سرقت تخت جمشید مقابل محافظان

"افشین یزدانی" به خبرگزاری ایسنا گفت:" دو روز پیش پس از کشف ششمین چاه هخامنشی، زمانی که بخشی از یک گور را کاوش می‌کردیم، به دهانه‌ یک تنگ (کوزه) عتیقه برخورد کردیم که به‌دلیل کم بودن وقت و پایان روز، ادامه کاوش و خارج کردن آن را به روز بعد موکول کردیم اما  متأسفانه، صبح روز گذشته (29 دی‌ماه) متوجه شدیم، دزدان اشیای عتیقه همان شب به این کارگاه کاوش وارد شده و به تخریب بخشی از گور و بردن ظرف تنگ اقدام کرده‌اند. "

یزدانی با بیان این‌که به‌نظر می‌رسد، آن‌ها حدود یک یا دو ساعت وقت کافی برای انجام این کار داشته‌اند، افزود: این افراد همراه خود چاقو و کلنگ داشتند که چاقوی آن‌ها جا مانده است. آن‌ها پس از کندن یکسری از آجرها، تنگ آب را سرقت کرده‌اند.

وی ادامه داد: با این حال، به‌نظر می‌رسد که چراغ پیه‌سوز را که در همان محل بود، ندیده‌اند و ما آن را خارج کردیم.

سرپرست هیات کاوش باستان شناسی تخت جمشید با اشاره به این‌که اسکلت داخل این گور بسیار تخریب شده و جدا کردن آن سخت و حتا غیرممکن است، تأکید کرد: حفاظت از این منطقه و محل کاوش، وظیفه‌ یگان حفاظت تخت جمشید (پارسه( یوده و متأسفانه در این‌باره کوتاهی شده است.

 به گفته وی، اکنون پس از دستبرد به گور کشف‌شده، یگان حفاظت سربازی را برای نگهبانی و حفاظت از محل به‌صورت شبانه‌روزی گذاشته است.

 یزدانی اظهارداشت: یگان حفاظت در 100 متری محل کاوش مستقر و از محدوده‌ کاوش در این منطقه نیز مطلع بوده است. با این حال، در روزهای پایانی کاوش، سربازی را  مامور حفاظت از منطقه گذاشته‌اند، آنهم در شرایطی که حدود 40 روز است در این محل به کار مشغول هستیم و در چاه‌های کشف‌شده نیز آثار تاریخی به‌دست آمده بودند.

سازمان میراث فرهنگی: پاسخگو یزدانی است

از سوی دیگر، "سیدرضا موسوی" سخنگوی سازمان میراث فرهنگی و گردشگری ، فرد مسئول و مقصر در زمینه سرقت عتیقه‌های تخت جمشید را افشین یزدانی سرپرست هیئت کاوش معرفی کرد.

وی امروز در واکنش به اظهارات یزدانی به خبرگزاری فارس گفت: "سرپرست هیئت کاوش باستان‌شناسی در منطقه مقصر اصلی است چون به محض برخورد با منطقه‌ای که دارای اشیای عتیقه است باید سریعاً موضوع را به یگان حفاظت میراث فرهنگی اطلاع دهند تا مراقبت‌‌های لازم صورت پذیرد اما این اتفاق نیفتاده است.

موسوی تصریح کرد: در واقع بروز این اتفاق ناشی از سهل‌انگاری سرپرست هیئت کاوش باستان‌شناسی پای تختگاه تخت جمشید (پارسه) است.

توضیحات بیشتر در باره محل سرقت

سرپرست هیأت کاوش باستان‌شناسی پای تختگاه تخت جمشید  در باره محل سرقت به ایسنا توضیح داد: در ادامه‌ کاوش چاه‌های هخامنشی در پای تختگاه تخت جمشید (پارسه)، در یکی از کارگاه‌های کاوش به یک ساختار آجری چهارگوش با اندازه‌ی حدود 5/1 در 2 متر رسیدیم که آجرهای قیراندودشده داشت.

با ادامه‌ی کاوش‌ها مشخص شد که این ساختار یک گور مربوط به دوره‌ی هخامنشی است که اسکلت درون آن به‌دلیل فشار آجرهای سطوح بالاتر به‌شدت آسیب دیده است.

یزدانای گفت: براساس بررسی‌های انجام‌شده، این گور در جهت شمال به جنوب است و جسد نیز به پهلو، روبه باختر و به‌صورت جنینی درون گور بوده است.

این جسد روی یک کف آجری قیراندودشده بود و دربرابر آن، یک تنگ کوچک آب و زیر سرش یک چراغ پیه‌سوز قرار داده شده بود.

او با اشاره به این‌که این دو شیء برای داشتن آگاهی از بینش فرد دفن‌شده بسیار اهمیت دارند، گفت: چراغ پیه‌سوز نماد روشنایی و تنگ نماد آب است که هر دو عناصری مقدس در فرهنگ ایرانی‌اند که در کنار یکدیگر در گور، احتمالا به‌معنای راه‌گشای متوفی به جهان دیگر قرار داده شده‌اند.

به گفته‌ی این باستان‌شناس، قدمت این گور را با توجه به دو شیء به‌دست آمده، به دوره‌ی هخامنشی می‌توان نسبت داد. در واقع این گور، نخستین گور کشف‌شده از یکی از ساکنان شهر پارسه است.

وی ادامه داد: البته در کاوش‌های حدود 70 سال پیش توسط اشمیت، گورستانی در محلی دیگر ـ حدود یک‌ونیم کیلومتری شمال تخت جمشید (پارسه) ـ پیدا شده بود که آن را به اواخر دوره‌ هخامنشی یا اوایل دوره‌ فراهخامنشی نسبت داده‌اند.

 همچنین گورهای به‌دست آمده در آن زمان، تاق‌باز بودند و درون تابوت‌های سفالی دوتکه با سرپوش قرار داشتند؛ اما تدفین شناسایی‌شده توسط این هیأت باستان‌شناسی در پای تختگاه را از نظر فاصله و موقعیت که در دشت شهر پارسه قرار گرفته است و به‌دلیل کیفیت، به یکی از ساکنان شهر پارسه می‌توان متعلق دانست.

به گفته یزدانی،  حجم آجرهای به‌کار رفته در این گور و قیراندود شدن آن‌ها نشان می‌دهد که فرد متوفی، سطح اجتماعی روبه بالایی داشته است و او را به اقوام کوچ‌رو نمی‌توان نسبت داد.

وی در باره اسکلت درون گور، توضیح داد: به‌نظر می‌رسد، او فردی با قد حدود 170 تا 180 سانتی‌متر بوده است؛ ولی به‌دلیل این‌که اسکلت به‌شدت آسیب دیده و تقریبا بخش‌های زیادی از آن با خاک ترکیب شده، جنسیتش هنوز مشخص نشده است.