اقتصاد داروخانه‌ها بیمار است

این‌که 96 تا 97 درصد اقلام دارویی کشور محصول تولیدات داخلی است، اما 30 تا 40 درصد بودجه داروی کشور صرف همان چند درصد باقیمانده می‌شود، با این حال صنعت داروسازی در کشور ما چالش‌های فراوانی دارد که محدودیت سود حاصل از آن، از نکات قابل توجه آن محسوب می‌شود.

دکتر فریبرز فرساد، دبیر انجمن علمی‌ داروسازان ایران، حاشیه سود این صنعت در کشورمان را 15 تا 18 درصد اعلام می‌کند که به گفته او، سود دارویی در کشور‌های همسایه ایران 30 تا 35 درصد است.

او به «جام‌جم» می‌گوید: از طرفی وضعیت اقتصاد دارو در کشور ما به اقتصاد نسیه‌ای معروف است، چرا که تا بازگشت اصل سرمایه با روند کند باز پرداخت‌های سیستم بیمه، دست‌کم 6 تا 7 ماه طول می‌کشد.

فرساد با اشاره به این‌که باز پرداخت بیمه، امسال هنوز انجام نشده است،ادامه می‌دهد:این بدهی‌ها نه تنها در صنعت داروسازی گریبانگیر صنعتگران می‌شود، بلکه وضعیت داروخانه‌های کشور نیز به همین ترتیب است و دیر پرداخت بیمه‌ها سبب شده مشکلات مالی چرخه این صنعت را کند سازد.

او با اشاره به پیشرفت‌های علمی‌داروسازی در کشور بخصوص در سال‌های اخیر و کشف فرمولاسیون جدید در ارتباط با دارو‌های نوترکیب،می‌گوید:علی رغم این پیشرفت‌ها و رسیدن به دارو‌های جدید در زمینه بیماری‌هایی نظیر سرطان‌ها و قلب و عروق، متاسفانه حمایت‌های لازم انجام نمی‌شود.

علاوه بر این موارد، دست‌اندرکاران صنایع دارویی کشور فرسودگی زیرساخت‌های صنعت دارو، کمبود نیروی انسانی متخصص، نبود ساز‌و‌کار مناسب برای قیمت‌گذاری داروهای تولید داخل، کمبود قدرت رقابت صنعت داروسازی ایران با صنایع داروسازی روز دنیا و منطقه، عمر بالاتر ماشین‌آلات صنعت داروسازی ایران در برابر دنیا را از جمله مواردی اعلام می‌کنند که به عنوان چالش‌های صنعت داروسازی ایران از آنها یاد می‌شود. به اعتقاد آنها صنعت داروسازی نباید در محدودیت نظارت‌های دولتی، محصور شود و راه توسعه بر آن بسته بماند.

متوسط عمر ماشین‌آلات صنعت داروسازی دنیا 10 تا 15 سال و در ایران 20 تا 30 سال است که این خود عامل مخربی برای کیفیت و رقابت‌پذیری صنعت داروسازی کشور محسوب می‌شود.

این در حالی است که صنعت تولید داروهای بیولوژیک در ایران قدمتی 85 ساله و صنعت تولید داروهای شیمیایی (ورود مواد اولیه و فرموله و آماده‌سازی آن) قدمتی 55 ساله دارد که هیچ کدام از کشورهای منطقه دارای چنین سابقه ارزشمندی نیستند.

بسیاری از کشورهای منطقه تا 10 سال گذشته، کارخانه داروسازی فعالی نداشتند و ایران از تجربه بیشتری در زمینه فرمولاسیون و تولید دارو برخوردار است؛ به نحوی که در رشته‌های مختلف داروسازی اعم از تولید انواع قرص‌ها، فرآورده‌های شیمیایی جامد و انواع فرآورده‌های تزریقی، تجربیات خوبی حاصل شده که باید از این قابلیت و فرصت بهره برد.

دارو‌های جدید، فراز یا نشیب؟

از جمله داروی‌های نو ظهوری که به زعم تولیدکنندگانش، نمونه خارجی ندارد و مورد توجه است و اتفاقا در مراسم باشکوهی در ایران رونمایی شد، داروی آنژی پارس است.

قیمت این دارو حدود 25 هزار تومان است که هنوز نتوانسته حمایت‌های بیمه‌ای و یارانه دولتی را به خود ببیند. دکتر کامران معتمدی، مجری طرح آنژی پارس در این خصوص به «جام‌جم» می‌گوید: به‌رغم قول مساعد دفتر همکاری‌های فناوری ریاست جمهوری به منظور کمک موقت تا زمان تحت پوشش بیمه قرار گرفتن آنژی پارس پس از پیگیری حدود 8 ماه نتیجه‌ای در این زمینه حاصل نشده است، همچنین مدارک و مستندات این دارو به شورای عالی بیمه ارسال شده و قرار بود تا خرداد ماه شورای عالی بیمه، نظر خود را در این ارتباط اعلام کند.

