لغو، تعویق و جابه‌جایی‌ سرنوشت کنسرت‌های تابستانی‌

به نظر می‌رسد علاقه‌مندان موسیقی ایرانی در چند هفته اخیر بیش از هر خبر دیگری از خبر اجرای برنامه داریوش صفوت خوشحال شده باشند، اما متاسفانه این خوشحالی آنقدر دوام نیاورد که تا زمان اجرا شدن کنسرت ادامه یابد و کنسرت صفوت که پس از 25 سال دوری از صحنه اجرا در ایران قرار بود 29 تیر برگزار شود، به گفته مسوولان دفتر موسیقی به دلیل همزمانی با یک جشن ملی به تعویق افتاد.

صحرانورد، مدیر برگزاری این کنسرت در این باره می‌گوید: ما همه تلاش خود را برای برگزاری این کنسرت کردیم، اما همزمانی این برنامه با برنامه‌های دیگر تالار وحدت باعث شد به زمان دیگری موکول شود. ما 9 ماه برای برگزاری این برنامه در تلاش بودیم تا زمانی را که هم آقای صفوت و هم آقای دورینگ در ایران باشند برای این کار انتخاب کنیم، اما متاسفانه موفق نشدیم. فکر هم نمی‌کنم به این زودی‌ها بتوانیم این برنامه را اجرا کنیم.

داریوش صفوت سال 1362 همزمان با اجرای برنامه در سراسر جهان کنسرتی هم در تهران برگزار کرد. از آن به بعد کنسرتی در تهران نداشته و بیشتر برنامه‌های خود را در قالب کنسرت‌های پژوهشی اجرا کرده است. با این حال، آخرین کنسرت‌های پژوهشی او هم به حدود 12 سال پیش و اجرای دانشجویی در دانشگاه هنر و اجرای دیگری در حوزه هنری باز می‌گردد که هنرمندان دیگری از جمله حاتم عسگری او را همراهی می‌کردند.

با وجود سال‌های طولانی و برنامه‌ریزی درازمدتی که برای اجرای این کنسرت پژوهشی در تهران شده بود، جای تعجب است که چطور بنیاد رودکی در آخرین روزها متوجه پر شدن سالن شده است و از آن عجیب‌تر این که دفتر موسیقی و معاونت هنری وزارت ارشاد تلاشی برای برگزاری این کنسرت به نحوی دیگر و در محل دیگری نشدند. به نظر می‌آید حضور صفوت و تمایل برای اجرای برنامه‌ای پژوهشی پس از سال‌ها دوری از صحنه آنقدر اهمیت داشته باشد که مدیران فرهنگی کشور تلاشی برای اجرای این برنامه کنند. پس از کنسرت پژوهشی دکتر داریوش صفوت و دورینگ، کنسرت گیتار لیلی افشار هم در تالار وحدت لغو شد. اما دلیل متفاوتی برای لغو این کنسرت مطرح شده است.

لی‌لی افشار، نوازنده گیتار که قرار بود 30 و 31 تیر در تالار وحدت کنسرتی برگزار کند، به دلیل نداشتن مجوز موفق به برگزاری این برنامه نشد.

به گفته افشار، او ساعاتی پیش از اجرای برنامه از لغو آن مطلع شده است: گفتند به دلیل نداشتن مجوز این کنسرت لغو شده، در حالی که چندی پیش با تالار قرارداد بستم و مسوولان تالار هم پیگیر کسب مجوز این کنسرت از دفتر موسیقی وزارت ارشاد شدند و طبق قولی که داده شده بود، تالار برای فروش بلیت و تبلیغات اقدام کرد، ولی متاسفانه گویا به دلیل تغییر مدیریت تالار وحدت و هماهنگی نکردن با مدیریت جدید این کنسرت لغو شد.

علی ترابی، معاون دفتر موسیقی درخصوص چرایی لغو این کنسرت گفته است: خانم افشار و تمام هنرمندانی که درخواست برگزاری کنسرت در تالار وحدت می‌کنند مطلع هستند که پیش از هر اقدامی باید مجوز دریافت کنند ولی مدیر اجرایی این رسیتال گیتار بدون این که مجوزی صادر شده باشد، به عقد قرارداد با تالار و فروش بلیت کنسرت اقدام کرده‌اند.

