غربی‌ها اعتمادسازی کنند

قرار بود هیاتی پارلمانی از اتحادیه اروپا راهی ایران شود، اما این سفر به دلایلی چون فشارهای رسانه‌ای و مخالفت مقامات غربی به زمان دیگری موکول شد. این چه نوع فشارهایی بود که باعث لغو سفر شد؟

این سفر لغو نشده، بلکه باید زمانش تنظیم و میان دو طرف قطعی شود. ما فکر می‌کنیم دیپلماسی پارلمانی نقش و جایگاه بسیار برجسته‌ای دارد و نمایندگان مجالس کشورها نمایندگان مردم هستند و می‌توانند در ایجاد ارتباط و استفاده از ظرفیت‌های متقابل نقش برجسته و موثری داشته باشند. پارلمان اروپا برای خودش جایگاه ویژه‌ای در اتحادیه اروپا ایجاد کرده و ما فکر می‌کنیم ارتباط مجلس شورای اسلامی ‌با پارلمان اتحادیه اروپا درجای خودش می‌تواند خیلی مفید باشد. بنابر مذاکرات و رفت‌ و آمدهایی که در این مدت شده بود، اعضای پارلمان اروپا علاقه‌مند بودند سفری به ایران داشته باشند، که این دعوت با میزبانی مجلس شورای اسلامی‌ پیگیری شد، اما در مورد زمان این سفر توافق قطعی انجام نگرفت و زمان آن دو سه بار تغییر کرد.

این‌که در شرایط خاصی بعضی کشورها مثل آمریکا با فشارهای سیاسی یا فضاسازی‌های رسانه‌ای تلاش دارند در برخی مسائل مربوط به کشور ما دخالت یا اغراض خاصی را تحمیل کنند، رویکرد مناسبی نیست. در این ارتباط نیز تعدادی از نمایندگان مجلس آمریکا، نامه‌ای برای این هیات پارلمانی نوشتند و سعی کردند به آنها فشار بیاورند که راهی ایران نشوند.

یعنی آن‌طور که رسانه‌های خارجی می‌گویند سفر به طور یکطرفه از سوی ایران لغو نشده است؟

چون نمی‌خواهیم روابط خوب پارلمانی ما با اتحادیه اروپاتحت‌تاثیر این مسائل قرار بگیرد یا تحت فشارهای سیاسی مسیری که برای همکاری با هم اتخاذ کرده‌ایم محدود شود به پارلمان اتحادیه اروپا اطلاع دادیم که درباره زمان سفر در آینده و خارج از این فضا‌ها و فشارها برنامه‌ریزی ‌کنیم. علی‌رغم فشارهای زیادی که به این هیات پارلمانی آورده بودند آنها فکر می‌کردند انجام این سفر مناسب خواهد بود و فشارها را تحمل می‌کنند، ولی آن بهره‌برداری حداکثری که مورد نظر ما بود، انجام نمی‌شد.

وزیر امورخارجه در مصاحبه‌ای که با روزنامه جام‌جم داشت تاکید کرد ما در قبال اتحادیه اروپا، سیاست انتقادی و همکاری را انتخاب کرده‌ایم و اگر اروپا آماده باشد که سیاست‌های جدیدی را در قبال ایران طراحی کند، ما هم آماده هستیم که به آنها کمک کنیم. در این طراحی سیاست‌های جدید، دقیقا نقطه نظر ایران چیست و به دنبال چه نوع رویکردی از سوی اروپاست؟

اولین مساله این است که اروپا باید یک نگاه واقع‌بینانه به کشور ما داشته باشد و ظرفیت‌های فراوانی که در ایران وجود دارد را بخوبی درک کند. اگر قرار باشد اروپا به جای نگاه واقع‌بینانه، یک تصویر نادرست از نظام جمهوری اسلامی‌داشته باشد و براساس این تصویر اشتباه، برنامه‌ریزی کند به نتیجه نمی‌رسد. اروپا باید دیدش را صحیح کند و رفتارش را نسبت به ایران و همه کشورهای مستقل دنیا جدای از بی‌عدالتی، رفتارهای دوگانه و تبعیض‌آمیز ‌ترسیم کند.