او با اشاره به این‌که در حال حاضر آنژی پارس در حدود 280 داروخانه در سطح کشور موجود است و در تهران نیز 64 داروخانه، آنژی پارس را عرضه می‌کنند، ادامه می‌دهد:شورای عالی بیمه اعلام کرده هنوز به اجماع کارشناسی برای تحت پوشش قرار دادن یا ندادن آنژی پارس نرسیده است.

مجری طرح آنژی پارس با اشاره به حمایت‌های معنوی وزارت بهداشت از این دارو می‌گوید: با وزارت بهداشت وارد صحبت شدیم که آنژی پارس را تحت پوشش داروهای یارانه‌ای قرار دهند و با این که بودجه این وزارتخانه هم محدود است، این امر در وزارت بهداشت در حال بررسی است.

داروخانه‌های بیمار

داروخانه علاوه بر مرکز خدمت رسانی پزشکی، یک واحد اقتصادی است و متاسفانه اقتصاد داروخانه‌ها بیمار است. ماه‌هاست که بخش بزرگی از نقدینگی داروخانه‌های کشور در بیمه‌های درمانی خوابیده و حتی مطالبات برخی بیمارستان‌ها از آذر سال گذشته تاکنون پرداخت نشده است. این در حالی است که طبق قانون، مراکز بیمه موظفند 60 درصد مطالبات داروخانه‌ها را به محض تحویل نسخ پرداخت کنند. به این ترتیب، کاملا مشخص است که داروخانه‌ها از گردش مالی زیان دهی برخوردارند. در چنین شرایط و فضایی، انتظار ارائه خدمات علمی‌ و مشاوره‌ای از داروخانه‌ها منطقی نیست.

رئیس انجمن علمی‌داروسازان ادامه می‌دهد: همچنین بر اساس قانون، بیمه‌ها باید خسارات دیرکرد پرداخت‌های مطالبات داروخانه را نیز بپردازند که این مساله نیز صورت نمی‌گیرد. از طرف دیگر، با وجود همه این مشکلات، از آنجا که داروخانه‌ها ناچار به انعقاد قرارداد با بیمه‌ها هستند، سازمان‌های بیمه‌گر همچنان به زورگویی‌های خود ادامه می‌دهند و متاسفانه به این وضعیت رسیدگی نمی‌شود.

به گفته دکتر حمید خویی، فضای خدمات دارویی در کشور با مشکلات مزمنی روبه‌روست. از طرفی هم بسترهای قانونی و حقوقی برای ارائه مشاوره از سوی داروسازان داروخانه‌ها وجود ندارد. همچنین فرهنگ پذیرش این خدمات در جامعه بسیار ضعیف بوده و هنوز نهادینه نشده است.

به این ترتیب، اغلب مردم از داروسازان انتظاری جز فروختن و تحویل دارو ندارند. مردم به رغم معطلی چهار، پنج ساعته در مطب‌ها، مایلند هر چه سریع‌تر داروهای خود را تحویل بگیرند و از داروخانه خارج شوند. این در حالی است که یک جمله داروساز می‌تواند در ارتباط با مصرف صحیح دارو از خطرات و عوارض داروها جلوگیری کند.

صنعت دارویی ، مهجور

از قرن سوم هجری شمسی که محمد زکریای رازی با نوشتن کتاب الحاوی، مرجعی بزرگ برای علم داروسازی و دست کم پیشرفت‌های داروسازی دنیا می‌شد،قرن‌ها می‌گذرد اما تاسف‌برانگیز است که وضعیت صنعت بزرگ داروسازی در کشور ما کنار این فراز و نشیب‌ها و به‌رغم ظرفیت‌های علمی‌موجود مهجور باشد.

اغلب شرکت‌های بزرگ دارویی دنیا در بخش تولید 25 تا 31 درصد، ‌بخش تحقیق و توسعه 18 تا 24 درصد و بخش بازاریابی و فروش 45 تا 57 درصد در ایجاد اشتغال سهم دارند. حال آن ‌که کارخانه‌های داروسازی داخلی در بخش تولید 91 تا 96 درصد، بخش تحقیق و توسعه 0.5 تا 2 درصد و بخش بازاریابی و فروش 3 تا 7.5 درصد در ایجاد اشتغال سهم دارند.