چرا پاکستان با طالبان افغانستان مبارزه نمی‌کند؟

افزایش حملات تروریستی در پاکستان تردیدهای موجود نسبت به مدت زمان حضور آمریکا در افغانستان و همچنین تزلزل سیاسی اسلام‌آباد موجب شده پاکستان برای مقابله علیه طالبان افغانستان دست به اقدامی موثر نزند.

سرلشکر جیمز جونز، مشاور امنیت ملی اوباما هفته گذشته در دیدار با آصف علی‌زرداری، رئیس‌جمهور پاکستان پیام اوباما را به زرداری اعلام کرد. او در این دیدار تصریح کرد کاخ‌سفید از دولت پاکستان می‌خواهد نیروهای مردمی و ملی را برای مبارزه با شبه‌نظامیانی که با دولت پاکستان، ارتش آمریکا و نیروهای متحد در افغانستان در حال جنگ هستند، فعال کند.

کاخ‌سفید همچنین خواستار اقدامی قاطع در قبال اسامه بن‌لادن، رهبر القاعده و سایر سران این گروه هستند که گفته می‌شود در مناطق قبیله‌ای‌نشین پاکستان پنهان شده است. ایالات‌متحده در قبال این اقدامات یک سری مشوق‌های جدید از جمله افزایش همکاری‌‌های اطلاعاتی دو کشور و همچنین کمک‌های نظامی به پاکستان ارائه خواهد کرد.

با این حال به نظر می‌رسد اوباما در مورد زرداری دچار اشتباه شده است زیرا زرداری در پاکستان فاقد چنان قدرت و موقعیتی است که بتواند خواسته کاخ‌سفید را برآورده کند. او رئیس‌جمهوری ضعیف و منفور در پاکستان است و بندرت در میان مردم ظاهر می‌شود. بنابراین او در موقعیتی نیست که بتواند یک حرکت ملی و مردمی برای مقابله با طالبان به راه اندازد و همچون گذشته مقامات نظامی تصمیمات کلیدی و اساسی را در پاکستان اتخاذ می‌کنند. ارتش پاکستان برای مقابله و مبارزه با طالبان اخیرا دست به اقدامات جدی زده است. آنها توانسته‌اند طالبان را وادار به عقب‌نشینی از دره سوات کنند. همچنین طی ماه گذشته برای مواجهه با نیروهای طالبان در ایالات وزیرستان‌جنوبی 30هزار نیروی نظامی را به خدمت گرفتند.

ارتش توانسته محدوده وسیعی از خاک پاکستان را پاکسازی و بسیاری از پایگاه‌های نظامی طالبان را تصرف کند اما موج جدیدی از اقدامات تروریستی که در روزهای اخیر انجام شد اقدامات ارتش در مبارزه با طالبان را در نظر عموم بی‌اثر ساخته است.

تهاجم اخیر ارتش به وزیرستان‌جنوبی می‌تواند بخشی از اقدامات ارتش برای مبارزه با طالبان در این کشور باشد اما آنچه برای ارتش در اولویت قرار دارد تلاش برای جلوگیری از بازگشت مجدد طالبان به مناطقی است که ارتش آن‌ها را از تصرف طالبان خارج کرده است.

گزارش‌ها حاکی از آن است که نیروهای طالبان در مناطق مختلف پراکنده شده‌اند و در انتظار فرصتی برای حملات تروریستی جدید هستند. اعظم طریق، سخنگوی طالبان چهارشنبه گذشته گفت: ما شکست نخورده‌ایم بلکه عقب‌نشینی ما اقدامی عمدی برای به تله انداختن ارتش بود. او بدون اشاره به برنامه‌های بعدی طالبان افزود: ما شکست نخورده‌ایم.

پس از چنین مبارزه‌ای قاعدتا ارتش پاکستان از درخواست‌هایی مبنی بر عملیات نظامی بیشتر استقبال نخواهد کرد. حسن عسکری ریزوی، تحلیلگر مستقل امور نظامی می‌‌گوید: «پیام امریکا مورد رضایت مقامات ارتش واقع نخواهد شد. ارتش پاکستان قصد ندارد قبل از پایان عملیات نظامی و پاکسازی کامل وزیرستان‌جنوبی از وجود طالبان نیرو های خود را به وزیرستان‌شمالی اعزام کند.» دو گروه از نظامیانی که واشنگتن می‌خواهد پاکستان با آنها برخورد کند در وزیرستان‌شمالی استقرار دارند. نیروهای شبکه حقانی و گروهک تحت رهبری حافظ گل بهادر همواره از مرز میان پاکستان و افغانستان عبور می‌کنند و به نیروهای ناتو مستقر در افغانستان حمله می‌کنند.

