اعتراض، تهدید یا اعتصاب
طومار سرنوشتساز داوران فوتبال
اواسط هشتمین دوره لیگ برتر بود که زمزمههایی مبنی بر بروز اختلاف میان فدراسیون فوتبال و کمیته داوران شنیده میشد. گرچه گفته میشد محور اصلی این اختلاف بیتوجهی فدراسیون به نیازهای کمیته داوران و در راس آن تهیه امکانات سختافزاری داوران برای مطابقت با داوری روز دنیا بود، اما پایین بودن دستمزد داوران نیز همواره طی دو سه فصل اخیر از اعتراضهای اساسی جامعه داوری بوده است.
... و سرانجام اعتراض داوران
لیگ هشتم به هر شکل ممکن گذشت. شاید دلیل اصلی سرباز نکردن این مشکلات و رسانهای نشدن آن، اشتباهات پی در پی داوران از نیمههای فصل به بعد بود. حرف و حدیث در مورد قضاوتها به اوج خود رسیده بود. بسیاری از باشگاهها با ابراز نارضایتی از شیوه داوریها معتقد بودند حتی نتایج برخی دیدارها تحت تاثیر این قضاوتهای پر اشتباه از مسیر عدالت خارج شده است.
فصل قبل هم داوران همین لباسهای آرمدار را میپوشیدند که امروز نسبت به آن معترض هستند، اما همین انتقادها مانعی شد تا رسانهای شدن این اختلاف به آغاز لیگ جدید فوتبال موکول شود. جامعه داوری سرانجام با تهیه طوماری که به امضای داوران رسید به طور رسمی اعلام کرد در صورت ادامه این روند یعنی بیتوجهی به مسائل و مشکلات مالی، پیراهن با آرم اسپانسر مورد قبول داوران نیست و با این شرایط به میدان نمیروند و این آغاز تقابل داوران با فدراسیون فوتبال بود.
اسپانسر و عدم حمایت مالی داوران
اما موضوع اسپانسر چیست و فدراسیون فوتبال چرا مبلغی از این قرارداد را به داوران اختصاص نمیدهد؟ فدراسیون فوتبال فصل قبل با عقد قراردادی مطلوب که گفته میشود بالغ بر 300 میلیون تومان بوده است متعهد شد تا آرم شرکت تحت قرارداد را روی پیراهن داوران ثبت کند. این قرارداد علاوه بر دیگر اسپانسرهای فدراسیون بود، چیزی که از ابتدای امر مورد اعتراض داوران بود چون بسیاری از آنها دستمزد 200هزارتومانی خود برای هر مسابقه را ناچیز میدانستند و این اقدام فدراسیون را غیرقابل قبول عنوان میکردند. حتی خیلی از آنها بارها اعلام کردند حاضر نیستند تابلوی متحرک تبلیغاتی برای فدراسیون باشند مگر اینکه دستمزدشان افزایش یابد، اما چنین اتفاقی نیفتاد. این فصل نیز قرارداد با رقمی به مراتب بیشتر از فصل قبل منعقد شده است تا داوران این بار با اقدامی شبیه تهدید به اعتصاب و عدم قضاوت در لیگ، خواستار حق و حقوق خود شوند. البته علی کفاشیان در واکنش اولیه به این اعتراض، ابتدا رسانهها را قربانی میکند و میگوید: فدراسیون فوتبال داوران را فراموش نکرده است. متاسفانه برخی رسانهها به جای دفاع منطقی از داوران، شرایط آنها را سخت میکنند و با به راه انداختن جنجال باعث توقیف کارها میشوند. اما کفاشیان مطلب دیگری را هم اضافه میکند: ما قطعا از محل دریافت درآمد اسپانسر داوری، حقالزحمه آنها را پرداخت میکنیم. در حال حاضر درآمد فدراسیون از تیمهای لیگ برتری نزدیک به یکونیم میلیارد تومان است که فدراسیون مبلغی را روی آن گذاشته و برای داوران هزینه میکند.
