آزمون پس از جنگ

پراباکاران برای نزدیک به 3 دهه نقشی کلیدی در شورش ببرهای تامیل علیه دولت سریلانکا، تلاش برای ایجاد کشور مستقل تامیلی در جزیره سریلانکا و گسترش توانمندی نظامی ببرهای تامیل ایفا کرده بود. ببرهای تامیل به حدی تحت‌الشعاع پراباکاران قرار داشتند که بعید است در غیاب او این گروه بتواند بار دیگر روی پای خود بایستد.

گمان می‌رود او زمانی که قصد داشته با یک دستگاه آمبولانس از حلقه محاصره نیروهای دولتی در شمال جزیره سریلانکا بگریزد، هدف قرار گرفته و جان خود را از دست داده است. علاوه بر او دو تن از دستیاران ارشدش یعنی پوتو امان، رئیس شاخه اطلاعاتی ببرهای تامیل و موسایی که ریاست شاخه دریایی این گروه را به عهده داشت به همراه چارلز آنتونی، پسر بزرگش هم در این حمله به قتل رسیدند.

پراباکاران در دهه 1970 میلادی ببرهای تامیل را با هدف مبارزه با تبعیض علیه اقلیت تامیلی بومی جزیره توسط اکثریت سواحیلی مهاجر بنیان نهاد. ارتشی که او به وجود آورد نزدیک به 3 دهه در جنگی خونبار با ارتش دولت مرکزی برای ایجاد سرزمین مستقل برای تامیلی‌ها در شمال و شرق جزیره سریلانکا جنگید.

آنان برای دستیابی به این هدف، ارتشی آموزش دیده که متشکل از نیروی دریایی، شاخه هوایی برخوردار از هواپیمای سبک و نیروی زمینی بود، تشکیل دادند و در عمل به اولین گروه جدایی‌طلب در دنیا تبدیل شدند که هر سه شاخه نظامی را یکجا در اختیار داشت. این گروه که از سوی 32 کشور به عنوان سازمانی تروریستی شناخته‌شده هسته اصلی مبارزه خود را بر انجام حملات انتحاری استوار ساخته بود.

ببرهای تامیل در دوران اوج خود هر سیاستمداری که در برابر اهدافش می‌ایستاد را ترور می‌کردند. رانا سینگ پرماداسا،‌ رئیس‌جمهور سریلانکا در سال 1993 و راجیو گاندی، از نخست‌وزیران پیشین هند در سال 1991 در اثر حملات انتحاری ببرهای تامیل کشته شدند. ببرهای تامیل به گاندی حمله کردند چون او نیروهای هندی را برای کمک به سرکوب شورشیان تامیلی در سال 1987 به سریلانکا اعزام کرده بود.

هواداران پراباکاران همیشه او را به دلیل سرسختی‌اش و پایبندی به اهداف تبیین شده برای ببرهای تامیل می‌ستودند. او در جریان گفتگوهای صلح دهه 1990 و همچنین سال 2002 میلادی از ادامه مذاکرات برای تشکیل کشور مستقل تامیلی اجتناب ورزید.

در حالی که پراباکاران در هر مرحله از مذاکرات صلح با طرح این درخواست مانع از به ثمر رسیدن میانجیگری کشورهای اروپایی می‌شد دولت سریلانکا او را به سوءاستفاده از وقفه در جنگ مسلحانه به سبب انجام مذاکرات برای تجدید قوای نیروهای تحت امر خود متهم می‌کرد. این ادعایی بود که کلنل کارونا امان، از دستیاران ارشد او پس از جدا شدن از شورشیان تامیل و پیوستن به دولتی‌ها هم روی آن انگشت گذاشت.

ناکامی‌های نظامی

پس از برگزاری انتخابات ریاست‌جمهوری در سریلانکا و به قدرت رسیدن ماهیندا راجاپاکسه در سال 2006 میلادی روند مبارزه با شورش‌ها گسترش یافت. راجاپاکسه بودجه نظامی سریلانکا را با افزایش درخور توجه به 9/1 میلیارد دلار معادل یک درصد تولید ناخالص کشور افزایش داد. قوانین سربازگیری مورد بازنگری قرار گرفتند و با بخشودگی سربازان فراری در صورت بازگشت به پادگان‌ها تمامی ابزارها برای تقویت ارتش به خدمت گرفته شد.

راجاپاکسه در واکنش به اعتراضات مخالفان تاکید داشت آنچه او انجام داده برای مقابله با ببرهای تامیل که پرخشونت‌ترین و سازمان‌یافته‌ترین گروه جدایی‌طلب لقب گرفته بود، ضرورت دارد. با گسترش فعالیت ارتش علیه نیروهای تامیل طی ماه‌های اخیر این گروه ضربات متعددی دریافت کرد و ناچار به عقب‌نشینی به سمت مناطق شرق سریلانکا شد.

عاقبت پس از ماه‌ها درگیری بود که یکی از سخنگوهای ببرهای تامیل یکشنبه گذشته اعلام کرد این گروه تصمیم به زمین گذاشتن سلاح‌های خود گرفته است. این اظهارات به معنای پایان جنگ 26 ساله جدایی‌طلبان تامیل و پیروزی ارتش سریلانکا در برابر آنها بود.

گام بعدی

بزرگ‌ترین چالشی که دولت سریلانکا با آن مواجه است دستیابی به توافق نامه‌ای میانه برای حل بحران جامعه تامیلی‌هاست که 15درصد جامعه سریلانکا را تشکیل می‌دهند و نیروهای تامیل ادعا داشتند به نیابت از آنها با دولت مرکزی می‌جنگند.

پایکای ساراوانماتو، مدیر اجرایی مرکز خط‌مشی سیاسی در کلمبو، پایتخت سریلانکا می‌گوید: فاز نظامی جنگ عملا پایان یافته است. او می‌افزاید: اکنون باید دولت توان خود را معطوف جلب شرکت تامیلی‌ها در روند اعتمادسازی کند.

درست در شرایطی که سریلانکا در حال جستجو برای یافتن مسیری است که در دوره پس از جنگ باید پیموده شود، جامعه بین‌الملل نگران بحران انسانی در این کشور است. از ماه ژانویه تاکنون بیش از 250 هزار نفر با فرار از مناطق درگیری به مناطق امن درجنوب و مرکز سریلانکا عزیمت کرده‌‌اند که در شرایطی نامساعد و با حداقل امکانات زندگی‌ می‌کنند.

سامان دادن به وضعیت این پناهجویان یکی از اولین آزمون‌های دوره پس از جنگ برای دولت سریلانکا است که تاثیری غیرقابل انکار بر دیدگاه تامیلی‌ها نسبت به دولت مرکزی خواهد داشت.

رضا سادات