امور تربیتی در انتظار تحول بنیادین

اما این بازسازی و تعریف مجدد مسوولیت‌ها با چالش‌هایی روبه‌روست که عبور از آن، ابزارهای خاصی می‌طلبد.

پیشینه پرفراز و فرود نهاد امور تربیتی در مدارس نشان می‌دهد که این مربیان در سال‌های نخست انقلاب با هدف طاغوت‌زدایی از مدارس، مقابله با گروه‌های ملحد و مخالف نظام و انتقال ارزش‌های انقلاب به دانش‌آموزان وارد کلاس‌های درس شدند.

این مربیان معمولا به طیف سنی زیر 25 سال تعلق داشتند و فضای فکری و اعتقادی‌شان برگرفته از شرایط سیاسی انقلابی 30 سال قبل بود، شرایط آن دوران، الگوهای رفتاری و اعتقادی مربیان را سازش‌ناپذیری با دشمنان انقلاب، ساده‌زیستی، وقف روح و جان برای ارتقای آگاهی دانش‌آموزان نسبت به ارزش‌ها و ... بود.

در دهه 60 براحتی مربیان امور تربیتی در مدارس به خاطر همین ظاهر ساده و التزام عمیق آنها به ارزش‌های اسلامی و انقلابی قابل شناسایی بودند.

حتی در دوران دفاع مقدس مربیان امور تربیتی از جمله نیروهای اعزامی از سوی وزارت آموزش و پرورش به خط مقدم جبهه بوده و در تشویق دانش‌آموزان دوران راهنمایی و متوسطه برای حضور در جبهه‌ها و دفاع از ارزش‌های انقلاب نقش بسزایی داشتند.

پیشینه حضور این مربیان در نظام آموزش نشان می‌دهد که با پایان جنگ و آغاز دوران سیاسی جدید، تعریف مجدد مسوولیت‌ها و ساختارها در این نهاد، ضروری به نظر رسید؛ در حالی که این امر با کندی صورت گرفت و حتی تقلیل جایگاه این مربیان در مدارس به تشکیل گروه‌های سرود و چسباندن اطلاعیه‌ها و تزیین کلاس‌ها و ... نشان‌دهنده نبود مهارت و تخصص در میان مربیان امور تربیتی بود که برای ماندن و بقا در نظام آموزش، این نهاد باید بازسازی می‌شد.

در دوره حاکمیت اصلا‌ح طلبان، نگاه جدیدی در مسوولان آموزشی شکل گرفت که از حذف تدریجی این نهاد سخن می‌گفت و سرانجام نیز چنین شد. با پیروزی محمود احمدی نژاد در انتخابات ریاست جمهوری سال 1384. بار دیگر توجه به احیای معاونت پرورشی و امور تربیتی قوت گرفت. اگرچه کسانی مانند محمود فرشیدی اولین وزیر آموزش و پرورش دولت نهم معتقد بودند باید بار تربیت دانش‌آموزان به جای امور تربیتی بر دوش تمام معلمان توزیع شود و حضور نهادی مستقل به عنوان پرورش و به دور از آموزش، بی‌فایده خواهد بود .

البته شیوه‌های سختگیرانه برخی مربیان تربیتی با دانش‌آموزان و وجود مقررات خشک آموزشی و تاکید بیش از اندازه بر ظاهر دانش‌آموزان در انزوای این نهاد و عدم ارتباط مدرسه با این مربیان بی‌تاثیر نبود.

اما امروز به نظر می‌رسد، تغییر شرایط اجتماعی و سیاسی از یک سو و وجود چالش‌های جدیدی مانند هجمه‌های فرهنگی نو مسوولان آموزشی را واداشته تا با بازتعریف و بازیابی این نهاد و احیای مجدد آن پس از چند سال در پی طرحی نو باشند؛ طرحی که مشروعیت و محبوبیت و مطلوبیت امور تربیتی در بین دانش‌آموزان را شرط اول هر اقدام تربیتی می‌داند.

این روزها مربی تربیتی می‌داند که برای تربیت باید مقبول باشد، باید تخصص داشته باشد و با سیاست‌های مدیر مدرسه همسو حرکت کند، درباره قضاوت نسبت به عملکرد موج جدید مربیان امور تربیتی هنوز به زمان و بودجه نیاز است، بویژه این که بخش پرورشی هنوز با تنگنای بودجه روبه‌روست.

اما به نظر می‌رسد مربی امور تربیتی و در سطحی وسیع‌تر، معاون پرورشی برای احراز هویت نیاز به برنامه کاری و راهبردهای از پیش تعیین شده دارد.