کم‌خونی در بارداری

به ندرت اتفاق می‌افتد، زنان هنگامی که باردار می‌شوند دارای ذخایر کافی آهن جهت تامین نیازهای فیزیولوژیک بارداری باشند، بنابراین مکمل یاری با آهن معمولا به اشکال مختلف نمک‌های فرو، برای پیشگیری از کم‌خونی فقر آهن ضروری است.

یک خانم که دچار کم‌خونی است، خونریزی حین تولد نوزاد را بسختی تحمل می‌کند و بیشتر مستعد ابتلا به عفونت‌های پس از زایمان است. در موارد شدید ممکن است کمبود آهن در مادر باعث کاهش سنترهموگلوبین و به دنبال آن سبب کاهش انتقال اکسیژن به رحم و جفت شود. در این حال اگر برون‌ده قلب برای جبران کمبود ظرفیت هموگلوبین افزایش یابد، می‌تواند استرسی را به سیستم‌های مادر تحمیل کند.

بنابراین در طول 3 ماهه دوم و سوم بارداری خانم‌هایی که تعادل رژیمی خوبی دارند، روزانه باید 30 میلی‌گرم آهن در دوزهای تقسیم شده دریافت کنند. برای جذب بهتر، مکمل آهن باید در فاصله بین وعده‌های غذایی و نه با شیر، چای یا قهوه مصرف شود. همچنین ویتامین ث جذب آهن را بالا می‌برد. البته مصرف آهن به شکل بی‌رویه می‌تواند خطراتی را به همراه داشته باشد. مشکلاتی از تداخل جذب با عنصر روی تا ایجاد بیماری هموکروماتوز و تخریب کبد در افزایش دریافت آهن به وجود می‌آیند. بنابراین مصرف مکمل آهن باید زیر نظر پزشک یا کارشناس تغذیه و با دوزهای تعریف شده‌ای باشد.

در کنار کم‌خونی فقر آهن که به شکل میکروسیتیک هیپوکرومیک (با گلبول‌های کوچک و کم‌رنگ) دیده می‌شود، نوعی کم‌خونی دیگر که با بزرگ شدن گلبول‌های قرمز تشخیص داده می‌شود (ماکروسیتیک)، نیز وجود دارد. این کم‌خونی به دلیل کمبود اسیدفولیک و ویتامین 12B ایجاد می‌شود، اما کمتر شایع است. در حالی که آثار سوء شدیدی چون نقایص لوله عصبی در جنین دارد. برای همین نیاز به مکمل اسیدفولیک حتی قبل از بارداری اجتناب‌ناپذیر است.

البته با مصرف انواع سبزیجات برگ سبز، مرکباتی چون پرتقال و گریپ فروت، انواع مغزها چون بادام، بادام‌زمینی و فندق اسید فولیک خوبی جذب خواهد شد.

برای ویتامین 12 B نیز مصرف انواع گوشت‌ها و تخم‌مرغ لازم است که همچنین جذب آهن هِم (آهن قابل جذب حیوانی) را نیز در پی دارد. جذب آهن از مواد غذایی گیاهی (به صورت غیر هِم) کمتر است ولی اگر با ویتامین ث همراه باشند جذب بهتری خواهند داشت.

محمدعلی پازوکی‌مهر