کمیته داوران جایی‌که مثل هیچ جا نیست!

مشخص نبودن سیاست کمیته داوران در قبال داوران کشورمان مساله شبهه‌برانگیزی است که علاوه بر تاثیرات منفی فراوان روی این قشر، نتایج شماری از بازی‌ها را نیز تحت‌الشعاع خود قرار داده است بخصوص در لیگ هشتم که نگاهی به جدول داوران و تعداد قضاوت‌های انجام شده توسط آنها این تفکر را که عنایت به هیچ عنوان فرزندان خود را با یک دید نمی‌نگرد و تبعیض فراوانی بین آنها قائل می‌شود قوت می‌بخشد. وجود داورانی که با وجود کسب نمره بالا از ناظرین داوری تا چند هفته هیچ قضاوتی را در کارنامه خود نداشته‌اند در مقابل کسانی که با نمرات متوسط یا حتی ضعیف، قضاوت‌های متوالی را تجربه کرده‌اند، شاید دلیل خوبی بر این ادعا باشد ضمن این که با این وصف معلوم نیست ناظرین داوری چه‌کاره‌اند و نظرات آنها کجا به کار می‌آید؟

آنجا که عدالت رنگ می‌بازد

«سپردن قضاوت‌های متعدد به چند داور ونادیده گرفتن سایر داوران مساله‌ای است که فقط از عهده کمیته داوران ما برمی‌آید. کاری که تبعات جبران‌ناپذیر آن تاثیرات نامطلوبی بر جامعه داوری کشورمان بر جای خواهد گذاشت ضمن آن که وجود داوران جوان ما را به سمت بی‌انگیزگی کامل سوق خواهد داد.»

دکتر سیار یکی از باسابقه‌ترین داوران کشورمان می‌گوید: طی 34 هفته برگزاری بازی‌ها 24 داور حاضر در لیگ برتر قضاوت این رقابت‌ها را به عهده داشتند که با توجه به تعداد بازی‌ها و داوران، یک داور در صورت قضاوت عالی و بی‌نقص زودتر از 2 هفته در نوبت قضاوت قرار نخواهد گرفت، ولی در عمل دیدیم که این گونه نبود و به عنوان مثال یک داور با اشتباهی فاحش تنها 2 هفته سوت نزد! و کمیته داوران که هفته‌های متوالی قضاوت‌های زیادی را به او سپرده بودند چنین وانمود کردند که این در حکم محرومیت اوست، در حالی که اصلا این گونه نبود. وی ضمن نام بردن از چند داور که با وجود اشتباهات زیاد و در خور محرومیت، جزو داوران پرکار لیگ هشتم قرار گرفتند، می‌افزاید: متاسفانه کمیته داوران ما در سپردن قضاوت به تعدادی از داوران تنها آیتمی را که مورد توجه قرار نمی‌دهد لیاقت افراد است در حالی که با این کار خود باعث می‌شود آنها بی‌دلیل به بزرگ‌ترین افتخار یک داور (یعنی تعداد قضاوت‌های زیاد) در مدتی کوتاه دست یابند که این مساله بسیار ناراحت‌کننده است. به عقیده دکتر سیار وقتی داوری پس از گرفتن یک پنالتی مسلم، به خاطر حمله و فحاشی بازیکنان به کمکش، از او می‌خواهد پنالتی را نادیده بگیرد، این شخص اصلا صلاحیت داوری ندارد، چراکه شهامت این کار در وجود او نیست، اما با کمال تاسف کمیته داوران هفته بعد و با وجود داوران جوان و باصلاحیت قضاوت مهم‌تری را به او می‌سپارد که قطعا کاری مغایر با عدالت انجام داده است. به گفته این کارشناس داوری، هرچند حضور عنایت به عنوان مدرس داوری در مجامع بین‌المللی افتخار بزرگی برای جامعه داوری ایران محسوب می‌شود، اما سفرهای مکرر او طی این چند سال موجب شده تا او نتواند وظیفه اصلی خود را بخوبی انجام دهد و عدالت را در این میان رعایت کند. دکتر سیار همچنین درخصوص قضیه دادن نمرات غیرواقعی به داوران از سوی برخی ناظران، گفت: با توجه به این که در این موضوع تیم‌ها متضرر نمی‌شوند و فقط موقعیت به نفع یک داور تغییر می‌کند، احتمال انجام چنین کاری اصلا بعید نیست.

