ترس از واکسن خطرناک‌تر از بیماری

واکسن چیست؟

واکسن از ویروس مرده یا ضعیف شده بیماری تشکیل شده است. همان ویروسی که در حالت فعال بیماری را ایجاد می‌کند. بدن براحتی با این ویروس ضعیف شده مقابله می‌کند و سیستم ایمنی بدن ویروس را شناسایی کرده و به خاطر می‌سپارد. در صورتی که در آینده بدن دوباره با آن ویروس آلوده شود، توانایی مقابله با آن را دارد. در این حالت می‌گوییم بدن نسبت به این ویروس ایمن است.

ویروس‌ها 10 تا 100 برابر کوچک‌تر از باکتری‌ها هستند. البته باکتری‌ها نیز می‌توانند بیماری ایجاد کنند، ولی معمولا با آنتی‌بیوتیک درمان می‌شوند و واکسن‌ها بیشتر برای مقابله با بیماری‌های ویروسی ساخته می‌شوند. ویروس‌‌ها از یک پوسته پروتئینی به همراه ماده ژنتیکی ساده تشکیل شده‌اند. ویروس‌ها برای زندگی به بدن موجود زنده دیگری نیاز دارند و به تنهایی نمی‌توانند زنده بمانند. بیماری‌هایی چون سرماخوردگی، آنفلوآنزا، فلج اطفال، اوریون و... توسط ویروس‌ها ایجاد می‌شوند. ویروس‌ها موجودات خطرناکی هستند و بعضی از آنها باعث مرگ میزبان می‌شوند.

شایعات درباره خطرات واکسن

گاه شایع می‌شود واکسن‌ها عوارض بدی دارند و این باعث نگرانی تعداد زیادی از والدین می‌شود و ممکن است برخی مانع واکسیناسیون فرزندانشان شوند. حتی بعضی‌ها معتقدند واکسن زدن از ابتلا به بیماری خطرناک‌تر است که این به هیچ وجه درست نیست. در سال 1998 شایع شد واکسن ( MMRسرخک، اوریون، سرخجه)‌ باعث ایجاد اوتیسم (در خود ماندگی)‌ می‌شود. این شایعه به دنبال چاپ مقاله‌ای از آندرو ویکفیلد در مجله لانست ایجاد شد. وی در مقاله خود گزارش داده بود که اوتیسم و مشکلات گوارشی در سال اول زندگی همزمان با تزریق واکسنMMR  خود را نشان می‌دهند. از نظر علمی این همراهی ارزش کمی دارد، زیرا هیچ مکانیسم بیولوژیکی برای آن وجود ندارد و این مطلب روی حیوانات آزمایش نشده است. این ادعا فقط حاصل مشاهده تجربی عنوان شده بود، اما باعث نگرانی بسیاری از افراد شد. عنوان شدن خطر بسیار پایین ابتلا به اوتیسم در یک مطالعه که صحت آن مورد تردید بود، کافی بود تا کودکان در خطر واضح ابتلا به سرخجه، سرخک و اوریون قرار گیرند. این بیماری‌ها می‌توانند موجب مرگ کودک شوند یا اختلالات هوشی بر جای گذارند. مطالعه ویکفیلد جالب بود و توسط دیگران پیگیری شد.

انستیتو پزشکی آمریکا‌(TOM) پس از چند سال به این نتیجه رسید که بین اوتیسم و واکسنMMR  هیچ رابطه‌ای وجود ندارد. این انستیتو عنوان کرد اوتیسم به سبب مجموعه‌ای از فاکتورهای ژنتیکی و محیطی ایجاد می‌شود که شامل بیماری‌های پیش از تولد و کاهش قدرت سیستم ایمنی است و واکسن MMR در این میان نقشی ندارد.

سندرم مرگ ناگهانی کودک ‌(SIDS)  در سنین واکسن در کودکان دیده می‌شود و از آنجا که هنوز علتی برای آن کشف نشده است، بعضی از والدین واکسن را مقصر می‌دانند. این مورد در مطالعات شایعه این است که والدین با دیدن مرگ کود; می‌خواهند تقصیر را گردن کSی بیندازند و از آنجا که کودک در اوایل زندگی واکسن‌های متعددی دریافت می‌کند، بعضی از والدین تصور می‌کنند این تزریقات متوالی باعث مرگ کودک شده است.

از هر 4/2 میلیون نفر که واکسن فلج اطفال خوراکی را دریافت می‌کنند، یک نفر به فلج اطفال دچار می‌شود. مطالعات مختلفی در این زمینه انجام شده و نشان داده است این افراد کودکانی با ضعف سیستم ایمنی هستند یا افرادی هستند که هیچ نوع واکسنی را تا آن موقع دریافت نکرده‌اند.

از آنجا که واکسن فلج اطفال خوراکی حاوی ویروس ضعیف شده است، بعضی از کشورها واکسن فلج اطفال تزریقی را که حاوی ویروس کشته شده است و خطر کمتری دارد، جایگزین آن کرده‌اند. اما در مکان‌هایی که امکان ایمن‌سازی همه افراد وجود ندارد. (مانند صحرای آفریقا)‌ استفاده از واکسن‌ حاوی ویروس زنده ضعیف شده مناسب‌تر است، زیرا ویروس زنده ضعیف شده توانایی انتقال از یک مرد به مرد دیگر را دارد؛ بنابراین افرادی که واکسن را دریافت نکرده‌اند، با ویروس ضعیف آلوده می‌شوند و با آن مقابله می‌کنند و در مقابل‌ بیماری ایمن می‌شوند بدون این که واکسن اولیه را دریافت کرده باشند.

اشتباهات بشر

سال‌ها پیش در اروپا مشاهده شد که میزان ابتلا به سیاه سرفه با توجه به نسبت واکسیناسیون بسیار کاهش یافته است. علت این بود که افراد واکسینه شده، موجب حفاظت افرادی می‌شوند که واکسینه نشده بودند؛ یعنی تعداد افراد ایمن آنقدر زیاد بود که تعداد کمی عامل ویروس سیاه سرفه بودند. به همین سبب بریتانیای کبیر تصمیم گرفت برای صرفه‌جویی در هزینه‌ها، واکسیناسیون سیاه سرفه را کاهش دهد. میزان واکسیناسیون علیه سیاه سرفه در 1974 کاهش یافت و در سال 1978 این بیماری اپیدمی شد و 100 هزار نفر به آن مبتلا شدند و 36 نفر جان باختند. مشابه چنین واقعه‌ای در ژاپن و سوئد نیز رخ داد.

کسانی که با واکسن مخالفت می‌کنند، باید زمانی را به یاد آورند که هیچ واکسنی وجود نداشت و کودکان به انواع بیماری‌ها مبتلا می‌شدند و از بین می‌رفتند و خانواده‌ها مجبور بودند فرزندان زیادی به دنیا آورند و البته تعداد زیادی از آنها پیش از رسیدن به بلوغ از بین می‌رفتند.

بنابراین عوارض ناچیزی که به دنبال تزریق واکسن و با میزان کم رخ می‌دهد، قابل چشم‌پوشی است و نباید مانع تزریق واکسن شود، زیرا خطرات ناشی از ابتلا به بیماری بسیار شدیدتر و جبران‌ناپذیرتر از خطرات ناشی از واکسن زدن است. در سایت immunize.org  می‌توانید خاطرات پدر و مادرهایی را که به سبب ممانعت از واکسیناسیون،‌ فرزند خودر ا از دست داده‌اند، بخوانید.

دکتر آزاده شیروانی