3 میلیون و 600 هزار تومان برای داور پرکار لیگ هشتم
مقایسه مبلغ عنوان شده از سوی کفاشیان با آنچه هوشنگ نصیرزاده در دفاع از داوران به «جامجم» میگوید، تامل برانگیز است. نصیرزاده با توضیح مبلغ دریافتی داوران در لیگ هشتم خاطرنشان میکند: مبلغ دستمزد داور در کشور ما برای هر مسابقه 200 هزار تومان است که با کسر مالیات به 180 هزار تومان تقلیل مییابد. با این حساب پرکارترین داور لیگ هشتم یعنی خداداد افشاریان در سال قبل 3 میلیون و 600هزار تومان درآمد داشته است، در حالی که یک مسوول تدارکات در فوتبال بین 15 تا 20 میلیون در سال حقوق میگیرد.
وی میافزاید: متوسط دریافتی 350 بازیکن لیگ برتر نزدیک به 200میلیونتومان است. در حالی که متوسط دریافتی داوران در فصل قبل 3 میلیون تومان است. ضمن این که کلیه هزینه رفت و آمد، هزینه رفتن به تمرینها و البسه تمرین به عهده خود داوران است. یک مقایسه کوچک با کشورهای اروپایی که برای هر قضاوت به داور 5 هزار دلار میدهند که این مبلغ در ایتالیا به 6 هزار دلار هم میرسد، نشاندهنده فاصله ما با استانداردهای حرفهای در داوری است که باید برطرف شود.
مسعود عنایت، طراح طومار اعتراضآمیز
در مورد اعتراض داوران به حق الزحمهشان موضوع اما پیچیدهتر از اینهاست. برخی این شکواییه داوران را موجی میدانند که از سوی مسعود عنایت هدایت شده است. رئیس کمیته داوران که به خاطر سفرهای خارجی پرتعداد در طول این مدت منتقدان زیادی پیدا کرده است بارها به خاطر همکاری نکردن فدراسیون در تهیه لوازم و تدارکات مورد نظر داوران لب به شکایت گشوده است. در مقاطعی از فصل قبل وی درخواست رسمی کمیته داوران برای تهیه هدستهای جدید (گوشیهای جدید متداول در اروپا برای ارتباط داور با خارج از میدان) را ارائه کرد، اما نتیجهای نگرفت. یکی از نزدیکان فدراسیون در این خصوص به «جامجم»میگوید: در پاسخ به درخواست عنایت گفتند این گوشیها هر کدام بیش از یک میلیون و 200 هزار تومان هزینه دارد که در بودجه فدراسیون نمیگنجد.
با تمام این اوصاف، عنایت با مسوولان فدراسیون مدارا کرد تا این که اواسط مرداد در اظهار نظری رسمی بار دیگر فدراسیون را به بهاندادن به داوران متهم کرد و برای نظرات خود فقط یک مثال زد؛ آنها حتی از تهیه فیلم مسابقههای لیگ برتر برای آنالیز داوری بازیها عاجز هستند.
جایگاه متزلزل رئیس کمیته داوران
این اولین جرقه بود. طبیعی به نظر میرسید که کفاشیان و اعضای زیر مجموعهاش به فکر تغییر و تحول در راس کمیته داوران بیفتند بخصوص این که به دلیل همان سفرها عنایت منتقدان زیادی دارد که کارش را برای ابقا سخت میکند. حالا برخی نزدیکان عنایت میگویند وقتی او متوجه تکاپوی فدراسیون برای تغییرات شده است با طرح تهیه طومار اعتراضآمیز داوران در واقع کاری کرده است تا مسوولان فدراسیون، وقت خود را فعلا به حل این مشکل اختصاص دهند، اما هر چه باشد داوران امیدوارند به این شیوه بخشی از مطالبات خود را دریافت کنند، گرچه این مشکل سرانجام به نوعی حل میشود، ولی آنچه روشن است این که آینده مسعود عنایت و فعالیت به عنوان رئیس کمیته داوران با اما و اگر مواجه است و اگر شنیده شود که در آیندهای نزدیک شخص دیگری به این سمت منصوب شده نباید تعجب کرد.
