گوشهای سنگین پدربزرگ

پیرگوشی نوعی فرآیند کاهش شنوایی است که افراد مسن با آن دست به گریبان هستند و با افزایش سن بروز می‌کند. حدود 30 تا 35 درصد از افراد 65 تا 75 سال به این بیماری مبتلا می‌شوند. یک‌‌سوم از افراد بالای 60 سال و نیمی از افراد بالای 85 سال دچار مشکل کاهش شنوایی هستند. این مشکل ، فرد را از لذت همصحبتی با خانواده و دوستان بازمی‌دارد. در این عارضه، فرد قادر به شنیدن اصوات فرکانس بالا ‌(صدای زیر) نیست. به عنوان مثال، فرد نمی‌تواند صدای چهچهه پرنده یا صدای تلفنی را که در نزدیکی او زنگ می‌زند بشنود، ولی همین فرد ممکن است صدای بم کامیونی را که در پایین خیابان در حال عبور است بشنود. جالب است بدانید مردان بیشتر از زنان دچار پیرگوشی می‌شوند و این، به خاطر قرار گرفتن بیشتر مردان در معرض آلودگی‌های صوتی صنعتی است.

علت ایجاد پیرگوشی

پیرگوشی علل متعددی دارد. عمده‌ترین دلیل بروز این عارضه، ایجاد تغییراتی در گوش داخلی افراد با افزایش سن است. دلیل دیگر می‌تواند ایجاد تغییراتی در گوش میانی یا تغییرات پیچیده‌ای در طول مسیرهای عصبی منتهی به مغز باشد. پیرگوشی در بیشتر موارد، هر دو گوش را به یک اندازه تحت تاثیر قرار می‌دهد و چون این فرآیند کاهش شنوایی بتدریج رخ می‌دهد، افراد مبتلا قادر به تشخیص کاهش قدرت شنوایی خود نیستند. از سویی، پیرگوشی ممکن است به موجب بیماری قلبی، فشارخون بالا و شرایط عروقی که بر اثر دیابت یا مشکلات دیگر گردش خون ایجاد شده‌اند، بر اثر تغییرات به وجود آمده در ذخیره خون گوش رخ دهد. این نوع کاهش شنوایی، به صورت خفیف، متوسط و شدید ایجاد می‌شود.

گاهی پیرگوشی نوعی اختلال انتقالی محسوب می‌شود به این معنا که کاهش حساسیت صوتی از طریق ناهنجاری‌های گوش خارجی یا میانی ایجاد می‌شود. این ناهنجاری‌ها شامل کاهش عملکرد پرده صماخ یا کاهش عملکرد 3 استخوان گوش میانی می‌شود که در انتقال امواج صوتی به گوش میانی و داخلی دخیلند. علاوه بر عواملی که گفته شد، اثرات تراکمی صداهای محیطی، کاهش گیرنده‌های حساس در گوش داخلی، عوامل ژنتیکی، بهداشت گوش و اثرات جانبی برخی داروها نیز می‌توانند در ایجاد پیرگوشی دخیل باشند. در افرادی هم که در معرض صداهای بلند قرار دارند، مانند قرار گرفتن در معرض صدای ترافیک، صدای بلند موسیقی، صدای کارخانجات پرسروصدا، شغلهای پر سروصدا و غیره، احتمال این که در آینده به پیرگوشی مبتلا شوند بیشتر است.

پیرگوشی را چگونه بشناسیم؟

اگر شما هم جزو آن دسته از افرادی هستید که احساس می‌کنید صداها را با وضوح و فرکانس کمتری می‌شنوید، به این علائم دقت بیشتری کنید. در این عارضه، صحبت اطرافیان در ظاهر مانند نجوا کردن است و فرد چیز زیادی از حرف‌های دیگران متوجه نمی‌شود. اصواتی با فرکانس زیر مانند «س» و «ش» به سختی شنیده و از هم تفکیک‌ می‌شود. گفتگوی دیگران بخصوص با وجود صدای پیش‌زمینه، بسختی شنیده می‌شود. افراد مبتلا به پیرگوشی صدای مردان را راحت‌تر از صدای زنان می‌شنوند و بعضی صداها خیلی بلند و آزاردهنده به نظر می‌رسد. در پیرگوشی، فرد در یک یا هر دو گوش خود صدای وزوز یا زنگ می‌شنود و گاهی نیز این افراد دچار سرگیجه می‌شوند و اظهار می‌کنند صداها را می‌شنوند ولی در درک آنها مشکل دارند. آنها صدای اطرافیان را بیشتر شبیه یک همهمه می‌دانند یا فکر می‌کنند آنها نامفهوم صحبت می‌کنند.

چه اقداماتی باید انجام داد؟

بسیاری از اختلال‌های کاهش شنوایی ناشی از سر و صدای زیاد، قابل پیشگیری است. اطلاع از منابعی که صداهای بلند تولید کرده و به اصطلاح آلودگی صوتی ایجاد می‌کنند در این قضیه بسیار مهم است. با کاهش زمان قرار گرفتن در معرض سر و صداهای زیاد، می‌توان خطر ابتلا به پیرگوشی را کاهش داد.

