بنزین ؛ برگ سوخته تحریم

به گفته ریچارد دالتون، سفیر سابق انگلیس در ایران، روی تحریم بنزین علیه ایران نمی‌توان حساب کرد. خیلی از این موضوع به عنوان پاشنه آشیل ایران یاد می‌کنند، اما این ابزار به هیچ عنوان قابل اتکا نیست.

موضوع تحریم بنزین ایران چندین بار در خلال رقابت‌های انتخابات ریاست جمهوری سال گذشته آمریکا مطرح شد و باراک اوباما در یکی از مناظره‌هایی که با جان مک‌کین داشت، از این موضوع به ابزاری برای تحت فشار قرار دادن ایران نام برد.

ایران با برخورداری از 136 میلیارد بشکه ذخایر نفتی و 14 تریلیون مترمکعب ذخایر زیرزمینی گاز یکی از ثروتمندترین کشورهای جهان در حوزه انرژی است. اما به دلیل ظرفیت ناکافی پالایشگاه‌ها، این کشور فقط دو سوم بنزین مورد نیاز خود را در داخل تولید می‌کند و یک سوم باقیمانده که به حدود 120 هزار بشکه در روز می‌رسد باید از خارج کشور وارد شود. به این ترتیب تحریم یک سوم بنزین مصرفی ایران ممکن است در ظاهر کاری آسان و بی‌دردسر به نظر برسد؛ چرا که واردات بنزین ایران از طریق برخی شرکت‌های کوچک همچون ویتول و ترافیگورا و نیز برخی شرکت‌های هندی صورت می‌گیرد و آمریکا می‌تواند آنها را وادار کند بین شراکت با تهران و واشنگتن یکی را انتخاب کنند؛ اما طرح همین مباحث اولیه کافی بود تا ایران، خود را برای مقابله با تحریم آماده کند. ایران اوایل امسال بسیار بیش از آنچه نیاز داشت، بنزین وارد کرد. موسسه اطلاعاتی استراتفور‌)Stratfor( هفته گذشته اعلام کرد، به احتمال زیاد ایران به اندازه مصرف 3 ماه خود بنزین ذخیره کرده است. شرکت پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی ایران تخمین زده است که حدود 7/15 میلیون بشکه گازوئیل تقریبا به اندازه مصرف 4 ماه در خشکی و دریا ذخیره‌سازی شده باشد. پس از توقف صادرات بنزین از سوی شرکت نفت انگلیس‌)BP( و یک شرکت هندی، این شرکت‌های چینی بودند که جای خالی آنها را پر کردند و پاسخگوی یک سوم نیاز وارداتی ایران شدند. شرکت نفتی پتروناس مالزی هم صادرات بنزین به ایران را گسترش داده و اواخر ماه گذشته 3 محموله بزرگ شامل 93 هزار بشکه بنزین به ایران صادر کرده است.

بسیار بعید است شرکت‌های چینی و مالزیایی تن به همان خواسته‌هایی بدهند که شرکت‌های غربی پذیرفتند. حتی اگر آنها هم بپذیرند، ایران باز گزینه‌های دیگری دارد. ایران می‌تواند اشتهای بنزینی خود را مهار کند. خودروسواران ایرانی ماهانه یکصد لیتر بنزین سهمیه‌ای به قیمت حدود 10 سنت در هر لیتر - رقمی بسیار کمتر از آنچه مالکان خودرو در آمریکا و اروپا برای مصرف بنزین می‌پردازند دریافت می‌کنند. دولت ایران براحتی می‌تواند با حذف یا کاهش یارانه بنزین مصرف این فرآورده نفتی را شدیدا کاهش دهد و طبیعی است که در صورت وقوع چنین امری، مصرف‌کنندگان ایرانی، تحریم‌کنندگان را مسوول وضع به وجود آمده خواهند دانست.

گزینه دیگر ایران بستن راه‌های قاچاق بنزین است. دولت ایران می‌تواند با سخت‌تر کردن عرصه بر قاچاقچیان، عرضه بنزین را در داخل افزایش دهد. براساس برخی آمارها، روزانه 40 میلیون لیتر فرآورده نفتی از مرزهای ایران به خارج از کشور قاچاق می‌شود.

تهران از تمام این ابزارها می‌تواند برای مقابله با تحریم استفاده کند. از سوی دیگر شرکت‌های چینی و آسیایی هم‌اکنون در حال بهینه‌سازی و ارتقای پالایشگاه‌های ایران هستند. دالتون می‌گوید: اگر ایرانی‌ها به همین ترتیب ارتقای پالایشگاه‌های خود را پیگیری کنند تا سال 2013 نیازی به واردات بنزین نخواهند داشت.

منبع: تایم