فراغت بیست، مدیریت چند؟

نمای دوم: کلافه است. یک ساعت از روز برای پخت و پز کافی است. گوشی تلفن را برمی‌دارد. 45 دقیقه با مادرش صحبت می‌کند. یک ساعت هم با خواهر و دوستانش. حرف‌ها که ته می‌کشد، حوصله‌اش دوباره سر می‌رود. تلویزیون را روشن می‌کند؛ برنامه خانواده، تصویر زندگی، آفتاب شرقی، تکرار سریال‌های شب قبل و... «خدایا چرا زمان نمی‌گذره...» زیر لب می‌گوید. ناهار می‌خورد، چرت می‌زند، بعد هم در انتظار همسرش برای خیابان‌گردی. «این یک جور گذران اوقات فراغت است.»

نمای سوم: جمعه غروب دلگیر است. صدای پخش ماشین را بالا می‌برد. مقصد، هنوز معلوم نیست. همه جا شلوغ و پرهزینه است. شاید خیابان‌گردی، بهترین گزینه باشد، به این ترتیب خانواده هم هوایی می‌خورد. «این، یک جور گذران اوقات فراغت در ایران است.»

مسوولان می‌گویند: روزهای اوقات فراغت در ایران 10 روز از استاندارد سایر کشورها بالاتر است؛ یعنی ایرانی‌ها 90 روز در سال اوقات فراغت دارند که البته با طولانی شدن روز، این اوقات بیشتر از گذشته حس می‌شود. همین مسوولان می‌گویند، تماشای تلویزیون و قدم زدن در خیابان، مهم‌ترین سرگرمی مردم برای گذران اوقات فراغت است. البته آنان رفتن به رستوران‌های فست‌فود را از قلم انداخته‌اند چون خوردن هم در ایران یکی از شیوه‌های گذران اوقات فراغت است.

خوردن، قدم زدن در خیابان و تماشای تلویزیون در حالی مهم‌ترین شیوه‌های سپری شدن زمان در تعطیلات و ساعات پس از کار است که سال‌هاست 22 (و به گفته برخی منابع 13)‌ نهاد متولی غنی‌سازی این اوقات هستند. متاسفانه در ایران نه تنها افراد برای غنی‌سازی فراغت خود به طور فردی برنامه‌ریزی نمی‌کنند و تمایل دارند این زمان را به بطالت بگذرانند، بلکه نهادهای متولی هم چه در زمینه آموزش افراد و چه در برنامه‌ریزی، عملکرد مبهمی داشته‌اند. هرچند سازمان‌هایی چون آموزش و پرورش، صداوسیما، جوانان، وزارت علوم، تبلیغات اسلامی، شهرداری، هلال احمر، جهاد دانشگاهی، کمیته امداد، بسیج، تربیت بدنی، بنیاد شهید، نهاد کتابخانه‌های عمومی و محیط زیست به عنوان مهم‌ترین نهادها در این حوزه معرفی می‌شوند و در پایان تابستان طومار طویلی از برنامه‌ها و اقدامات خود ارائه می‌کنند. از سویی نبود شناخت و آموزش مردم در هر رده سنی برای استفاده از امکانات موجود و البته کافی نبودن تفریحات شاد و اقناع‌کننده و حتی در نظر نگرفتن سلیقه و خواست مردم در تدوین برنامه‌‌ها و تجهیز مراکز و... باعث شده تا در سال‌های گذشته به‌رغم ادعای متولیان در پرداختن به مقوله اوقات فراغت، صرف هزینه‌ها و برنامه‌ها از چشم‌ها دور بماند. به هر حال تابستان به نیمه نزدیک می‌شود، بدون این که با سال‌های گذشته تفاوتی داشته باشد.

کتایون مصری