اگر با توجه به تمام علائمی که گفته شد متوجه کاهش شنوایی خود شدید، بهترین و مهم‌ترین کار در ابتدا، مراجعه به پزشک است. پزشک با در نظر گرفتن وضعیت شما درمان خاصی را پیشنهاد می‌دهد. این درمان بستگی به این موارد دارد: سن، سلامت عمومی بدن و سابقه پزشکی شما، وسعت بیماری، تحمل شما نسبت به داروها و درمان‌های خاص، پیش‌بینی شما از دوره بیماری و عقیده شما. پس از تعیین این مشخصات، پزشک ممکن است درمان‌های زیر را ارائه دهد: خودداری از صداهای بلند و کاهش دفعات مواجهه با این‌گونه صداها، پاک کردن جرم گوش به منظور جلوگیری از آسیب احتمالی به شنوایی، وسایل کمک‌شنیداری مانند تقویت‌کننده‌های تلفن و آموزش لب‌خوانی به افراد از طریق علائم بصری. علاوه بر تشخیص درصد کاهش شنوایی توسط پزشک، اطرافیان فرد مبتلا به پیرگوشی هم می‌توانند نقش مهمی در این میان داشته باشند. کاهش شنوایی فرد مبتلا را دچار استرس و ناراحتی می‌کند و شما به عنوان اطرافیان فرد مبتلا می‌توانید در این شرایط با رعایت اصولی چند، به او کمک کنید تا با بیماری خود کنار بیاید. سعی کنید هرگاه با چنین فردی صحبت می‌کنید، چهره‌تان را به سوی او بچرخانید و رو در رو با او حرف بزنید. زمانی که با آنها صحبت می‌کنید، سعی کنید صدای مزاحم دیگری مانند صدای تلویزیون یا رادیو در محیط نباشد. زمانی که غذا می‌جوید، با او حرف نزنید. موقع صحبت کردن، کمی بلندتر از حد معمول صحبت کنید، ولی از فریاد زدن خودداری کنید و در بیان صداها اغراق نکنید. همیشه تلاش کنید موضوع مورد بحث را از پیش با این فرد در میان بگذارید. اگر احساس کردید فرد مبتلا متوجه گفته‌های شما نشد، دوباره عبارات خود را کوتاه‌تر و ساده‌تر بیان کنید و اگر قصد همصحبت شدن با چنین افرادی را در مکانی شلوغ مانند رستوران دارید، در مکانی نزدیک به آنها بنشینید.

تقویت کننده‌های شنوایی

همان‌طور که اشاره شد، پزشک پس از معاینه درصد کم‌شنوایی فرد، از درمان‌های مناسب استفاده می‌کند. یکی از موثرترین درمان‌ها سمعک است که البته درصد مفید بودن آن به درصد شنوایی فرد بستگی دارد. این وسیله کوچک در پشت گوش قرار می‌گیرد و پزشک می‌تواند در انتخاب بهترین نوع سمعک به شما کمک کند. به عنوان دومین راه می‌توان به استفاده از حلزون پیوندی اشاره کرد. این وسیله از 3 قسمت میکروفن و انتقال‌دهنده، پردازنده صوت و دریافت‌کننده تشکیل شده است. میکروفن و انتقال‌دهنده در پشت گوش قرار می‌گیرد که صداها را تقویت می‌کند. قسمت بعدی که پردازنده صوت است، در کمربند بیمار جای می‌گیرد و صداها را به سیگنال‌های خاصی تبدیل می‌کند و به قسمت دریافت‌کننده می‌فرستد. دریافت کننده نیز توسط پزشک در زیرپوست یکی از گوش‌ها قرار می‌گیرد و سیگنال‌های صوتی از آنجا به مغز مخابره می‌شود و بیمار می‌تواند صداها را واضح‌تر بشنود. راه دیگری که می‌تواند به بیماران مبتلا به پیرگوشی کمک کند، آموزش لب‌خوانی به آنهاست. آنها از این طریق قادر خواهند بود حتی بدون شنیدن صحبت‌ها، مکالمه اطرافیان را با نگاه کردن به حرکت لب‌ها متوجه شوند و راه دیگر، استفاده از تقویت‌کننده‌های صداست که روی تلفن و موبایل نصب می‌شود و صدای خروجی از تلفن را برای فرد تقویت می‌کند.

همه نکاتی که اشاره شد، می‌تواند به برقراری ارتباطی بهتر و موثر میان فرد مبتلا به پیرگوشی و اطرافیانش کمک کند. امید است با به کار بستن این راهکارها، مشکل این گونه افراد کم و کمتر شود.

حدود 30 تا 35 درصد از افراد 65 تا 75 سال به پیرگوشی مبتلا می‌شوند.

ندا اظهری