ما برای این‌که رویکرد کشورهای مختلف را برای خودمان تحلیل کنیم، مصداق‌هایش را بررسی می‌کنیم، به عنوان مثال چرا باید اروپا حق فعالیت صلح‌آمیز هسته‌ای ما را به رسمیت نشناسد؟ چرا اتحادیه اروپا و کشورهای اروپایی رفتارشان دوگانه است؟

آنها چرا وقتی صحبت از حقوق بشر می‌کنند به داخل جامعه خود توجهی ندارند و مردم را سرکوب و از حقوقشان محروم می‌کنند؟ اروپایی‌ها فقط نگاه به بیرون دارند و براساس نظرات خود مسائلی را که ممکن است براساس عرف یا فرهنگ و مذاهب کشورها طراحی شود و حقوق کشورها برمبنای آن تعریف شده باشد، خلاف قلمداد می‌کنند.چنین رفتاری به شعور یک ملت بزرگ برمی‌خورد و این مساله را قبول نمی‌کند.

شما ببینید اقداماتی که اکنون در اروپا روی می‌دهد همگی ناقض حرف‌ها و شعارهایی است که آنها می‌دهند. اروپایی‌ها یکسری واژه‌هایی را تعریف کرده و از آن استفاده ابزاری می‌کنند. آنها هرجا که نیاز داشته باشند دیگر کشورهای مستقل را که نمی‌خواهند به آنها باج بدهند با این ابزار‌ها تحت فشار قرار می‌دهند، اما در کشورهای اروپایی رفتار و عملکرد خود را نادیده می‌گیرند.

اگر می‌گویم اروپا باید رویکردش را تغییر دهد، منظورم این است که باید واقع‌بین باشد و واژه‌های جعلی را کنار بگذارد و تعریف مجددی از نوع رفتار و دیدگاهش به کشورهای مستقل داشته باشد.

این‌که آنها حقایق را وارونه جلوه می‌دهند یا سعی می‌کنند فقط برای فشار آوردن به کشورهای دیگر بعضی از موضوعات را مهم جلوه دهند، تماما در روابط تاثیر منفی می‌گذارد.

ما معتقدیم غربی‌ها و بخصوص اروپایی‌ها باید رفتارخودشان را تغییر دهند و اعتماد از دست رفته را دوباره احیا کنند و بکوشند واقع‌بینانه و محترمانه با حقوق کشورهای دیگر برخورد کنند.

چندی پیش آقای جلیلی، دبیر شورای عالی امنیت ملی سفری به ژاپن داشت. بسیاری از تحلیل‌ها این‌طور تعبیر شد که ایران فراتر از همکاری‌های هسته‌ای با روسیه و چین به دنبال طرح همکاری‌های هسته‌ای با ژاپن است. آیا ما درحال عبور از روسیه و چین هستیم و شریک تازه‌ای را در بحث هسته‌ای جستجو می‌کنیم؟

اولا سفر آقای جلیلی به ژاپن اصلا بحث هسته‌ای نبود و این‌طور نبود که محور سفر ایشان هسته‌ای فرض شود و پس از آن هم تحلیل‌هایی در این ارتباط مطرح شود.

