واژه شناسی
واژگان ایرانی در فناوری اطلاعات - 5
در شماره گذشته در مورد ریشه ایرانی واژه History بهمعنای تاریخ و تاریخچه نوشتیم. جالب است بدانیم که واژه «تاریخ» نیز که بسیاری آن را عربی میپندارند، ریشه ایرانی دارد. پژوهشگران بزرگ زبان عربی با اطمینان آن را دخیل از زبانهای دیگر در عربی میدانند و از آنجا که از سویی این واژه در قرآن مجید نیامده است و در مفهوم آن مصادر «تقویم» بهکار رفته و از سوی دیگر در متون معتبر صدر اسلام مانند نهجالبلاغه و صحیفه سجادیه بهندرت بهکار رفته و هر چه زمان گذشته، بیشتر در عربی رسوخ یافته است، حدود ورود آن در عربی را سالهای آغازین پس از اسلام میدانند.
سالشمار باستانی ایرانیان بهصورت هفتگی نبوده و هر روز ماه نامی داشته است و بدان «ماهروز» یا به گویش آن زمان «موروچ» (mawroc) میگفتهاند. میگویند روزی دو نفر که بر سر سندی اختلاف داشتهاند، دعوی به درگاه خلیفه عمر میبرند و از آنجا که روز و ماه سند مشخص بوده اما سال آن روشن نبوده است، به نتیجهای نمیرسند. (عربها تا پیش از اسلام مبدا درستی برای سالشماری نداشتهاند) عمر از پیروزان دانشمند ایرانی یاری میجوید. پیروزان میگوید که نمیتواند سال آن را تعیین کند، اما اگر آنان میخواهند که از این پس دیگر دچار این مشکل نشوند، میباید روش ایرانیان را «موروچ» بهکار برند و بدین ترتیب واژه «مورخ» (پس از اعمال قواعد تعریب) وارد زبان عربی میشود.
منابع:
آرتور جفری، واژههای دخیل در قرآن مجید، فریدون بدرهای، 1374 / فریدون جنیدی، زمینه شناخت موسیقی ایرانی، انتشارات پارت، 1364/آ ذرتاش آذرنوش، راههای نفوذ فارسی در فرهنگ و زبان عربی، انتشارات دانشگاه تهران، 1374.
امیر شهاب شاهمیری
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
پشت پرده اتاقهای دود و طلسـم