عسکری‌ریزوی می‌گوید: گمان نمی‌کنم ارتش گروهک حقانی را هدف قرار دهد زیرا آنها نمی‌خواهند با همه گروه‌های فعال در پاکستان وارد جنگ شوند. ارتش مدت‌هاست که از نداشتن بودجه کافی برای مقابله با نظامیان مستقر در مناطق قبیله‌ای اظهار نارضایتی می‌کند. او می‌افزاید: تعداد سربازانی که به این مناطق بخصوص دره سوات اعزام شده‌اند مورد بحث و اعتراض مقامات ارتش واقع شده است.

مقام‌های نظامی نسبت به اعزام نیروهای خود برای مقابله با حملات ناگهانی طالبان در مناطق دیگر پاکستان تحت فشار هستند. با این حال اولویت اول ارتش پاکستان همچنان محافظت از مرز شرقی مشترک با هند است زیرا در هند اصلی‌ترین چالش امنیتی پاکستان محسوب می‌شود.

مقامات ارتش پاکستان نسبت به افزایش نفوذ هند در افغانستان از طریق دولت حامد کرزی، رئیس‌جمهور افغانستان و طرح‌های همکاری دو جانبه اظهار نگرانی کرده‌اند. آنها همچنین مقامات هند را نسبت به استفاده از افغانستان برای آغاز یک جنگ نیابتی بر علیه پاکستان متهم کرده‌اند برای همین اگرچه اوباما از پاکستان خواسته است نیروهای خود را به شمال پاکستان اعزام کند اما اولویت‌های پاکستان موجب شده ارتش از حرکت علیه گروهک حافظ گل بهادر و حقانی خودداری کند.

ارتش در عوض موافقت‌نامه‌ای با بهادر و مولوی نظیر امضاکرده است. اولویت‌های پاکستان موجب شده دولت با آنها برای بیطرف ماندن تلاش کرده یا آنها را وادار کند برای مبارزه با طالبان پاکستان به ارتش بپیوندند. نظیر که چندی پیش بخاطر جنگ با نیروهای القاعده مرتبط با نظامیان ازبک در بازداشت بسر می‌برد اخیرا آزاد شده است. او وزیرستان ‌جنوبی را تحت کنترل دارد و این در حالی است که ارتش نیروهای خود را برای ممانعت از بازگشت طالبان در آنجا مستقر کرده است. این اقدامات پاکستان برای آمریکا مفهومی جز ادامه حملات و تهدیدات بیشتر در نواحی مرزی نخواهد داشت.

برخی‌ها معتقدند دلیل این‌که دولت اجازه می‌دهد طالبان از خاک پاکستان برای اقدام علیه نیروهای مستقر در افغانستان استفاده کند نیاز پاکستان به نگهداشتن اهرم نفوذ در افغانستان است جایی که حضور آمریکا را در آنجا موقتی می‌دانند. برخی از کارشناسان می‌گویند حتی اگر اقدام آمریکا موفقیت‌آمیز باشد در بهترین حالت منجر به انعقاد موافقت‌نامه میان طالبان و آمریکا با میانجی‌گری پاکستان خواهد شد.

طلعت مسعود ، سرلشکر بازنشسته پاکستانی معتقد است «پاکستان برای بازگرداندن طالبان به میز مذاکره به توان نظامی آمریکا نیاز مبرم دارد. فرماندهان ارتش پاکستان بر این باور هستند اگر آمریکایی‌ها در افغانستان موفق شوند از توان و قدرت طالبان در پاکستان کاسته خواهد شد پس آمریکا باید پاکستان را به عنوان شریکی استراتژیک برای مهار این گروه‌های نظامی در نظر بگیرد.»

مترجم : بهرام مرادیان
منبع: کریستین ساینس مانیتور