رابطه ایران با کشورهای بزرگ، مهم و با ظرفیت بالا حتما در حال پیشرفت است. در سیاست خارجی معتقدیم باید از همه ظرفیت‌ها استفاده کرد. غیر از یکی دو کشوری که در سیاست خارجی با آنها ارتباط نداریم یعنی رژیم اشغالگر قدس- که آن را به رسمیت نمی‌شناسیم و نامشروع می‌دانیم و آمریکا که با آن هم روابط سیاسی نداریم با بقیه کشور‌ها ارتباط داریم و با آنها کار می‌کنیم. فعالیت‌ها و همکاری‌های ما می‌تواند، متناسب با ظرفیت‌ها افزایش پیدا کند. روسیه، چین، ژاپن و اتحادیه اروپا یا بعضی کشورهای دیگر در آمریکای لاتین ظرفیت‌های جداگانه و متفاوتی دارند. در آسیای مرکزی کشورهایی وجود دارند که زمینه و فرصت برای افزایش همکاری‌ها با آنها بسیار فراهم است. هیچ‌کدام از این روابط دیگری را نفی نمی‌کند. ارتباط و توسعه همکاری‌های ایران با ژاپن نفی‌کننده رابطه تهران با روسیه و چین نیست آن هم وقتی ما یک روابط راهبردی را تعریف می‌کنیم. ایران برنامه‌های بسیار متنوعی در همکاری با روسیه و چین دارد و فکر می‌کنیم روابط خوبی که با ژاپن وجود دارد بشدت قابل افزایش است.

بحث خطوط مرزی بتازگی میان ایران و عراق با موضوع میدان نفتی فکه مطرح شد. این اختلاف مرزی میان ایران و عراق از کجا نشات می‌گیرد؟ ایران و عراق می‌خواهند این اختلافات مرزی خودشان را چگونه و کجا حل کنند؟

ما با عراق اختلاف مرزی نداریم. همین بحثی که به آن دامن زده می‌شود یک تفکر ضدروابط خوب در منطقه است.

فکر می‌کنیم بعضی کشورها که‌ امنیت منطقه، منافع آنها را از میان می‌برد دنبال طراحی‌های مختلف و جنجال‌سازی خبری هستند و تصور می‌کنند منافع آنها زمانی تامین می‌شود که کشورهای اسلامی‌ با هم مشکل داشته باشند، درگیری پیدا کنند و در منطقه تنش وجود داشته باشد. فکر می‌کنم ریشه مسائلی که بهانه‌اش بحث چاه نفتی فکه بود و بتازگی در رسانه‌ها خبری شد و روی آن فضاسازی گسترده‌ای انجام گرفت به آخرین وضعیت سیاسی داخل عراق برمی‌گردد. در حال حاضر بحث انتخابات عراق در پیش‌رو است. این انتخابات بسیار مهم و سرنوشت‌ساز است و روند مردم‌سالاری را در داخل عراق تثبیت می‌کند. بنابراین جناح‌های مختلفی که با هم رقابت دارند در حساس‌ترین شرایط سیاسی در حال فعالیت هستند و بعضی از جریانات سیاسی که ممکن است وابستگی به بعثی‌ها داشته باشند یا از خود بعثی‌ها باشند و یا از تفکراتی باشند که رویه مردم‌سالاری در عراق را کاملا در جهت مخالف منافع خود می‌دانند، تلاش دارند به شکل‌های مختلف روی نتیجه انتخابات تاثیر بگذارند و بحث‌هایی را مطرح می‌کنند که به شکل جعلی اختلاف میان جمهوری اسلامی ‌ایران و دولت عراق را تداعی کند. اگر آنها بتوانند این تصویر غیرواقعی را به مردم تحمیل کنند معنایش این است که باید بین جمهوری اسلامی ‌ایران و حاکمیت دولت عراق این اختلافات دامن زده شود و آنان از دامن زدن به این اختلافات استفاده کنند تا رای بیشتری برای این انتخابات جمع کنند.