ترابی در بخش دیگری از صحبت‌هایش اشاره کرده است که تالار وحدت جایی است که هر گروه و هنرمندی نمی‌تواند در آن برنامه اجرا کند اما این گروه‌ها می‌توانند در جاهای دیگری از جمله فرهنگسراها برنامه داشته باشند. این در حالی است که داریوش صفوت و لی‌لی افشار هر دو از هنرمندان برجسته و درجه اول به شمار می‌آیند و قاعدتا این موضوع شامل حال آنان نمی‌شود. ضمن این که افشار پیش از این هم در تالار وحدت برنامه اجرا کرده است. این مسوول درباره این که هنرمندان واجد صلاحیت اجرا در تالار چه کسانی هستند، اظهارنظری نکرده است.

اگرچه تالار وحدت که زیر نظر بنیاد رودکی اداره می‌شود و دفتر موسیقی 2 بخش مجزا به شمار می‌آیند؛ اما در مقایسه با دیگر مراکز و تالارهای برگزاری برنامه نزدیک‌ترند و به هر حال نمی‌توان پذیرفت که این دو مجموعه به اندازه‌ای از هم بی‌خبر باشند و مستقل عمل کنند که تالار در روز آخر از نداشتن مجوز کنسرت باخبر شود و تا روز آخر از برگزارکننده مجوز‌های لازم را برای برگزار نخواسته باشد. در حالی که بیشتر برنامه‌هایی که مرکز موسیقی ترتیب می‌دهد، در تالار‌های بنیاد رودکی برگزار می‌شود.

حسن شهرنازدار که قرار بود در برنامه داریوش صفوت به سخنرانی بپردازد، در این باره گفت: ما برای این که آقایان دورینگ و صفوت همزمان در تهران و این کنسرت حاضر باشند، هماهنگی طاقت‌فرسایی انجام دادیم. آقای دورینگ بسیاری از برنامه‌های خود را لغو کرد تا در زمان مقرر در ایران باشد. با توجه به وضعیت به وجود آمده، هماهنگی دوباره با دورینگ نیاز به زمان بیشتری دارد و فکر می‌کنم برگزاری این کنسرت به زمان بعیدی موکول شود.

کنسرت لیلی افشار که تالار وحدت برای آن 2 شب را در نظر گرفته بود، در تاریخ 30 و 31 تیر لغو شد و کنسرت داریوش صفوت که قرار بود در 29 تیر انجام شود، به دلیل خالی نبودن سالن لغو شده است. اگر مشکل نبود مکان برگزاری بود، آیا امکان نداشت که دفتر موسیقی و معاونت هنری با هماهنگی با تالار زمان برگزاری کنسرت صفوت را با یک یا 2 روز جابه‌جایی به جای کنسرتی که مجوز نداشت؛ اما سالن برای آن رزرو شده بود و تنها چند ساعت پیش از اجرا خبر برگزار نشدن آن اعلام شد، جایگرین کنند؟ براساس قرارداد‌های تالار وحدت اگر کنسرت با جشن‌‌های ملی همزمان شود، ‌تالار حق فسخ یکطرفه قرارداد را دارد. این در حالی است که به نظر می‌آید در تاریخ 29 تیر جشن ملی یا برنامه‌ای مشابه در این تالار برگزار نشده است.

کنسرت‌هایی که به کاخ‌ها پناه بردند

پس از لغو 2 کنسرت در تالار وحدت به موضوع جابه‌جایی مکان 2 کنسرت دیگر می‌رسیم. پورناظری‌ها و شهرام ناظری هر دو ناچار شدند برای اجرای کنسرت‌هایشان دست به دامن کاخ‌های تهران شوند.

تهمورث پورناظری در کنفرانس مطبوعاتی‌ای که به مناسبت برگزاری کنسرت برگزار شد، اعلام کرد که قرار بود کنسرت گروه شمس در ورزشگاه انقلاب برگزار شود، ‌اما به دلیل آن که مسوولان گفتند ورزشگاه جای کنسرت موسیقی نیست، محل اجرا به سعدآباد تغییر یافته است. تهمورث پورناظری در جمع خبرنگاران با اعتراض به این شرایط گفت: وقتی تماشاگر راضی است که در ورزشگاه کنسرت ببیند، هنرمند هم راضی است و دولت هم تالاری برای کنسرت نساخته؛ چرا نباید از فضای ورزشگاه‌ها در برگزاری کنسرت‌ها که حرکتی فرهنگی است استفاده کرد؟
پس از پورناظری‌ها، نوبت به شهرام ناظری رسید تا کنسرتش را از تالار کشور به کاخ نیاوران منتقل کند.