وعده افزایش 15 درصدی دستمزد و عصبانیت داوران
اما دستمزد داوران چه میشود؟ آیا همین اعتراض دستهجمعی عاقبت به افزایش حقالزحمه منجر میشود؟ مبلغ مورد نظر داوران چقدر است؟
پیشنهاد نصیرزاده به عنوان کارشناس داوری این است، یک میلیون برای داور وسط و 500 تا 600 هزار تومان برای کمک داوران. او مجموع را هم برای یک داور پرکار 18 میلیون در سال برآورد میکند که البته باز هم تاکید دارد در این صورت داور به درآمد یک تدارکاتچی میرسد. اما خود داوران با این که از ذکر مبلغ پیشنهادی سرباز میزنند، ولی در جلسات غیر رسمی چیزی نزدیک به همین مبلغ را مدنظر دارند، چون معتقدند با دریافت 900 میلیون تومان از اسپانسر داوری در فصل جدید حق آنها به مراتب بیشتر از این است.
پایین بودن دستمزد داوران فوتبال همواره طی دو سه فصل اخیر از اعتراضهای اساسی جامعه داوری بوده است؛ اعتراضی که حالا رسانهای شده و میتواند آغاز تقابل داوران با فدراسیون فوتبال باشد
در این ارتباط علی کفاشیان چیزی نمیگوید که فردا برایش دردسرساز شود. ابتدا قول مساعد میدهد، بعد وعده تامین منابع مالی مورد نیاز برای برآورده شدن خواسته داوران و در نهایت از افزایش احتمالی 15 درصدی حقالزحمه داوران خبر میدهد و میگوید: داوران با جدیت به کار خود ادامه دهند. ما هم تلاش میکنیم. دوست نداریم قولی بدهیم که نتوانیم آن را عملی کنیم.
مهدی تاج، نایب رئیس فدراسیون فوتبال نیز میگوید: این اعتراض به معنای اعتصاب نیست. او از تحول در داوری و از همین افزایش 15درصدی خبر میدهد. این مقدار افزایش قطعا اعتراض بیشتر داوران را به دنبال خواهد داشت. یکی از داورانی که این طومار را امضا کرده است به «جامجم» میگوید: اگر چنین چیزی باشد داوری را برای همیشه کنار میگذارم. از نظر ما حداقل 600 هزار تومان برای داور وسط و 400 هزار تومان برای کمکداور قابل قبول است. کار به این سختی را انجام میدهیم آن وقت باید این همه چانه بزنیم تا حق مسلم خودمان را بگیریم.
داوری، شغل دوم و حرفهای نبودن
اما انتقادی به جامعه داوری وارد است، خیلی از کارشناسان معتقدند اگر قرار است حرفهای بودن فوتبال در مورد داوری هم اعمال شود داوران باید به شکل شغل اصلی و جدی خود به حرفه قضاوت در فوتبال بنگرند. در حال حاضر داوری شغل دوم آنهاست و همین موضوع سبب میشودتا فدراسیون به صورت حرفهای به داوران حقوق ندهد.
غلامرضا سلیمانی، دبیر کمیته داوران فدراسیون فوتبال در مورد اعتراض اخیر داوران میگوید: ما خواستیم مبالغ داوری 2 برابر شود. این خواسته به کفاشیان ارائه شده و باید ببینیم چه تصمیمی اتخاذ میشود؛ البته واقعیت این است که داوران ما حرفهای نیستند و ما نمیتوانیم آنها را مجبور به برخی اقدامات کنیم تا کاری که میخواهیم انجام دهیم. داوری شغل دوم یک داور است و اگر از فردا فلان داور بگوید که نمیخواهد داوری کند کسی نمیتواند او را مجبور به بازگشت کند، بنابراین یک مقدار فدراسیون هم تحت فشار این شرایط قرار دارد.