آنچه درحال حاضر اتفاق می‌افتد یک رویکرد متاثر از تحولات داخلی عراق بخصوص انتخابات است ولی آن چیزی که درعمل موجود است این که ما اعلام کرده‌ایم به خاطر جنگ تحمیلی 8 ساله صدام و وقوع حوادث طبیعی، نقطه‌گذاری مرزی و میله‌گذاری‌هایی که باید انجام بگیرد احتیاج به تشکیل کمیته و اقدام جدی، فنی و کارشناسی دارد و برای این‌که هیچ سوءتفاهمی ‌پیش نیاید، برای تعیین حدود مرزی، قرارداد 1975 که مصوب و درسازمان ملل تصویب شده و بین ایران و عراق حاکم است تنها ملاک برطرف کردن سوءتفاهمات نقاط مرزی عنوان نمودیم.

این قرارداد پیش‌بینی این وضعیت را کرده است و در آن پیش‌بینی شده است که هر زمان چنین اختلاف نظری یا سوءتفاهمی‌ سر نقاط مرزی به وجود بیاید، کمیته مربوط از نیروهای فنی و کارشناسی باید تشکیل شوند و بحث میله‌گذاری را دنبال کنند.

بحث حضور خانواده بن لادن در ایران دقیقا برای افکار عمومی‌ روشن نشد. چرا پیش از این‌که برخی از رسانه‌ها این موضوع را طرح کنند این حضور از سوی دستگاه سیاست خارجی مطرح نشد و آیا حضور این افراد نمی‌تواند بهانه‌ای به دست دیگران بدهد به نحوی که اظهار شود ایران از القاعده حمایت می‌کند؟

در اثر ناامنیها در مرزهای شرقی گاهی اوقات نیز ممکن است اتفاقات دیگری روی دهد که یک نمونه موضوع فردی است که عربستان سعودی اعلام می‌کند دختر بن لادن است. هنوز این خانم جوانی را که سفارت عربستان ادعا کرده است دختر بن‌لادن است و می‌خواهد برایش برگه عبور بگیرد را نتوانستیم احراز هویت کنیم. چیزی که سفارت عربستان به وزارت امورخارجه منعکس کرده این بود که این فرد از مرزهای شرقی ایران به صورت غیرقانونی وارد کشور شده و مدارک سفر همراهش ندارد و درخواست برگه عبور کرده است.

منتها این موضوع باید رویه قانونی‌اش را طی کند.

برای این مساله اداره اتباع بیگانه از سفارت عربستان درخواست کرد این فرد را رویت کنند و معلوم شود که این فرد همان کسی است که با این مشخصات ادعا می‌کنند. از آن به بعد چون سفارت عربستان همراهی و کمک نکرد و حاضر نشد آن فرد را به رویت مقامات ایرانی برساند، مساله همان‌طور باقی ماند.

آن چیزی که برای ما ملاک است این که مقامات مرزی ما ورود و خروج افراد را چه در مرزهای هوایی، چه زمینی و چه دریایی اگر به صورت قانونی انجام شود ثبت می‌کنند. ما در هیچ‌کدام از مدارک و اسنادمان چنین اطلاعات ثبت شده‌ای نداریم.

روابط مصر با ایران با سفر لاریجانی، رئیس مجلس شورای اسلامی ‌به این کشور و دیدار با حسنی مبارک به سطح جدیدی وارد شد و تحول جدیدی در روابط ایران و مصر بود. با توجه به این موضوع به نظر شما موانع برقراری روابط با مصر کدامند؟

مسوولان رده بالای کشور ما همیشه بر وحدت جهان اسلام تاکید کرده‌اند. از امام راحل تا رهبر معظم انقلاب و روسای جمهور مختلف همه اذعان دارند که منافع جهان اسلام در همکاری و همگرایی هر چه بیشتر کشورهاست و می‌دانیم که خیلی از کشورهای بیرون از منطقه ما، آنهایی که منافع جهان اسلام را در جهت منفعت خودشان نمی‌دانند مخالف این همگرایی هستند.

ما در همه سطوح آمادگی داریم برای این‌که این وحدت شکل عملی به خودش بگیرد و روابط تقویت شود.

کتایون مافی