ناظری قرار بود در قالب تور کنسرت‌های خود، 5‌‌شب در تهران هم کنسرتی برگزار کند. برگزارکنندگان هنگام اعلام این جابه‌جایی اشاره‌ای به دلیل تغییر مکان نکردند؛ اما به نظر می‌آید مسوولان سالن وزارت کشور که در حال حاضر تنها سالن برگزاری کنسرت در تهران به شمار می‌آید، همکاری چندانی با گروه‌های موسیقی و کمک به آنها برای برگزاری بهتر برنامه‌ها ندارند. وجود تنها همین سالن در تهران برای کنسرت از یک طرف شرایط را برای کنسرت‌گذار‌ها سخت کرده و از سوی دیگر، باعث شده با هر شرایطی برای برگزاری کنار بیایند. با تغییر محل کنسرت از وزارت کشور به فضای باز کاخ نیاوران، 5 روز کنسرت ناظری به 4 روز کاهش یافته و کنسرت در روزهای 17، 18، 20 و 21 مرداد برگزار می‌شود.

اما بزودی سالن میلاد که گروه‌های موسیقی زیادی در انتظار زمان بهره‌برداری آن روزشماری می‌کنند، آماده خواهد شد. به این ترتیب سالن وزارت کشور تنها گزینه برگزاری کنسرت‌ها نخواهد بود و سالن دیگری هم در اختیار گروه‌های موسیقی قرار می‌گیرد. اگرچه گنجایش این سالن هم چندان بالا نیست و مشکل اجرای برنامه‌های پرطرفدار بر قوت خود باقی است، اما گره از مشکلات بسیاری از گروه‌ها باز می‌کند.

بهره‌برداری سالن میلاد بیش از همه به نفع گروه‌های موسیقی پاپ خواهد بود که به دلایل مختلف راه به سالن وزارت کشور یا تالار‌های دیگر پیدا نکرده‌اند و سالنی برای اجرای موسیقی در اختیار ندارند.

حکایت همچنان باقی است 

تا اینجای برنامه‌های تابستانی موسیقی به نظر می‌آید گروه دستان و همایون شجریان موفق شده‌اند کار خود را در سکوت ادامه دهند. تمام کنسرت‌های این گروه به صورت اینترنتی که باید آن را شیوه مورد پسند خانواده شجریان دانست، به فروش رفته است.

به گفته روابط عمومی این کنسرت، بلیت‌های 35‌‌هزار تومانی در کمتر از 5 دقیقه به فروش رفته است. قیمت بلیت کنسرت در تابستان امسال در مقایسه با سال گذشته رشد قابل توجهی داشته است. گران‌ترین بلیت‌هایی که سال گذشته در کنسرت‌ها به فروش می‌رسید، بلیت‌های 30 هزار تومانی بود؛ اما امسال در کنسرت‌های گروه شمس، دستان، ناظری و گروه‌های دیگر قیمت‌ها تا 35 و 40 هزار تومان هم افزایش داشته است.

تهمورث در توجیه این افزایش قیمت به هزینه‌هایی مثل مبلغ پرداختی به نیروی انتظامی و اجاره محل و صندلی اشاره کرد. او گفت با برآوردی که ما کردیم، برای هر صندلی 14 هزار تومان هزینه می‌شود. پس طبیعی است که هر بلیت باید حداقل 14 هزار تومان باشد. این مبلغ وقتی اجاره محل و دیگر هزینه‌ها به آن اضافه شود، بسیار بالا می‌رود. این گروه سال گذشته توانسته بود از حمایت‌های مالی یک شرکت به عنوان اسپانسر استفاده کند؛ اما تا به این لحظه برای کنسرت حامی مالی ندارند.

در کنسرت‌های تابستانی امسال هم کمتر نام گروه یا خواننده‌های موسیقی پاپ را شنیده‌ایم. هنرمندان این حوزه همچنان در سکوت به سر می‌برند. حالا کم‌کم کنسرت‌های چهره‌هایی مثل علیرضا عصار، گروه آریان یا رضا صادقی در میان کنسرت‌ها قدیمی‌تر و قدیمی‌تر می‌شوند.

آزاده شهمیرنوری