داوران هیچ گاه به حق خودشان نمی‌رسند

باید بپذیریم همان طور که برخی داوران ما با لیاقت و توانمندی خود به جایگاه کنونی رسیده‌اند، بعضی دیگر نیز در نتیجه توجهات بیش از حد، امروز به موقعیت خوبی دست یافته‌اند و اعتراض سایر داوران به موضوعاتی از این دست حق طبیعی همه آنهاست!

محمد فنایی از پیشکسوتان داوری کشورمان با اشاره به این موضوع می‌گوید: در طول تمام این سال‌ها همیشه این طور بوده که داوران هیچ گاه نمی‌توانند حقیقت را بگویند چراکه هیچ مرجع امنی برای رسیدگی به گلایه‌ها و شکایات آنها وجود نداشته و ندارد و تضییع حقوق این قشر زحمتکش همچنان ادامه داشته و دارد.

به اعتقاد وی در حالی که انتقاد از شرایط موجود جزو حقوق مسلم هر داوری محسوب می‌شود، اما به سبب نبود یک اتحادیه و حتی کانون داوری که بتواند پلی ارتباطی بین آنها و کمیته داوران باشد و در نتیجه نبود تعامل لازم، بسیاری از داورانی که عمر و سرمایه زندگی خود را در این راه گذاشته‌اند به حق خودشان نمی‌رسند و این موضوع جای تامل فراوان دارد.

فنایی با تاکید بر این که نتیجه تمام اینها از بین رفتن عشق داوران و ایجاد بی‌انگیزگی در آنهاست، عنایت را در این میان مقصر نمی‌داند و می‌گوید: او وارث سیستم اشتباهی است که از ابتدا کوچک‌ترین نظم و انضباطی را در این کمیته تعریف نکرده و همین است که نتیجه سال‌ها زحمت و تلاش داوران نادیده انگاشته می‌شود و در انتها نیز اثری از آن باقی نمی‌ماند.

داوران جوان کم‌اشتباه‌تر از باتجربه‌ترها ظاهر شدند

«پدیده استفاده از داوران جوان و اجباری که کمیته داوران برای معرفی آنها به افکار عمومی داشت این الزام را ایجاد می‌کرد که بعضی از بازی‌های پرسپولیس و استقلال را به سبب پخش زنده تلویزیونی به آنها بسپارد، اما نکته جالبی که تا پایان این فصل همگان شاهد آن بودند، این است که اتفاقا اشتباهات انجام شده در مورد این دو تیم را داوران باتجربه‌تر انجام دادند و داوران جوان ما در مقایسه با آنها خطاهای کمتری را در کارنامه خود به ثبت رساندند.»!

هوشنگ نصیرزاده از کارشناسان داوری کشورمان با بیان این مطلب که تیم پرسپولیس در لیگ هشتم بیش از سایر تیم‌ها از اشتباهات داوری متضرر شد می‌گوید: بعضی از ناظران داوری در درک مفاهیم بازی دچار مشکل هستند و همین مساله موجب می‌شود تا نمرات حقیقی را در کارنامه داوران به ثبت نرسانند. به این معنی که متاسفانه بعضی از این افراد که عموما داوران بازنشسته بین‌المللی هستند به لحاظ روحیات خاصی که دارند نمی‌توانند موفقیت داوران جوان را ببینند و بنابراین کاملا و به ناحق نمرات پایینی را به این جوانان با انگیزه می‌دهند که موجب سرخوردگی آنها می‌شود و از سوی دیگر همین افراد با دادن نمرات بالا به برخی دیگر از داوران، باعث می‌شوند کمیته داوران از واقعیت‌ها عقب بماند و این مشکلی است که نباید براحتی از کنار آن گذشت.