مسعود مرادی که از طرف جامعه داوری در مجمع عمومی فدراسیون فوتبال حضور داشت در این ارتباط میگوید: داوری ما جزو 2 یا 3 کشور برتر آسیاست. داوران نمیخواهند برای دریافت دستمزد قانونی خود با دیده ترحم به آنها نگریسته شود، بلکه معتقدند در پرداخت حق و حقوقشان درست و قانونی عمل نشده است.
مرادی میافزاید: اگر داوران یک میلیون در هر بازی و کمکداوران 600 هزار تومان بگیرند تازه در پایان فصل به مبلغ قرارداد یک بازیکن لیگ دسته سوم نزدیک میشوند و این انتظار زیادی نیست. باید باز هم یادآوری کنم این اعتراض تهدید نیست، بلکه درخواست حق قانونی است چون این دستمزدها نوعی توهین است.
تامین داوران، تضمین سلامت لیگ
تامین نیاز داوران نوعی تضمین غیرمستقیم سلامت مسابقههای لیگ است. این را یکی از داوران بازنشسته میگوید که سابقه خدمت در کمیته داوران را هم دارد. او که نمیخواهد نامش ذکر شود میگوید: به داور حقوق ناچیزی میدهند، هزینه رفت و آمد و دیگر هزینهها را به عهده خودش میگذارند، بعد توقع دارند فوتبال در سلامت و پاکی برگزار شود، داوری که نیاز دارد و از نظر مالی تامین نیست ممکن است از 10 باری که برایش اتفاق میافتد بالاخره یک بار وسوسه شود. من نمیگویم این مسائل در فوتبال به طور صددرصد وجود دارد، اما همین که گاه به گاه بحث تبانی مطرح میشود و به داور انگهای اینچنینی زده میشود لابد چیزی هست. برای این که جلوی چنین کاری را بگیرند باید نیازهای داوران را برآورده کنند.
نصیرزاده در این مورد تصریح میکند: اگر برای وضعیت داوری فکری نکنند به طور قطع شاهد تمایل و کشیده شدن داوران به طرف مسائل دیگر خواهند بود.
داوران معترض، امیدوار اما نگران
خداداد افشاریان، از داورانی که این طومار را امضا کرده است، میگوید: به نظر من دیواری کوتاهتر از دیوار داوری نیست. داوران از وضعیت موجود شاکی هستند، امیدواریم ترتیب اثر بدهند، اما شخصا بعید میدانم با این نامه موضوع آن طور که مورد نظر ماست به نتیجه برسد. داوران باید وارد گود شوند و حق و حقوق خود را بگیرند.
مظفریزاده نیز امیدوار، اما نگران است. وی میگوید: این که به اسم داوران پولی از اسپانسر گرفته شود و صرف امور دیگر فدراسیون شود صحیح نیست. اگر تجدیدنظر نکنند ما در مورد روالی که در پیش گرفته بودیم، دچار تردید میشویم.هدایتالله ممبینی خاطرنشان میکند: باید منتظر بمانیم. فعلا که کسی نیست ما را قانع کند، اما امیدواریم این بار حق داوران را بدهند.
کمیته داوران در انتظار تحول
به هر ترتیب داوری فصل تازهای را تجربه میکند. شاید اولین بار است که جامعه داوری رودرروی فدراسیون قرار گرفته است. آیا این بار فدراسیون در مقابل این اعتراض گسترده به افزایش دستمزد داوران آن هم به میزان چند برابر رضایت میدهد؟ کمیته داوران در حال حاضر در آستانه تحول است. گفته میشود اولین تحول در صندلی ریاست رخ میدهد، اما معلوم نیست این تغییر عاقبت به تغییر حقالزحمه داوران و جلب رضایت آنها منجر شود، باید منتظر ماند.
سارا احمدیان
