی کهن بازار همگی دنیای تضاد را در ذهن گردشگر متجلی می سازد و گردشگر را با این باور آشنا می کند که نیازش را در این مکان احساس کند.

آبادانی شهر رشت، از زمان شاه عباس صفوی که در آن زمان، به صورت قصبه بوده شروع شد و در زمان قاجار، به دلیل توسعه اقتصادی ایران و روسیه، گسترش پیدا کرده و نام قدیمی محلات شهر رشت که بیشتر بیانگر پیشه ساکنان آن است، در سفرنامه ها نیز آمده و جز دو سه مورد از آنها بقیه به همان نامهای قدیمی خود مشهور و معروف هستند.

ساغریسازان، رودبارتان، خمیران زاهدان، دباغیان، کوزه گران، خمیران چهل تن، چله خانه، چمارسرا، استاد سرا، پاسکیاب، سرخبنده، آتشگاه بیستون، صیقلان، زرجوب، کیاب، سبزه میدان، دو برادران (چهار برادران) از جمله محلات قدیمی شهر رشت محسوب می شوند.

این بافت های قدیمی، ضمن آنکه جزئی از میراث فرهنگی است و آثار و بقایا و سنن و آداب و رسوم دوران قدیم را تداعی می کند، می تواند از معضلات قابل توجه در بافت شهری این شهر نیز محسوب شود و در این میان توجه به بازار رشت نیز به عنوان ویترین صنایع استان مهم است.

هم اکنون شهر رشت با 136 کیلومتر مربع مساحت، بیش از 513 هزار نفر جمعیت دارد.