سعدی فرزند حوزه علمیه بود

القاب گوناگون سعدی همگی نمایانگر بخشی از وجوه چندشخصیتی این شاعر و اندیشمند اخلاق‌گرا و توانمند است. در همین رابطه دکتر ضیاء موحد، شاعر و فیلسوف در گفتگو با «جام‌جم» معتقد است القاب سعدی هرکدام می‌تواند دستمایه‌ای برای بررسی آثار او باشد.

ضیاء موحد می‌گوید: جدای از القابی که اشاره شد سعدی را افصح‌المتکلمین هم می‌دانند و این به واسطه فصاحت فوق‌العاده کلام او به ویژه در نثر بوده است.

او با اشاره به لقب شیخ اجل ادامه می‌دهد: اجل که ریشه‌اش در جلیل بودن است یک صفت تفضیلی است که به دلیل مقام و اعتبار بالای سعدی به او اطلاق شده است و شیخ هم احتمال دارد یکی از عناوین خانقاهی باشد؛ همان طور که در طبقات الصوفیه هم سعدی جایگاه بالایی دارد.

ضیاء موحد که خود یکی از سعدی‌پژوهان برجسته کشور است، درباره عنوان «استاد سخن» هم می‌گوید: قدرتی که سعدی در حوزه زبان فارسی هم در قصیده، هم در غزل، هم در مثنوی و هم در نثر به نمایش در می‌آورد، اگر نگوییم بی‌نظیر به واقع کم‌نظیر است.

او ادامه می‌دهد: نوعی شعر وجود دارد که امروز به آن «گفتاری» می‌گویند ؛ سعدی گاهی تصاویر دیداری را حذف می‌کند و شعری می‌آفریند که در آن مخاطب با یک تصویر شنیداری صرف روبه رو می‌شود که این نوع آثار او هم به صورت نثر نوشته شده‌اند و هم به صورت نظم، هم در غزلیات یافت می‌شوند و هم در گلستان و بوستان.

از سوی دیگر دکتر منوچهر اکبری، رئیس دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران لقب اصلی سعدی را مصلح‌الدین عنوان می‌کند و به « جام‌جم » می‌گوید: تفاوت سعدی با برخی بزرگان چون حافظ و عطار و... این است که او پرورش‌یافته حوزه‌های علمیه قدیم بود که در آن روزگار به آن نظامیه می‌گفتند، در حالی که اکثر عرفای ما در خانقاه‌ها و اماکن متعلق به صوفیان درس آموخته بودند.

دکتر اکبری یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های سعدی را مسلط بودن به زبان و ادبیات عربی می‌داند و ادامه می‌دهد: انتخاب نثر مسجع توسط او کاملا آگاهانه و به دلیل آشنایی او با زبان عربی است و تحت تاثیر موسیقی و آهنگی است که متون دینی ما داشته‌اند و او در واقع ظرفیت‌های ناشناخته زبان را کشف و از آن استفاده می‌کند.

رئیس دانشکده ادبیات دانشگاه تهران می‌افزاید: سعدی شاید در نگاه سطحی و از نظر کمیت شاعر و نویسنده‌ای متوسط باشد اما بزرگترین هنر سعدی این است که تا زمانی که شعرش را آنقدر چکش کاری نمی‌کرد و پخته نمی‌شد، آن را منتشر نمی‌کرد او تاکید می‌کند: سعدی در کنار همه این موارد و القاب یک توریست و جامعه‌شناس بزرگ است و با سفرهای مختلفی که به شهرها و کشورهای مختلف داشته با نگاهی نو و متفاوت حکایت‌های آموزنده و فراوانی را با ایجاز کامل روایت کرده است ، به گونه‌ای که گاه موضوعی که ما شاید در 12 صفحه نتوانیم بگوییم را او در 12 سطر خلاصه کرده است بی‌آن که چیزی از جان کلام کم شود.

اما اسماعیل امینی شاعر و استاد دانشگاه که بتازگی پژوهش او با عنوان لبخند سعدی منتشر شده است سعدی را شاعر و اندیشمندی معرفی می‌کند که آثارش در زمینه طنز نیز بسیار فاخر و ارزشمند است.

اسماعیل امینی می‌گوید: ردپای طنازی و شوخی را می‌توان در تمام آثار سعدی و حتی غزل هایش جستجو کرد و او با اصطلاحات عرفانی و رابطه عاشق و معشوق هم شوخی می‌کند. او غزل‌های سعدی را دارای طنزی فاخر می‌داند و می‌گوید: طنزی که سعدی استفاده می‌کند به اصطلاح اصل جنس است.

امینی تاکید می‌کند: سعدی بارها و بارها به ویژه در نثر با رویکرد طنز پادشاهان و قدرتمندان را به انتقاد می‌گیرد که همین موضوع او را نسبت به دیگر شاعران هم‌سطحش متمایز می‌سازد.

مرکز سعدی‌شناسی همه ساله برای بزرگداشت سعدی و توجه ویژه به یکی از آثار او عنوانی را انتخاب می‌کند و امسال بوستان را برای این منظور برگزیده است. به همین دلیل، امروز ساعت 9 صبح در تالار حافظ شهر شیراز سخنرانی‌های علمی درباره «بوستان» سعدی انجام می‌شود.

به گزارش خبرنگار ما در نشست‌های علمی، احمد سمیعی، غلامحسین ابراهیمی دینانی، اصغر دادبه، سیروس شمیسا، علی‌اشرف صادقی و ابراهیم قیصری سخنرانی می‌کنند. به گفته کمالی سروستانی که رئیس مرکز سعدی‌شناسی است گلباران آرامگاه سعدی، بازدید رایگان از آرامگاه، مسابقه حکایت‌خوانی و شب شعر از دیگر برنامه‌های امسال بزرگداشت سعدی در شیراز است.

مدیر مرکز سعدی‌شناسی درباره طرح تدوین «دانشنامه سعدی» هم گفت: تاکنون موفق شده‌ایم بر اساس مطالعات انجام‌شده و نیز کلیات سعدی، مدخل‌های اولیه دانشنامه را برگزینیم. رایزنی‌های اولیه با اعضای هیأت‌علمی این دانشنامه صورت گرفته است و تدوین مقاله‌ها از امسال شروع می‌شود.

از سوی دیگر و به همت شهرکتاب تهران همزمان با روز بزرگداشت این شاعر کشورمان سلسله‌ درس‌گفتارهایی درباره سعدی در شهرکتاب تهران آغاز می‌شود و به مدت یک‌ سال ‌و نیم به صورت هفتگی ادامه خواهد یافت.