تعزیه، پرشورترین سنت مازندران

تعزیه‌خوانی در ایام سوگواری دهه اول محرم در کنار روضه‌خوانی برای مردم بسیاری از مناطق کشور از جمله مازندران، یکی از جذاب‌ترین آیین‌های سنتی و نمایشی به شمار می‌آید. در مازندران تعزیه‌خوانی هم در روزهای سوگواری حضرت امام حسین(ع) در ماه محرم و نیز در برخی از ماه‌ها برگزار می‌شود. این مراسم بویژه در روستاها در 2 ماه آخر تابستان و فصل پایان کار و فعالیت‌های زراعی انجام می‌شود. در مازندران تعزیه‌خوان‌ها بومی هستند و مکان خاصی که به منظور خواندن تعزیه ساخته شده باشد وجود ندارد و فضای باز جلوی مسجد جایگاه اصلی برگزاری تعزیه است.

تعزیه، یک مراسم نمایشی و مذهبی است که به منظور احیای سیره سالار و سرور شهیدان عالم حضرت حسین‌بن‌علی(ع)‌ و تشریح وقایع شهادت آن امام همام و یاران وفادارش به وجود آمده بود که به صورت روضه‌خوانی در منازل شخصی برگزار می‌شد. بعدها در تکایا و مکان‌های مذهبی ادامه یافت تا در نهایت تبدیل به تعزیه نمایشی شد. معمولا هر تعزیه از 10 تا 15 بازیگر و چند نوازنده طبل و شیپور و قره‌نی و سنج و دهل تشکیل می‌شود که در مواقع ضروری داستان، تعزیه‌خوانان را یاری می‌دهند.

تعزیه به علت نمایشی بودن و درک صریح آن همواره مورد اقبال عموم مردم قرار دارد. این سنت با زنده نگاه داشتن خاطره حماسه‌سازان عاشورا، شخصیت ارزنده و ارزشمند آنها را نیز در اذهان مردم، مقدس و پویا می‌دارد. از یازدهم محرم مراسم سخنرانی و وعظ و تعزیه در حسینیه‌ها و تکایا و زینبیه‌ها و منازل مردم و مشتاقان اهل بیت علیهم‌السلام تا پایان ماه محرم و ماه صفر ادامه می‌یابد.

برخی از این مراسم صبح زود پس از اقامه نماز صبح و برخی در عصر قبل از اذان مغرب برگزار می‌شود و مدت این روضه‌خوانی‌ها یک هفته تا 10 روز است و بر سردر منازلی که مداحی و سخنرانی در ماه محرم در آن برگزار می‌شود، بیرق‌ها و پارچه‌هایی از مجلس عزاداری امام حسین(ع)‌ به چشم می‌خورد. رونق و اوج آن در 10 روز اول محرم است. اهالی از نقاط مختلف و شهرستان‌های دیگر به زادگاه خود می‌آیند تا در مراسم سوگواری شرکت کنند. مرثیه‌خوان‌ها نیز که خود بومی هستند، در این مراسم شرکت می‌کنند. کسانی هم که نذر دارند به ترتیب نوبت ناهار یا شام نذری در مسجد روستا احسان می‌‌کنند.