جایی که از هر ضابطه‌ای بی‌بهره است

«ما داوران را براساس تجربه، سوابق و توانایی‌های آنها می‌چینیم و اگر یک داور با تجربه معدلی پایین‌تر از یک داور جوان کسب کرده باشد، باز هم ما بازی با اهمیت‌تر و حساس‌تر را به او و نه به داور کم‌تجربه‌تر می‌سپاریم و البته به نمره ناظر نیز احترام می‌گذاریم»! این پاسخ مسعود عنایت به سوال ما درخصوص غلامرضا جباری است؛ سومین داور برگزیده نیم فصل که علی‌رغم کسب این عنوان تا پایان فصل تنها 8 بازی را سوت زد!

رئیس کمیته داوران فدراسیون فوتبال با اشاره به حساسیت بازی‌ها در نیم‌فصل دوم می‌افزاید: اگر در چند هفته آخر یک داور هرهفته قضاوت کرده باشد، علتش این است که ما نمی‌خواهیم فرد فاقد تجربه لازم را برای بازی‌های حساس بگذاریم. هرچند هیچ تضمینی برای اشتباه نکردن یک داور باتجربه هم وجود ندارد!

وی در پاسخ به این سوال که ملاک شما برای سپردن قضاوت به یک داور چیست خیلی سریع جواب می‌دهد که: استناد ما به گزارش ناظر داوری است و وقتی می‌پرسیم اگر داوری به سبب تبانی با برخی ناظرین نمره‌ای که لیاقتش را ندارد از آنها دریافت کند چطور، می‌گوید: ما فقط به استناد نمره ناظر کار نمی‌کنیم! وی همچنین در خصوص سپردن قضاوت بازی‌های حساس استقلال و پرسپولیس (که پخش زنده تلویزیونی دارد) به دو سه داور خاص می‌گوید من تنها به توانایی داورانم نگاه می‌کنم و به همین سبب است که فلان داور تعداد بیشتری از بازی‌های این دو تیم را سوت زده است.تعداد بسیار زیاد کمک داوران و مشکلاتی که از این بابت در لیگ هشتم ایجاد شد نیز یکی دیگر از موارد مطرح شده در این گفتگو بود. عنایت با تایید این موضوع، تاکید کرد برای حل این مشکل قصد داریم از فصل آینده تعداد داوران لیگ برتر را به 24 و کمک داوران آنها را به 48 نفر کاهش دهیم و فصل را با همین تعداد شروع کرده و به پایان برسانیم.

وی همچنین درخصوص ایراداتی نظیر ضعف بینایی و مشکل کوررنگی که به برخی از داوران نسبت داده می‌شود، می‌گوید قرار بر این است که بزودی و در حین کلاس‌های داوری که در تیر ماه برگزار می‌شود با حضور یک متخصص چشم‌پزشک از تک‌تک داوران تست بینایی گرفته شود، ضمن این که یک متخصص قلب و عروق و یک پزشک داخلی هم معاینات و تست کلی داوران را انجام خواهند داد. او ضمن انتقاد از هیات‌های برخی استان‌ها که نسبت به سلامت داوران خود کاملا بی‌اعتنا هستند و آنها را در استان متبوعشان به حال خود واگذاشته و رها کرده‌اند و حتی امکاناتی برای تمرین هم در اختیار آنها قرار نمی‌دهند، می‌افزاید عملکرد آنها باید به‌ گونه‌ای باشد که اعتماد ما را جلب کنند. اما متاسفانه در برخی موارد این‌ گونه نیست و از این پس تصمیم گرفته‌ایم معاینات بعدی داوران ساکن شهرستان‌ها را با جدیت و نظارت بیشتری پیگیری کنیم. عنایت همچنین با اشاره به اشتباهات تاثیرگذار داوری در لیگ هشتم می‌گوید: داوران ما در زمین مسابقه امنیت و آرامش ندارند و فحاشی‌های مکرر تمرکز آنها را به هم می‌ریزد. همین قضیه موجب بروز اشتباهاتی می‌شود که از حاشیه‌های فوتبال در کشور ما سرچشمه می‌گیرد.

