از صفحات گرامافون تا سی‌دی‌های رایانه‌ای

صفحه گرامافون می‌تواند نسخه‌ای از امواج صوتی را به کمک یک قلم سوزنی و به صورت مجموعه‌ای از نوسانات در یک شیار سینوسی که در سطح آن ایجاد شده است، در خود ثبت و ذخیره کند. وقتی صفحه در داخل دستگاه قرار می‌گیرد تا صدای آن نواخته شود، سوزن دستگاه در واکنش به نوسانات ثبت شده روی صفحه واکنش نشان داده و حرکت آن در این شیار سینوسی امواج ثبت شده را به امواج صوتی تبدیل می‌کند. اگرچه در سال 1857 میلادی مطالعات زیادی درباره چگونگی عملکرد دستگاهی برای پخش موسیقی انجام شده بود؛ اما سرانجام در سال 1877 توماس ادیسون، مخترع آمریکایی توانست اختراع گرامافون را به نام خود به ثبت برساند. نخستین صفحه‌های گرامافون که توسط این دانشمند طراحی و ساخته شد، ورقه‌های نازک حلبی بود که از طریق یک سوزن در حال ارتعاش برجستگی‌های دندانه‌ای روی آن حک شده بود. این ورقه در هنگام ثبت امواج صوتی به دور استوانه‌ای پیچیده‌ می‌شد تا این‌که در سال 1887 امیل برستیرتراسا با ایجاد تغییراتی در شکل ظاهری صفحات گرامافون آنها را به صفحات گرد مسطحی که اصوات به صورت مارپیچی در سطح آن به ثبت می‌رسید، تبدیل کرد. علاوه بر این، یک نسخه نگاتیو از صفحه اصلی تهیه شد که از آن به عنوان الگوی اولیه برای تهیه نسخه‌های دیگر از صفحه اصلی استفاده می‌شد.

در اوایل قرن بیستم میلادی، روش‌های تکثیر صفحات گرامافون بتدریج تغییر پیدا کرد و در سال 1915 میلادی صفحاتی که مدت زمان پخش موسیقی در هر طرف آنها تنها 5/4 دقیقه بود به عنوان صفحات استاندارد برای دستگاه‌های گرامافون معرفی شد. اما از آنجا که شدت صدای موسیقی پخش شده از طریق گرامافون یکنواخت و ثابت بود در دهه 1930 میلادی بلندگوی الکتریکی مناسبی برای آن در نظر گرفته شد که می‌توانست شدت صدای موسیقی پخش شده را تقویت کند. تا دهه 1980 میلادی گرامافون تنها دستگاه خانگی پخش موسیقی بود تا این که بتدریج نوار کاست و سی‌دی‌های رایانه‌ای جایگزین صفحات گرامافون شده و تحول عظیمی را در این عرصه به راه انداختند.

حمیده حسینی