او در پایان با اشاره به مشکلات مختلف داوران می‌گوید: در حال حاضر ما به 50 ست پرچم و تعدادی گوشی (سیستم رادیویی) برای قضاوت دقیق‌تر داوران نیاز داریم که متاسفانه تاکنون بودجه‌ای برای این کار در نظر گرفته نشده است و این بخش کوچکی از مشکلات داوران ماست.

پس از گفتگو با عنایت طی تماسی با علی کفاشیان رئیس فدراسیون فوتبال از وی درخصوص علت عدم همکاری با کمیته داوران برای برطرف شدن مشکلات موجود سوال کردیم که وی اظهار داشت: تاکنون مشکلات این کمیته به ما منعکس نشده و اگر ما در جریان این مسائل قرار بگیریم، تمام توان خود را برای رفع آنها به کار خواهیم بست. از سوی دیگر تماسی هم با عزیز محمدی رئیس سازمان لیگ داشتیم که وی بصراحت اعلام کرد: کمیته داوران تا امروز برای زمین تمرین داوران و خرید تجهیزاتی از قبیل گوشی، پرچم و ویبره هیچ درخواستی را با ما مطرح نکرده است، اما در رابطه با کلاس‌های آموزشی و گرفتن تست از داوران ما تمام خواسته‌های آنها را اجرا کرده‌ایم. محمدی با اشاره به حضور یک اسپانسر برای داوران در چند فصل اخیر می‌پرسد چرا مبلغ دریافتی از این حامی مالی، مستقیما خرج خود داوران نمی‌شود تا به این ترتیب مشکلات فراوان آنها تا حدی حل و فصل شود.

مشکلات مطرح شده از سوی داوران حاضر در لیگ برتر که تاکنون از سوی کمیته داوران قدمی برای حل آنها برداشته نشده است:

1- نبود آموزش‌های تخصصی کافی برای داوران

2- نداشتن محل تمرین

3- نداشتن یک مربی بدنساز و پزشک مخصوص

4- در اختیار نداشتن بلیت سفر به شهرستان‌ها تا ساعاتی پیش از شروع بازی و نداشتن بلیت برگشت در بسیاری از موارد

5- مشخص نبودن سیاست کمیته داوران نسبت به داوران به این معنی که برای دو داور با دو اشتباه کاملا مشابه، محرومیت‌های بسیار متفاوتی در نظر گرفته می‌شود!

6- مشکلاتی که داوران با ناظرین خود دارند. برخی ناظرین بیشتر به فکر این هستند که مسوولان تیم میزبان توجه مناسبی به آنها نشان بدهند و متاسفانه بر سر همین موضوع برای داوران مشکل‌آفرینی می‌کنند.

7- نداشتن یک تیم داوری مشخص. این که یک داور در 10 بازی با 20 کمک مختلف به میدان برود، موضوعی کاملا غیرعادی است و ناهماهنگی ناشی از این مساله معمولا مشکل‌آفرین است.

8- کمیته داوران در دادن ابلاغ به داوران هیچ سیاست مشخصی ندارد و ممکن است یک داور با نمره و قضاوت خوب حتی تا 3 هفته هم بازی نداشته باشد که این موضوع مشکلات روحی مختلفی را برای آنها به همراه دارد.

9- نمرات ناظرین در دادن ابلاغ به داوران در مواردی که صلاح نباشد براحتی نادیده گرفته می‌شود.

10- بسیاری از ناظرین داوری اطلاعات به روزی ندارند و یک قضاوت خوب را با آنچه خودشان سال‌ها پیش انجام می‌داده‌اند مقایسه می‌کنند.

شاید وجود مسائلی از این دست است که موجب می‌شود برخی داوران قضاوت شجاعانه‌ای نداشته باشند و تنها درصدد این باشند که به هر نحوی یک بازی را بی‌سر و صدا به پایان برسانند نه این که واقعا قضاوت کنند.

زهره زیدی فرد